←عقب نشینی تاکتیکی
| خط ۱۰۷: | خط ۱۰۷: | ||
==== کمین کردن==== | ==== کمین کردن==== | ||
«واقعُدوا لَهُم کُلَّ مَرصَدٍ».([[توبه]] / ۹، ۵) | «واقعُدوا لَهُم کُلَّ مَرصَدٍ».([[توبه]] / ۹، ۵) | ||
==== | ==== عقبنشینی تاکتیکی==== | ||
اصل مهم [[جنگی]]، پیشروی به سوی [[دشمن]] و [[پرهیز]] از پشت کردن به او و فرار است: | اصل مهم [[جنگی]]، پیشروی به سوی [[دشمن]] و [[پرهیز]] از پشت کردن به او و فرار است: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا لَقِيتُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا زَحْفًا فَلَا تُوَلُّوهُمُ الْأَدْبَارَ}}<ref>«ای مؤمنان! چون با انبوه کافران رویاروی شدید از آنان واپس مگریزید!» سوره انفال، آیه ۱۵.</ref>، گرچه در پارهای موارد، عقبنشینی [[ضرورت]] مییابد؛ مثلاً هنگامی که [[لشکریان]] در صدد یافتن مکان مناسبی برای [[جنگ]] یا [[پیوستن]] به گروهی دیگر باشند: {{متن قرآن|وَمَنْ يُوَلِّهِمْ يَوْمَئِذٍ دُبُرَهُ إِلَّا مُتَحَرِّفًا لِقِتَالٍ أَوْ مُتَحَيِّزًا إِلَى فِئَةٍ فَقَدْ بَاءَ بِغَضَبٍ مِنَ اللَّهِ وَمَأْوَاهُ جَهَنَّمُ وَبِئْسَ الْمَصِيرُ}}<ref>«و هر کس در آن روز از آنان واپس گریزد - مگر آنکه برای کارزاری (بهتر) کناره جوید یا جوینده جایی (بهتر) نزد گروهی (خودی) باشد- خشم خداوند را به گردن گرفته و جایگاه (نهایی) او دوزخ است و (این) پایانه، بد است» سوره انفال، آیه ۱۶.</ref>.<ref>مجمعالبیان، ج ۴، ص۴۴۴؛ المیزان، ج ۹، ص۳۷.</ref> برخی مراد از {{متن قرآن|مُتَحَرِّفًا لِقِتَالٍ}} را فرار از دشمن برای [[فریب دادن]] وی و [[حمله]] [[مجدد]] دانستهاند. <ref>التفسیر الکبیر، ج ۱۵، ص۱۳۷؛ تفسیر غریب القرآن، ص۳۸۷.</ref> | ||
==== استقرار در مکان مناسب==== | ==== استقرار در مکان مناسب==== | ||
[[قرآن]] در [[آیه]] {{متن قرآن|وَإِذْ غَدَوْتَ مِنْ أَهْلِكَ تُبَوِّئُ الْمُؤْمِنِينَ مَقَاعِدَ لِلْقِتَالِ وَاللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ}}<ref>«و به یادآور که پگاهان از خانوادهات جدا شدی در حالی که مؤمنان را در سنگرها برای پیکار (احد) جای میدادی و خداوند شنوای داناست» سوره آل عمران، آیه ۱۲۱.</ref> از [[گزینش]] مکان مناسب برای [[کارزار]] با دشمن در [[جنگ احد]] از سوی [[پیامبر]]{{صل}} یاد کرده است<ref>الصافی، ج ۱، ص۳۷۴.</ref>. به سبب کمتر بودن شمار [[سپاهیان]] [[مسلمان]] در برابر [[لشکر]] [[قریش]]، پیامبر{{صل}} آنان را در مکانی پشت به [[کوه]] [[احد]] جای داد و با گماردن تیراندازانی به [[فرماندهی]] عبداللّهبن [[جبیر]] در تپهای در سمت چپ [[سپاه اسلام]]، راه ورود دشمن از پشت را هم بست؛<ref>تفسیر ابن کثیر، ج ۱، ص۴۰۸ - ۴۰۹؛ تفسیر ثعالبی، ج ۲، ص۱۰۰.