جز
وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم
جز (ربات: جایگزینی خودکار متن (-==منابع== #[[ +==منابع== {{منابع}} # [[)) |
HeydariBot (بحث | مشارکتها) |
||
| (۶ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{ | {{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = [[آیه سخره در قرآن]] - [[آیه سخره در کلام اسلامی]] | پرسش مرتبط = }} | ||
==مقدمه== | == مقدمه == | ||
از آنجا که در [[آیه]] {{متن قرآن|إِنَّ رَبَّكُمُ اللَّهُ الَّذِي خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ ثُمَّ اسْتَوَى عَلَى الْعَرْشِ يُغْشِي اللَّيْلَ النَّهَارَ يَطْلُبُهُ حَثِيثًا وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ وَالنُّجُومَ مُسَخَّرَاتٍ بِأَمْرِهِ أَلَا لَهُ الْخَلْقُ وَالْأَمْرُ تَبَارَكَ اللَّهُ رَبُّ الْعَالَمِينَ}}<ref>«به راستی پروردگارتان همان خداوند است که آسمانها و زمین را در شش روز آفرید سپس بر اورنگ (فرمانفرمایی جهان) استیلا یافت، شب را بر روز میپوشاند -که آن را شتابان میجوید- و خورشید و ماه و ستارگان را رام فرمان خویش آفرید؛ آگاه باشید که آفرینش و فرمان او راست؛ بزرگوار است خداوند پروردگار جهانیان» سوره اعراف، آیه ۵۴.</ref> از استیلای [[پروردگار]] بر [[عرش]] و مسخر و رام بودن [[خورشید]]، ماه و [[ستارگان]] به [[فرمان]] او خبر داده شده به آن [[آیه عرش]] یا سخره گویند. | از آنجا که در [[آیه]] {{متن قرآن|إِنَّ رَبَّكُمُ اللَّهُ الَّذِي خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ ثُمَّ اسْتَوَى عَلَى الْعَرْشِ يُغْشِي اللَّيْلَ النَّهَارَ يَطْلُبُهُ حَثِيثًا وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ وَالنُّجُومَ مُسَخَّرَاتٍ بِأَمْرِهِ أَلَا لَهُ الْخَلْقُ وَالْأَمْرُ تَبَارَكَ اللَّهُ رَبُّ الْعَالَمِينَ}}<ref>«به راستی پروردگارتان همان خداوند است که آسمانها و زمین را در شش روز آفرید سپس بر اورنگ (فرمانفرمایی جهان) استیلا یافت، شب را بر روز میپوشاند -که آن را شتابان میجوید- و خورشید و ماه و ستارگان را رام فرمان خویش آفرید؛ آگاه باشید که آفرینش و فرمان او راست؛ بزرگوار است خداوند پروردگار جهانیان» سوره اعراف، آیه ۵۴.</ref> از استیلای [[پروردگار]] بر [[عرش]] و مسخر و رام بودن [[خورشید]]، ماه و [[ستارگان]] به [[فرمان]] او خبر داده شده به آن [[آیه عرش]] یا سخره گویند. | ||
"سخره" از ریشه "س خ ر" در لغت به معنای وادار کردن به عمل با [[قهر]] و [[اجبار]]، سوق دادن با غرض مخصوصی با قهر و [[غلبه]] است<ref>قاموس قرآن، ج۳، ص۲۴۳؛ مفردات، ص۴۰۲.</ref>. این واژه اصل واحدی است که بر حقیر و [[ذلیل]] شمردن دلالت دارد و از این باب است [[تسخیر]] [[خدا]] نسبت به اشیاء که به معنای رام کردن شیء بر طبق آمر و [[اراده]] خداست<ref>معجم مقاییس اللغه، ج۳، ص۱۴۴.</ref>. در التحقیق برای آن یک معنی دانسته است و آن [[حکم]] و تقدیر به همراه قهر [[تکوینی]] و [[تشریعی]] است و تسخیر [[شمس]] و [[قمر]] از این [[جهت]] است که خدا آنان را تحت حکم و قهر و تقدیر تکوینی خویش قرار داده است و از لوازم این معنی [[اطاعت]] و رام شدن و اراده و [[تکلیف]] و به کار گرفتن کسی یا چیزی به طور مجانی است<ref>التحقیق، ج۵، ص۷۶.