هجرت در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

هجرت در قرآن (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۳۰ اکتبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۰:۵۹

۱۴٬۸۱۹ بایت اضافه‌شده ، ‏۳۰ اکتبر ۲۰۲۱

←‏جستارهای وابسته

دیداریویکی‌متن

Jaafari

مدیران

۸۰٬۴۳۵

ویرایش

@@ خط ۳۵: / خط ۳۵: @@
 همچنین در [[قرآن کریم]] هجرت و [[جهاد با جان]] و [[مال]] در [[راه خدا]] از اسباب رستگاری دانسته شده است: {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُواْ وَهَاجَرُواْ وَجَاهَدُواْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنفُسِهِمْ أَعْظَمُ دَرَجَةً عِندَ اللَّهِ وَأُولَئِكَ هُمُ الْفَائِزُونَ}}<ref> آنان که ایمان آورده‌اند و هجرت کرده‌اند و در راه خداوند با مال و جان خود، جهاد ورزیده‌اند، نزد خداوند بلند پایگاه‌ترند و آنانند که رستگارند؛ سوره توبه، آیه: ۲۰.</ref>؛ {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ اتَّقُواْ اللَّهَ وَابْتَغُواْ إِلَيْهِ الْوَسِيلَةَ وَجَاهِدُواْ فِي سَبِيلِهِ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ}}<ref> ای مؤمنان! از خداوند پروا کنید و به سوی او راه جویید و در راه او جهاد کنید باشد که رستگار گردید؛ سوره مائده، آیه: ۳۵.</ref>؛ {{متن قرآن|لَكِنِ الرَّسُولُ وَالَّذِينَ آمَنُواْ مَعَهُ جَاهَدُواْ بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنفُسِهِمْ وَأُولَئِكَ لَهُمُ الْخَيْرَاتُ وَأُولَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ}}<ref>اما پیامبر و کسانی که با وی ایمان آورده‌اند با مال و جان جهاد کرده‌اند و آنانند که نیکی‌ها از آن آنهاست و آنانند که رستگارند؛ سوره توبه، آیه: ۸۸.</ref>.<ref>[[حسین علی یوسف‌زاده|یوسف‌زاده، حسین علی]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۱۳، ص ۶۱۰ - ۶۲۰.</ref>
+==[[هجرت پیامبر]] اعظم{{صل}} در آیینه [[قرآن]]==
+[[آیات]] [[هجرت]] افزون بر اینکه بیان‌کننده جنبه‌هایی از این هجرت [[تاریخی]] [[پیامبر]] است، در واقع، بخشی از هجرت است. این آیات، درس‌ها و عبرت‌های آموزنده‌ای دارد که هدف‌های اصلی [[نزول]] آنها به شمار می‌آیند. اکنون به بررسی مهم‌ترین [[آیات قرآن]] درباره موضوع هجرت می‌پردازیم.
+===[[آیه]] نخست===
+{{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ تَوَفَّاهُمُ الْمَلَائِكَةُ ظَالِمِي أَنْفُسِهِمْ قَالُوا فِيمَ كُنْتُمْ قَالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ قَالُوا أَلَمْ تَكُنْ أَرْضُ اللَّهِ وَاسِعَةً فَتُهَاجِرُوا فِيهَا فَأُولَئِكَ مَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ وَسَاءَتْ مَصِيرًا}}<ref>«از کسانی که فرشتگان جانشان را در حال ستم به خویش می‌گیرند، می‌پرسند: در چه حال بوده‌اید؟ می‌گویند: ما ناتوان شمرده‌شدگان روی زمین بوده‌ایم. می‌گویند: آیا زمین خداوند (آن‌قدر) فراخ نبود که در آن هجرت کنید؟ بنابراین، سرای (پایانی) اینان دوزخ است و بد پایانه‌ای است» سوره نساء، آیه ۹۷.</ref>.
+[[پیام]] آیه<ref>محسن قرائتی، تفسیر نور، ج۲، ص۲۱۸-۲۱۹.</ref>