</ref> همچنین آیه {{متن قرآن|إِذْ يُغَشِّيكُمُ النُّعَاسَ أَمَنَةً مِنْهُ وَيُنَزِّلُ عَلَيْكُمْ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً لِيُطَهِّرَكُمْ بِهِ وَيُذْهِبَ عَنْكُمْ رِجْزَ الشَّيْطَانِ وَلِيَرْبِطَ عَلَى قُلُوبِكُمْ وَيُثَبِّتَ بِهِ الْأَقْدَامَ}}<ref>«(یاد کن) آنگاه را که (خداوند) خوابی سبک را بر شما فرا میپوشاند تا از سوی او آرامشی (برای شما) باشد و از آسمان آبی فرو میباراند تا شما را بدان پاکیزه گرداند و پلیدی شیطان را از شما بزداید و دلهایتان را نیرومند سازد و گامها (یتان) را بدان استوار دارد» سوره انفال، آیه ۱۱.</ref> که از [[نزول]] [[باران]] برای تثبیت شنهای روان در قرارگاه [[لشکر اسلام]] یاد کرده <ref>احکام القرآن، جصاص، ج ۳، ص۶۱ - ۶۲؛ التبیان، ج ۵، ص۸۶.</ref> بر اهمیتِ نقش مکان مناسب در [[پیروزی در جنگ]] دلالت دارد. | [[قرآن]] در [[آیه]] {{متن قرآن|وَإِذْ غَدَوْتَ مِنْ أَهْلِكَ تُبَوِّئُ الْمُؤْمِنِينَ مَقَاعِدَ لِلْقِتَالِ وَاللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ}}<ref>«و به یادآور که پگاهان از خانوادهات جدا شدی در حالی که مؤمنان را در سنگرها برای پیکار (احد) جای میدادی و خداوند شنوای داناست» سوره آل عمران، آیه ۱۲۱.</ref> از [[گزینش]] مکان مناسب برای [[کارزار]] با دشمن در [[جنگ احد]] از سوی [[پیامبر]]{{صل}} یاد کرده است<ref>الصافی، ج ۱، ص۳۷۴.</ref>. به سبب کمتر بودن شمار [[سپاهیان]] [[مسلمان]] در برابر [[لشکر]] [[قریش]]، پیامبر{{صل}} آنان را در مکانی پشت به [[کوه]] [[احد]] جای داد و با گماردن تیراندازانی به [[فرماندهی]] عبداللّهبن [[جبیر]] در تپهای در سمت چپ [[سپاه اسلام]]، راه ورود دشمن از پشت را هم بست؛<ref>تفسیر ابن کثیر، ج ۱، ص۴۰۸ - ۴۰۹؛ تفسیر ثعالبی، ج ۲، ص۱۰۰.</ref> همچنین آیه {{متن قرآن|إِذْ يُغَشِّيكُمُ النُّعَاسَ أَمَنَةً مِنْهُ وَيُنَزِّلُ عَلَيْكُمْ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً لِيُطَهِّرَكُمْ بِهِ وَيُذْهِبَ عَنْكُمْ رِجْزَ الشَّيْطَانِ وَلِيَرْبِطَ عَلَى قُلُوبِكُمْ وَيُثَبِّتَ بِهِ الْأَقْدَامَ}}<ref>«(یاد کن) آنگاه را که (خداوند) خوابی سبک را بر شما فرا میپوشاند تا از سوی او آرامشی (برای شما) باشد و از آسمان آبی فرو میباراند تا شما را بدان پاکیزه گرداند و پلیدی شیطان را از شما بزداید و دلهایتان را نیرومند سازد و گامها (یتان) را بدان استوار دارد» سوره انفال، آیه ۱۱.</ref> که از [[نزول]] [[باران]] برای تثبیت شنهای روان در قرارگاه [[لشکر اسلام]] یاد کرده <ref>احکام القرآن، جصاص، ج ۳، ص۶۱ - ۶۲؛ التبیان، ج ۵، ص۸۶.</ref> بر اهمیتِ نقش مکان مناسب در [[پیروزی در جنگ]] دلالت دارد. | ||