</ref>. ریشه سخر و مشتقات آن در [[قرآن]] ۴۲ بار به کار رفته است. | "سخره" از ریشه "س خ ر" در لغت به معنای وادار کردن به عمل با [[قهر]] و [[اجبار]]، سوق دادن با غرض مخصوصی با قهر و [[غلبه]] است<ref>قاموس قرآن، ج۳، ص۲۴۳؛ مفردات، ص۴۰۲.</ref>. این واژه اصل واحدی است که بر حقیر و [[ذلیل]] شمردن دلالت دارد و از این باب است [[تسخیر]] [[خدا]] نسبت به اشیاء که به معنای رام کردن شیء بر طبق آمر و [[اراده]] خداست<ref>معجم مقاییس اللغه، ج۳، ص۱۴۴.</ref>. در التحقیق برای آن یک معنی دانسته است و آن [[حکم]] و تقدیر به همراه قهر [[تکوینی]] و [[تشریعی]] است و تسخیر [[شمس]] و [[قمر]] از این [[جهت]] است که خدا آنان را تحت حکم و قهر و تقدیر تکوینی خویش قرار داده است و از لوازم این معنی [[اطاعت]] و رام شدن و اراده و [[تکلیف]] و به کار گرفتن کسی یا چیزی به طور مجانی است<ref>التحقیق، ج۵، ص۷۶.</ref>. ریشه سخر و مشتقات آن در [[قرآن]] ۴۲ بار به کار رفته است. | ||
درباره حالات [[امام صادق]]{{ع}} گزارش شده که هر گاه به [[آسمان]] نگاه میکرد این [[آیات]] [[خلقت]] [[آسمان]] و [[زمین]] را [[تلاوت]] مینمود: {{متن قرآن|إِنَّ فِي خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَاخْتِلَافِ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ لَآيَاتٍ لِأُولِي الْأَلْبَابِ}}<ref>«بیگمان در آفرینش آسمانها و زمین و پیاپی آمدن شب و روز نشانههایی برای خردمندان است» سوره آل عمران، آیه ۱۹۰.</ref> و سپس آیه سخره را میخواند<ref>الاصول الستة عشر، ص۱۳.</ref>. [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} در [[حدیث]] مفصلی فرمود: هر کس در بیابانی خالی از سکنه، شبی را به سر برد و این [[آیه]] را بخواند، [[فرشتگان]] او را محافظت کنند و [[شیاطین]] از او دور شوند<ref>الکافی، ج۲، ص۶۲۵.</ref>. در [[روایت]] دیگری [[پیامبر اکرم]]{{صل}} فرمود: ای [[علی]]، هر کس از [[جادوگر]] یا [[شیطانی]] بترسد پس این آیه را بخواند<ref>بحارالانوار، ج۷۴، ص۵۸.</ref>. همچنین بر بالین محتضر در وقت [[جان]] دادن برای دور نمودن شیاطین و آسان جان دادن روایت شده که این آیه خوانده شود<ref>بحارالانوار، ج۷۴، ص۲۴۳ و ۲۴۱.</ref>. | درباره حالات [[امام صادق]] {{ع}} گزارش شده که هر گاه به [[آسمان]] نگاه میکرد این [[آیات]] [[خلقت]] [[آسمان]] و [[زمین]] را [[تلاوت]] مینمود: {{متن قرآن|إِنَّ فِي خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَاخْتِلَافِ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ لَآيَاتٍ لِأُولِي الْأَلْبَابِ}}<ref>«بیگمان در آفرینش آسمانها و زمین و پیاپی آمدن شب و روز نشانههایی برای خردمندان است» سوره آل عمران، آیه ۱۹۰.</ref> و سپس آیه سخره را میخواند<ref>الاصول الستة عشر، ص۱۳.</ref>. [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} در [[حدیث]] مفصلی فرمود: هر کس در بیابانی خالی از سکنه، شبی را به سر برد و این [[آیه]] را بخواند، [[فرشتگان]] او را محافظت کنند و [[شیاطین]] از او دور شوند<ref>الکافی، ج۲، ص۶۲۵.