ادیان غیر توحیدی: تفاوت میان نسخه‌ها

#'''[[انسان‌شناسی]]:''' باورهای [[مشرکان]] [[بت‌پرست]] درباره [[خدا]] در [[انسان‌شناسی]] و نگرش آنان به نحوه [[ارتباط]] [[خدا]] و [[انسان]] نیز اثرگذار بوده است. بسیاری از آنان "[[خدای بزرگ]]" را فراتر از گنجایش [[فهم]] [[آدمی]]، بسیار دورتر از دسترس او و [[بت‌ها]] را واسطه و شفیع میان [[انسان]] و [[خدا]] می‌پنداشتند. با توجه به چنین باوری است که [[پیامبران الهی]] از نزدیک بودن "[[الله]]" به [[آدمیان]] و شنیدن و [[اجابت]] خواسته‌های آنها خبر می‌دادند: {{متن قرآن|وَإِلَى ثَمُودَ أَخَاهُمْ صَالِحًا قَالَ يَا قَوْمِ اعْبُدُواْ اللَّهَ مَا لَكُم مِّنْ إِلَهٍ غَيْرُهُ هُوَ أَنشَأَكُم مِّنَ الأَرْضِ وَاسْتَعْمَرَكُمْ فِيهَا فَاسْتَغْفِرُوهُ ثُمَّ تُوبُواْ إِلَيْهِ إِنَّ رَبِّي قَرِيبٌ مُّجِيبٌ}}<ref> و به سوی (قوم) ثمود برادر آنان صالح را (فرستادیم)، گفت: ای قوم من! خداوند را بپرستید که خدایی جز او ندارید، او شما را از زمین پدیدار کرد و شما را در آن به آبادانی گمارد پس، از او آمرزش بخواهید سپس به درگاه وی توبه کنید که پروردگار من، پاسخ دهنده‌ای است نزدیک؛ سوره هود، آیه: ۶۱.</ref><ref>جامع البیان، ج۱۲، ص۸۱-۸۲؛ المیزان، ج۱۰، ص۳۱۰.</ref> در [[انسان‌شناسی]] [[بت‌پرستان]]، [[آدمی]] بسیار فروتر از آن است که به [[جهان غیب]] و ماورای [[طبیعت]] راه یافته، با [[دریافت وحی]] [[الهی]]، [[جامه]] [[رسالت]] و [[نبوت]] بر تن کند<ref>جامع البیان، ج۲۷، ص۱۳۳؛ نک: الميزان، ج۱۵، ص۲۸؛ ج۱۷، ص۷۳.</ref> بر اساس همین ایده، آنان در ردّ [[رسالت]] [[انبيا]] آنان را بشری همانند خویش خوانده و در ادعای [[نبوت]] از آنان آیت و [[حجت]] می‌طلبیدند: {{متن قرآن|قَالُوا إِنَّمَا أَنتَ مِنَ الْمُسَحَّرِينَ مَا أَنتَ إِلاَّ بَشَرٌ مِّثْلُنَا فَأْتِ بِآيَةٍ إِن كُنتَ مِنَ الصَّادِقِينَ}}<ref> گفتند: تو بی‌گمان از جادو زدگانی.تو جز بشری همانند ما نیستی و اگر راست می‌گویی نشانه‌ای بیاور!؛ سوره شعراء، آیه: ۱۵۳- ۱۵۴.</ref> به [[اعتقاد]] آنان، [[پیامبران الهی]] باید از میان [[فرشتگان]] باشند که [[برتر]] از [[انسان]] بوده و [[مقرب]] درگاه [[خدا]] و شفيع [[آدمیان]] در نزد او هستند<ref>التبیان، ج۹، ص۱۱۳؛ الکشاف، ج۲، ص۳۶۹-۳۷۱؛ مجمع البیان، ج۷، ص۷۲؛ ج۸، ص۲۶۳.</ref>{{متن قرآن|إِذْ جَاءَتْهُمُ الرُّسُلُ مِن بَيْنِ أَيْدِيهِمْ وَمِنْ خَلْفِهِمْ أَلاَّ تَعْبُدُوا إِلاَّ اللَّهَ قَالُوا لَوْ شَاء رَبُّنَا لَأَنزَلَ مَلائِكَةً فَإِنَّا بِمَا أُرْسِلْتُمْ بِهِ كَافِرُونَ}}<ref> یاد کن) آنگاه را که پیامبران از پیش و پس آنان نزدشان آمدند که جز خداوند را نپرستید! (اما آنان) گفتند: اگر پروردگار ما (چنین چیزی) می‌خواست فرشتگانی را می‌فرستاد پس ما آنچه را بدان فرستاده شده‌اید انکار می‌کنیم؛ سوره فصلت، آیه:۱۴.</ref>. به [[گمان]] [[بت‌پرستان]] اگر [[آدمی]] [[شایسته]] [[پیامبری]] بود، باید هر کسی بتواند [[ارتباط]] [[وحیانی]] را تجربه کند و چون خود آنان چنین تجربه‌ای نداشتند، [[پیامبران الهی]] را [[دروغگو]] می‌خواندند<ref>الميزان، ج۱۲، ص۳۱؛ ج۱۷، ص۷۳.</ref>: {{متن قرآن|أَؤُلْقِيَ الذِّكْرُ عَلَيْهِ مِن بَيْنِنَا بَلْ هُوَ كَذَّابٌ أَشِرٌ}} <ref>آیا در میان ما کتاب آسمانی را تنها بر او فرو افکنده‌اند؟ (خیر)، بلکه او دروغزنی خویشتن‌خواه است؛ سوره قمر، آیه:۲۵.</ref>، بنابراین، می‌توان گفت که [[بت‌پرستان]] یاد شده در [[قرآن کریم]] [[آدمی]] را در استعدادهای جسمانی و مادی او محدود دانسته و از بعد ملکوتی و [[کمالات]] [[روحی]] و [[معنوی]] وی [[تصوری]] نداشته‌اند<ref>نک: التبیان، ج۹، ص۴۵۳؛ المیزان، ج۱، ص۸۴؛ ج۱۲، ص۳۱-۳۲؛ ج۱۵، ص۲۸.</ref> از ظاهر برخی تعابیر [[قرآن]] و گزارش‌های تفسیری مربوط برمی‌آید که [[پیروان]] این [[ادیان]] مواردی مانند [[ثروت]]، موقعیت [[اجتماعی]] و نیز داشتن [[پیروان]] و حشم و [[خدم]]، همانند سران [[قبایل]] و [[پادشاهان]] را معیار [[برتری]] و [[شایستگی]] افراد برای [[رهبری]] می‌دانسته‌اند<ref>الميزان، ج۱۹، ص۷۹؛ تفسیر قرطبی، ج۱۷، ص۱۳۸.</ref>، از این رو هنگامی که [[پیامبران الهی]] آنان را از [[پیروی]] زعمای [[قوم]] [[نهی]] و به [[پیروی]] از خود می‌خواندند: {{متن قرآن|فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَطِيعُونِ وَلا تُطِيعُوا أَمْرَ الْمُسْرِفِينَ}}<ref> و از فرمان گزافکاران پیروی نکنید؛ سوره شعراء، آیه: ۱۵۰ - ۱۵۱.</ref>. [[پیروی]] از [[انبیا]] را مایه [[گمراهی]]، دردسرساز و دیوانگی می‌خواندند<ref>التبیان، ج۹، ص۴۵۲؛ الكشاف، ج۴، ص۳۹؛ الميزان، ج۱۹، ص۷۹.</ref>: {{متن قرآن|فَقَالُوا أَبَشَرًا مِّنَّا وَاحِدًا نَّتَّبِعُهُ إِنَّا إِذًا لَّفِي ضَلالٍ وَسُعُرٍ}} <ref>می‌گفتند: آیا از بشری چون خود پیروی کنیم؟ در آن صورت در گمراهی و سرگشتگی به سر خواهیم برد؛ سوره قمر، آیه:۲۴.</ref><ref>[[علی اسدی|اسدی، علی]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]؛ ج۱۳، ص ۲۴۸- ۲۵۱.</ref>.

