آثار باستانی در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

قوم عاد، خانه‌های خود را بسیار باشکوه می‌ساختند؛ به‌گونه‌ای که در [[روزگار]] خود مانند نداشت: {{متن قرآن|إِرَمَ ذَاتِ الْعِمَادِ}}<ref>«با (مردم شهر) «ارم» که دارای ستون‌های بزرگ بود،» سوره فجر، آیه ۷.</ref>، {{متن قرآن|الَّتِي لَمْ يُخْلَقْ مِثْلُهَا فِي الْبِلَادِ}}<ref>«که مانند آن در میان شهرها نیافریده‌اند؛» سوره فجر، آیه ۸.</ref> امّا بر اثر [[سرپیچی]] از [[دعوت]] [[هود]]{{ع}} [[کیفر الهی]] بر آنان فرود آمد و فقط ویرانه‌ای از خانه‌هایشان برجای ماند: {{متن قرآن|تُدَمِّرُ كُلَّ شَيْءٍ بِأَمْرِ رَبِّهَا فَأَصْبَحُوا لَا يُرَى إِلَّا مَسَاكِنُهُمْ كَذَلِكَ نَجْزِي الْقَوْمَ الْمُجْرِمِينَ}}<ref>«که به فرمان پروردگارش همه چیز را از میان برمی‌دارد، آنگاه چنان شدند که جز خانه‌هاشان چیزی دیده نمی‌شد، بدین‌گونه بزهکاران را کیفر می‌دهیم» سوره احقاف، آیه ۲۵.</ref> از [[آیه]] {{متن قرآن|وَعَادًا وَثَمُودَ وَقَدْ تَبَيَّنَ لَكُمْ مِنْ مَسَاكِنِهِمْ وَزَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطَانُ أَعْمَالَهُمْ فَصَدَّهُمْ عَنِ السَّبِيلِ وَكَانُوا مُسْتَبْصِرِينَ}}<ref>«و عاد و ثمود را (نیز عذاب کردیم) و بی‌گمان این از (آثار) زیستگاه‌هایشان برای شما پدیدار است. و شیطان کردارهایشان را در چشم آنان آراست بنابراین آنها را از راه (حقّ) باز داشت با آنکه بینادل  بودند» سوره عنکبوت، آیه ۳۸.</ref> برمی‌آید که ویرانه‌های قوم عاد در مسیر [[تبوک]] بوده و تا عصر [[پیامبراکرم]]{{صل}} وجود داشته است.<ref>التحریر و التنویر، ج ۲۰، ص ۲۴۸.</ref>.<ref>[[علی نصیری|نصیری، علی]]، [[ آثار باستانی - نصیری (مقاله)|مقاله «آثار باستانی»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]] ج۱.</ref>

====ویرانه‌های [[قوم ثمود]]====

==آثار باستانی در دانشنامه معاصر قرآن کریم==

"آثار" در لغت به معنای باقی مانده چیزی، نشانه و آنچه دلالت بر تحقق چیزی می‌کند و نیز، [[انتخاب]] نمودن آمده است<ref>العین، ج۸، ص۲۳۶؛ معجم مقاییس اللغه، ج۱، ص۵۳؛ مفردات، ص۶۲.</ref>؛ اثر، عبارت است از علامت و نشانه‌ای که از چیزی یا از کسی باقی مانده؛ خواه آن اثر، بنایی باشد یا اثری [[دینی]] یا حتی بدعتی پا جای پایی و یا امثال اینها<ref>قاموس قرآن، ج۱، ص۲۲.</ref>. اثر چیزی است که باقی می‌ماند و دلالت بر تحقق امری دارد و تأثیر به معنی ایجاد اثر و [[ایثار]] به معنی [[اثبات]] و انتخاب یک اثر است<ref>التحقیق، ج۱، ص۳۱.</ref>.