+#هجرت از [[محیط]] [[کفر]] در صورت ضربه خوردن [[دین]] و امکان هجرت [[واجب]] است و ماندن زیر لوای کفر [[حرام]] است. [[انسان]] اگر می‌تواند، باید محیط را [[تغییر]] دهد، وگرنه باید از آنجا هجرت کند تا در [[قیامت]]، بازخواست نشود.
+#هرچند محیط و فضای [[فکری]] [[جامعه]]، بر انسان أثر می‌گذارد، ولی او را به انجام کاری مجبور نمی‌سازد. پس انسان می‌تواند با هجرت، [[جبر]] محیط و [[تاریخ]] را [[درهم]] بشکند.
+#ترک هجرت و از دست دادن [[هدف]] و [[عقیده]]، [[ستم به خویش]] است.
+#مقدمه امر واجب، واجب است. آنکه با دست خود زمینه‌های [[گناه]] را فراهم کند، عذری نخواهد داشت.
+#اصل، هدف و عقیده انسان است، نه [[حفظ]] [[زندگی]] و [[خانه]]. بنابراین، اصل، [[خداپرستی]] است، نه [[وطن]] پرستی.
+#نخست باید زمینه‌های [[اصلاح]] را فراهم ساخت و سپس [[مردم]] را [[توبیخ]] کرد. از همین رو، [[خداوند]]، نخست، [[زمین]] خود را برای همگان می‌گستراند و آن گاه از ترک هجرت [[انتقاد]] می‌کند.
+===آیه دوم===
+{{متن قرآن|وَمَنْ يُهَاجِرْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ يَجِدْ فِي الْأَرْضِ مُرَاغَمًا كَثِيرًا وَسَعَةً وَمَنْ يَخْرُجْ مِنْ بَيْتِهِ مُهَاجِرًا إِلَى اللَّهِ وَرَسُولِهِ ثُمَّ يُدْرِكْهُ الْمَوْتُ فَقَدْ وَقَعَ أَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا}}<ref>«و هر کس در راه خداوند هجرت گزیند، در زمین سرپناه‌های فراوان و گستردگی (در روزی) خواهد یافت و هر که از خانه خویش برای هجرت به سوی خداوند و پیامبرش برون آید سپس مرگ او را دریابد؛ بی‌گمان پاداش او بر عهده خداوند است و خداوند آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره نساء، آیه ۱۰۰.</ref>.
+[[پیام]] [[آیه]]<ref>تفسیر نور، ج۲، ص۴۲۱.</ref>
+#[[هجرت]]، زمینه‌ساز [[قدرت]]، [[حکومت]] و [[رشد]] است {{متن قرآن|مَنْ يُهَاجِرْ... يَجِدْ فِي الْأَرْضِ مُرَاغَمًا}}.
+#با [[نیت]] هجرت و با نخستین گام‌ها و خروج از [[وطن]]، [[انسان]] به مقام‌هایی می‌رسد {{متن قرآن|وَمَنْ يَخْرُجْ مِنْ بَيْتِهِ}}.
+#انسان در [[پیروی]] از [[راه خدا]] و رسولش نباید نگران [[مرگ]] و زندگی‌اش باشد {{متن قرآن|ثُمَّ يُدْرِكْهُ الْمَوْتُ}}.
+#همه هجرت‌های [[مقدس]]، مانند هجرت برای [[جهاد]]، [[تحصیل علم]]، [[تبلیغ]] و...، مصداق این آیه است.
+#[[پاداش]] «[[مهاجر]]» با خداست؛ یعنی [[ارزش]] کار او بالاتر از [[بهشت]] است {{متن قرآن|وَقَعَ أَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ}}.
+[[پیامبر اعظم]]{{صل}} در روایتی می‌فرماید:
+کسی که برای [[حفظ]] [[آیین]] خود از سرزمینی به [[سرزمین]] دیگر حتی به اندازه یک وجب [[مهاجرت]] کند، سزاوار بهشت است و هم‌نشین من و ابراهیم{{ع}} خواهد بود<ref>تفسیر نمونه، ج۴، ص۹۳.</ref>.
+===آیه سوم===
+{{متن قرآن|وَإِذْ يَمْكُرُ بِكَ الَّذِينَ كَفَرُوا لِيُثْبِتُوكَ أَوْ يَقْتُلُوكَ أَوْ يُخْرِجُوكَ وَيَمْكُرُونَ وَيَمْكُرُ اللَّهُ وَاللَّهُ خَيْرُ الْمَاكِرِينَ}}<ref>«و (یاد کن) آنگاه را که کافران با تو نیرنگ می‌باختند تا تو را بازداشت کنند یا بکشند یا بیرون رانند، آنان نیرنگ می‌باختند و خداوند تدبیر می‌کرد و خداوند بهترین تدبیر کنندگان است» سوره انفال، آیه ۳۰.</ref>.