#'''[[معادشناسی]]:''' [[انکار]] [[معاد]] و حيات پس از [[مرگ]] در میان بیشتر [[پیروان]] [[ادیان غیر توحیدی]] و آیین‌های [[بت‌پرستی]] دیده می‌شود. آنان به سبب [[فهم]]، [[درک]] و [[بینش]] بسیار ابتدایی که داشتند، عملاً زمینه [[دعوت به معاد]] و [[پذیرش]] آن را نداشتند و [[تصور]] و [[پذیرش]] [[حیات]] پس از [[مرگ]] برای آنان به مراتب دشوارتر از [[تصور]] و [[پذیرش]] [[یگانگی خدا]] و [[پیامبری]] [[انسان]] بود: {{متن قرآن|وَضَرَبَ لَنَا مَثَلا وَنَسِيَ خَلْقَهُ قَالَ مَنْ يُحْيِي الْعِظَامَ وَهِيَ رَمِيمٌ }} <ref>و برای ما مثالی آورد و آفرینش خود را به فراموشی سپرد؛ گفت: چه کسی استخوان‌هایی را که پوسیده است زنده می‌گرداند؟؛ سوره یس، آیه:۷۸.</ref><ref>[[علی اسدی|اسدی، علی]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]؛ ج۱۳، ص ۲۴۸- ۲۵۱.</ref>.

==منابع==