#'''[[بدن]] فرعون:''' فرعون به رغم آن‌که تا واپسین لحظه از [[عناد]] و [[لجاجت]] در برابر موسی و [[آیین]] او دست نکشید، هنگام [[غرق]] شدن از [[ایمان]] خود خبر داد؛ اما به او خطاب شد که ایمان تو اکنون سودی نمی‌بخشد، آنگاه [[خداوند]] خطاب به فرعون فرمود: ما بدن تو را پس از غرق شدن از آب بیرون میافکنیم تا بماند و [[عبرت]] آیندگان شود: {{متن قرآن|فَالْيَوْمَ نُنَجِّيكَ بِبَدَنِكَ لِتَكُونَ لِمَنْ خَلْفَكَ آيَةً وَإِنَّ كَثِيرًا مِنَ النَّاسِ عَنْ آيَاتِنَا لَغَافِلُونَ}}<ref>«بنابراین امروز تو را با کالبد بی‌جانت بر ساحل می‌افکنیم تا برای آیندگانت نشانه‌ای باشی و بی‌گمان بسیاری از مردم از نشانه‌های ما غافلند» سوره یونس، آیه ۹۲.</ref>. طبق [[وعده الهی]]، [[بدن]] [[فرعون]] به صورت اثری باستانی و عبرت‌انگیز باقی ماند و هم‌اکنون در موزه [[مصر]] نگهداری می‌شود و این یکی از [[اخبار غیبی]] [[قرآن]] است. با [[آزمایش]] بر روی [[جسد]] فرعون به این نتیجه رسیدند که این جسد مربوط به همان فرعون [[زمان]] [[موسی]] است و علت [[مرگ]] او [[غرق]] شدن در دریا بوده است<ref>تفسیر نور، ج۵، ص۲۵۹.</ref>. محل غرق شدن فرعون و [[لشکر]] او نیز اخیر پیدا شده است. چند سال پیش بسیاری از کاوشگران، خلیج سوئز را گذرگاه و محل خروج [[حضرت موسی]]{{ع}} و قومش می‌دانستند، زیرا که در [[تورات]] چنین گزارش شده بود، اما در سال ۱۹۷۸ م باستان‌شناسان در خلیج [[عقبه]]، آثار به جا مانده از فرعون و لشکریانش را [[کشف]] کردند. یعنی همان جایی که قرآن اشاره کرده بود (در جانب طور ایمن)، {{متن قرآن|يَا بَنِي إِسْرَائِيلَ قَدْ أَنْجَيْنَاكُمْ مِنْ عَدُوِّكُمْ وَوَاعَدْنَاكُمْ جَانِبَ الطُّورِ الْأَيْمَنَ وَنَزَّلْنَا عَلَيْكُمُ الْمَنَّ وَالسَّلْوَى}}<ref>«ای بنی اسرائیل! ما شما را از دشمنتان رهایی بخشیدیم و با شما در سوی راست (کوه) طور وعده نهادیم و برای شما ترنجبین  و بلدرچین  فرو فرستادیم» سوره طه، آیه ۸۰.</ref>.

#'''بقایای آبادی‌ها:''' قرآن، خرابه‌های شهرهای [[قوم لوط]]، [[عاد]] و [[ثمود]] را نشانه‌های برجای مانده از آنان دانسته و چون این [[نشانه‌ها]] در [[روزگار]] [[نزول]] [[آیات]] در دسترس [[مردم]] بوده از آنها خواسته است تا از سرگذشت این [[اقوام]] درس بگیرند. بر اساس روایتی، [[امام علی]]{{ع}} در عبور از آثار برجای مانده از کسری در [[مدائن]] به یکی از همراهانش که برای بی‌اعتباری [[دنیا]] شعری خوانده بود، فرمود: {{متن قرآن|كَمْ تَرَكُوا مِنْ جَنَّاتٍ وَعُيُونٍ * وَزُرُوعٍ وَمَقَامٍ كَرِيمٍ * وَنَعْمَةٍ كَانُوا فِيهَا فَاكِهِينَ * كَذَلِكَ وَأَوْرَثْنَاهَا قَوْمًا آخَرِينَ * فَمَا بَكَتْ عَلَيْهِمُ السَّمَاءُ وَالْأَرْضُ وَمَا كَانُوا مُنْظَرِينَ}}<ref>«چه بسیار بوستان‌ها و چشمه‌ها که از خود باز نهادند * و کشتزارها و کاخ‌هایی ارزشمند را * و شادخواری‌یی که در آن شادمان بودند * بدین‌گونه بود و آنها را به قومی دیگر به ارث وا نهادیم * آنگاه، نه آسمان بر آنان گریست و نه زمین و نه مهلت یافتند» سوره دخان، آیه ۲۵-۲۹.</ref>. سپس [[حضرت]] فرمود: باری، آنان زمانی ارث‌برندگان بودند و اینک ارث‌دهندگان شدند، آنان [[شکر نعمت]] نگزاردند و بر اثر [[نافرمانی]]، [[دنیا]] نیز از ایشان گرفته شد. از [[کفران نعمت]] بپرهیزید تا مانند آنان گرفتار نقمت و [[بی‌مهری]] نشوید؛<ref>وقعة صفین، ص۱۴۳.</ref>.