+این آیه به آغاز هجرت اشاره دارد که [[مشرکان]] خواستند [[پیامبر]] را [[زندانی]] کنند یا بکشند یا [[تبعید]] کنند. آن [[حضرت]] به واسطه [[جبرئیل]]، از نقشه آنها [[آگاه]] شد و شبانه [[مکه]] را ترک کرد و در [[غار ثور]] پنهان شد. سرانجام با تنیده شدن تار عنکبوت بر دهانه این [[غار]]، طرح مشرکان به طور کامل نقش بر آب گشت.
+[[پیام]] [[آیه]]<ref>تفسیر نور، ج۴، ص۳۲۴.</ref>
+#خطرهایی را که [[خدا]] از شما دور کرده است، به یاد آورید تا [[آرامش]] و [[قوت قلب]] بگیرید {{متن قرآن|وَإِذْ يَمْكُرُ بِكَ...}}.
+#[[مشکلات]] [[پیامبران]]، افزون بر [[لجاجت]] و [[عناد]] [[مشرکان]]، تهدیدها و توطئه‌های فراوان آنان بوده است {{متن قرآن|وَإِذْ يَمْكُرُ}}.
+#[[زندان]] و [[ترور]] و [[تبعید]]، ابزار دست [[جباران]] [[تاریخ]] برای مقابله با [[حق]] است.
+#تمامی اندیشه‌های [[انسان‌ها]] زیر نظر خداست {{متن قرآن|وَيَمْكُرُونَ وَيَمْكُرُ اللَّهُ}}.
+#[[خداوند]] هر جا لازم باشد، اولیای خود را از [[توطئه‌ها]] [[آگاه]] می‌کند. طرحی را که مشرکان می‌خواستند کسی نداند، همه [[دنیا]] فهمید.
+#هر کس با طرفداران حق [[نیرنگ]] کند، خداوند او را به نیرنگی پیچیده گرفتار می‌کند {{متن قرآن|وَيَمْكُرُونَ وَيَمْكُرُ اللَّهُ}}.
+#چنان نیست که ابرقدرت‌ها همواره به اهدافشان برسند.
+#هر چه طرح و [[توطئه]] قوی‌تر باشد، خداوند با موجود [[ضعیف]] تری، آن را خنثی می‌کند. [[مرگ]] سلیمان با موریانه‌ای [[کشف]] می‌شود؛ [[بلقیس]] را هدهد [[دعوت]] می‌کند. کلاغ، [[بنی آدم]] را [[آموزش]] می‌دهد؛ فیل سواران [[ابرهه]] با [[ابابیل]] و [[نمرود]] با پشه نابود می‌شوند و توطئه [[کفار]] [[مکه]] با تار عنکبوت خنثی می‌شود.
+===آیه چهارم===
+{{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَهَاجَرُوا وَجَاهَدُوا بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنْفُسِهِمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَالَّذِينَ آوَوْا وَنَصَرُوا أُولَئِكَ بَعْضُهُمْ أَوْلِيَاءُ بَعْضٍ وَالَّذِينَ آمَنُوا وَلَمْ يُهَاجِرُوا مَا لَكُمْ مِنْ وَلَايَتِهِمْ مِنْ شَيْءٍ حَتَّى يُهَاجِرُوا وَإِنِ اسْتَنْصَرُوكُمْ فِي الدِّينِ فَعَلَيْكُمُ النَّصْرُ إِلَّا عَلَى قَوْمٍ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُمْ مِيثَاقٌ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ}}<ref>«کسانی که ایمان آورده و هجرت گزیده‌اند و در راه خداوند با مال و جانشان جهاد کرده‌اند و کسانی که (به آنان) پناه داده و یاری رسانده‌اند دوستان یکدیگرند و کسانی که ایمان آورده و هجرت نکرده‌اند شما را با آنان هیچ پیوندی نیست تا آنکه هجرت گزینند و اگر از شما در دین یاری بجویند باید یاری کنید مگر در برابر گروهی که میان شما و آنان پیمانی است و خداوند به آنچه انجام می‌دهید بیناست» سوره انفال، آیه ۷۲.</ref>.
+پیام آیه<ref>تفسیر نور، ج۴، ص۳۸۶-۳۸۷.</ref>