#'''بقایای آبادی [[قوم لوط]]:''' [[خداوند]] بر اثر [[گناهان]] پی در پی و [[زشت]] قوم لوط از [[آسمان]] بر آنان سنگ فرود آورد. با این حال، برای [[عبرت]] دیگران، گوشه‌هایی از ویرانه‌های آن را باقی گذاشت: {{متن قرآن|وَتَرَكْنَا فِيهَا آيَةً لِلَّذِينَ يَخَافُونَ الْعَذَابَ الْأَلِيمَ}}<ref>«و در آن نشانه‌ای برای آنان که از عذاب دردناک می‌هراسند وانهادیم» سوره ذاریات، آیه ۳۷.</ref>. از برخی [[آیات قرآن]] برمی آید که این ویرانه‌ها تا عصر [[پیامبر اکرم]]{{صل}} وجود داشته و [[اهل مکه]] در مسیر رفت و آمد خود به شام از کنار آن عبور می‌کرده‌اند: {{متن قرآن|وَإِنَّكُمْ لَتَمُرُّونَ عَلَيْهِمْ مُصْبِحِينَ * وَبِاللَّيْلِ أَفَلَا تَعْقِلُونَ }}<ref>«و شما پگاهان بر (ویرانه‌های) آنها می‌گذرید * و (نیز) شباهنگام؛ پس آیا نمی‌اندیشید؟» سوره صافات، آیه ۱۳۷-۱۳۸.</ref>

#'''ویرانه‌های [[قوم عاد]]:''' قوم عاد، خانه‌های خود را بسیار باشکوه میساختند؛ به گونه‌ای که در [[روزگار]] خود مانند نداشت؛ ([[فجر]] / ۷ و ۸)، اما بر اثر سرپیچی از دعوت [[هود]]{{ع}} [[کیفر الهی]] بر آنان فرود آمد و فقط ویرانه‌ای از خانه‌هایشان برجای ماند: {{متن قرآن|تُدَمِّرُ كُلَّ شَيْءٍ بِأَمْرِ رَبِّهَا فَأَصْبَحُوا لَا يُرَى إِلَّا مَسَاكِنُهُمْ كَذَلِكَ نَجْزِي الْقَوْمَ الْمُجْرِمِينَ}}<ref>«که به فرمان پروردگارش همه چیز را از میان برمی‌دارد، آنگاه چنان شدند که جز خانه‌هاشان چیزی دیده نمی‌شد، بدین‌گونه بزهکاران را کیفر می‌دهیم» سوره احقاف، آیه ۲۵.</ref>. از [[آیه]] {{متن قرآن|وَعَادًا وَثَمُودَ وَقَدْ تَبَيَّنَ لَكُمْ مِنْ مَسَاكِنِهِمْ}}<ref>«و عاد و ثمود را (نیز عذاب کردیم) و بی‌گمان این از (آثار) زیستگاه‌هایشان برای شما پدیدار است». سوره عنکبوت، آیه ۳۸.</ref> برمی آید که ویرانه‌های [[قوم عاد]] در مسیر [[تبوک]] بوده و تا عصر [[پیامبر اکرم]]{{صل}} وجود داشته است.