+#[[مسلمان]] بودن و [[ایمان]] داشتن بدون تلاش ممکن نیست. [[مسلمانان]] [[صدر اسلام]] یا [[مهاجر]] بوده‌اند یا پناه‌دهنده به [[مهاجران]]؛ یا [[جهادگر]] بوده‌اند یا [[پشتیبان]] [[مجاهدان]].
+#[[عقیده]] به [[تنهایی]] کافی نیست، بلکه [[هجرت]] و [[جهاد]] و [[پشتیبانی]] از مهاجران و مجاهدان نیز لازم است.
+#جهش وقتی حاصل می‌شود که مغزها، بازوها، سرمایه‌ها، قدرت‌ها و هجرت‌ها متمرکز شود ({{متن قرآن|آمَنُوا}}، {{متن قرآن|هَاجَرُوا}}، {{متن قرآن|جَاهَدُوا}}، {{متن قرآن|أَمْوَالِهِمْ}}).
+#در [[جامعه اسلامی]] باید میان مهاجران دردمند و مرفهان هجرت‌گریز تفاوت باشد {{متن قرآن|آمَنُوا وَلَمْ يُهَاجِرُوا}}.
+#در هجرت، هم به [[نظام]] [[کفر]] ضربه وارد می‌شود و هم [[دین]] [[حفظ]] می‌گردد و نیروی مسلمانان نیز افزایش می‌یابد<ref>اگر همه مغزها و کارشناسان مسلمان از کشورهای غربی خارج شوند و به کشورهای اسلامی مهاجرت کنند، این امر هم ضربه به دشمن است و هم تقویت کشورهای اسلامی است. بیشتر بلاهای ما از غرق شدن در نظام‌های دیگران و ترک هجرت‌های سازنده سرچشمه می‌گیرد. تفسیر نور، ج۴، ص۳۸۷.</ref>.
+===[[آیه]] پنجم===
+{{متن قرآن|وَالَّذِينَ آمَنُوا وَهَاجَرُوا وَجَاهَدُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَالَّذِينَ آوَوْا وَنَصَرُوا أُولَئِكَ هُمُ الْمُؤْمِنُونَ حَقًّا لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَرِزْقٌ كَرِيمٌ}}<ref>«و کسانی که ایمان آورده و هجرت گزیده و در راه خداوند جهاد کرده‌اند و کسانی که (به آنان) پناه داده و یاری رسانده‌اند به راستی مؤمن‌اند؛ آنان آمرزش و روزی ارجمندی دارند» سوره انفال، آیه ۷۴.</ref>.
+[[پیام]] آیه<ref>تفسیر نور، ج۴، ص۳۸۹.</ref>
+#[[ایمان واقعی]] در هجرت، جهاد، [[پناه دادن]] و [[یاری کردن]] مسلمانان رخ می‌نماید {{متن قرآن|هُمُ الْمُؤْمِنُونَ حَقًّا}}.
+#[[کارها]] وقتی [[ارزشمند]] است که رنگ خدایی و [[انگیزه]] [[الهی]] داشته باشد {{متن قرآن|فِي سَبِيلِ اللَّهِ}}.
+#هجرت و جهاد، عامل بخشایش‌ها و برکت‌های الهی است.
+#اگر [[انسان]] به خاطر هجرت و جهاد، از [[رزق]] اندک بگذرد، به رزق [[کریم]] و [[شایسته]] الهی می‌رسد.
+===آیه ششم===
+{{متن قرآن|ثُمَّ إِنَّ رَبَّكَ لِلَّذِينَ هَاجَرُوا مِنْ بَعْدِ مَا فُتِنُوا ثُمَّ جَاهَدُوا وَصَبَرُوا إِنَّ رَبَّكَ مِنْ بَعْدِهَا لَغَفُورٌ رَحِيمٌ}}<ref>«سپس پروردگارت برای آنان که پس از آزار دیدن هجرت گزیدند آنگاه جهاد کردند و شکیبایی ورزیدند، بی‌گمان پس از آن آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره نحل، آیه ۱۱۰.</ref>.
+[[پیام]] [[آیه]]<ref>تفسیر نور، ج۶، ص۴۱۴.</ref>
+#هجرتی [[ارزش]] دارد که با [[جهاد]] و [[صبر]] و [[مقاومت]] همراه باشد، وگرنه نوعی فرار خواهد بود ({{متن قرآن|هَاجَرُوا}}، {{متن قرآن|جَاهَدُوا}}، {{متن قرآن|صَبَرُوا}}).
+#شرط دریافت [[آمرزش]] و [[رحمت الهی]]، جهاد و مقاومت است {{متن قرآن|مِنْ بَعْدِهَا لَغَفُورٌ رَحِيمٌ}}.<ref>جمعی از نویسندگان، [[هجرت پیامبر اعظم (کتاب) (کتاب)|هجرت پیامبر اعظم]] ص ۴۵-۵۱.</ref>
 == جستارهای وابسته ==