</ref>. در [[روایت]] دیگری [[پیامبر اکرم]] {{صل}} فرمود: ای [[علی]]، هر کس از [[جادوگر]] یا [[شیطانی]] بترسد پس این آیه را بخواند<ref>بحارالانوار، ج۷۴، ص۵۸.</ref>. همچنین بر بالین محتضر در وقت [[جان]] دادن برای دور نمودن شیاطین و آسان جان دادن روایت شده که این آیه خوانده شود<ref>بحارالانوار، ج۷۴، ص۲۴۳ و ۲۴۱.</ref>. | ||
در [[تفاسیر]]، [[عرش]]، کنایه از [[مقام]] [[سلطنت]] و [[ربوبیت]] و [[تدبیر الهی]] است؛ زیرا: | در [[تفاسیر]]، [[عرش]]، کنایه از [[مقام]] [[سلطنت]] و [[ربوبیت]] و [[تدبیر الهی]] است؛ زیرا: | ||
#در اغلب آیات، پس از واژه عَرْش، لفظ [[تدبیر]] و پرداخت به امور [[مخلوقات]] آمده است و در ادامه همین آیه سخره نیز، این امر مشهود است. | # در اغلب آیات، پس از واژه عَرْش، لفظ [[تدبیر]] و پرداخت به امور [[مخلوقات]] آمده است و در ادامه همین آیه سخره نیز، این امر مشهود است. | ||
#تعبیر {{متن قرآن|اسْتَوَى عَلَى الْعَرْشِ}} است که در هفت جای [[قرآن کریم]] آمده و نشان میدهد که عرش کنایه از مقام تدبیر و [[ربوبیت الهی]] است. | # تعبیر {{متن قرآن|اسْتَوَى عَلَى الْعَرْشِ}} است که در هفت جای [[قرآن کریم]] آمده و نشان میدهد که عرش کنایه از مقام تدبیر و [[ربوبیت الهی]] است. | ||
در [[تفسیر نمونه]] آمده است: عرش در لغت به معنای چیزی است که دارای سقف بوده باشد و گاهی به خود سقف نیز عرش گفته میشود مانند: {{متن قرآن|أَوْ كَالَّذِي مَرَّ عَلَى قَرْيَةٍ وَهِيَ خَاوِيَةٌ عَلَى عُرُوشِهَا}}<ref>«یا همچون (داستان) آن کس که بر (خرابههای) شهری (با خانههایی) فرو ریخته گذشت» سوره بقره، آیه ۲۵۹.</ref>. گاهی به معنی تختهای بلند همانند تخت [[سلاطین]] نیز آمده است، چنان که در داستان [[سلیمان]] میخوانیم: {{متن قرآن|أَيُّكُمْ يَأْتِينِي بِعَرْشِهَا}}<ref>«کدام یک از شما تخت آن زن را پیش من میآورد؟» سوره نمل، آیه ۳۸.</ref>. نیز به داربستهایی که برای برپا نگهداشتن بعضی از درختان میزنند، [[عرش]] گفته میشود: {{متن قرآن|وَهُوَ الَّذِي أَنْشَأَ جَنَّاتٍ مَعْرُوشَاتٍ وَغَيْرَ مَعْرُوشَاتٍ}}<ref>«و اوست که باغهایی با داربست و بیداربست آفریده است» سوره انعام، آیه ۱۴۱.</ref>. | در [[تفسیر نمونه]] آمده است: عرش در لغت به معنای چیزی است که دارای سقف بوده باشد و گاهی به خود سقف نیز عرش گفته میشود مانند: {{متن قرآن|أَوْ كَالَّذِي مَرَّ عَلَى قَرْيَةٍ وَهِيَ خَاوِيَةٌ عَلَى عُرُوشِهَا}}<ref>«یا همچون (داستان) آن کس که بر (خرابههای) شهری (با خانههایی) فرو ریخته گذشت» سوره بقره، آیه ۲۵۹.</ref>. گاهی به معنی تختهای بلند همانند تخت [[سلاطین]] نیز آمده است، چنان که در داستان [[سلیمان]] میخوانیم: {{متن قرآن|أَيُّكُمْ يَأْتِينِي بِعَرْشِهَا}}<ref>«کدام یک از شما تخت آن زن را پیش من میآورد؟» سوره نمل، آیه ۳۸.</ref>. نیز به داربستهایی که برای برپا نگهداشتن بعضی از درختان میزنند، [[عرش]] گفته میشود: {{متن قرآن|وَهُوَ الَّذِي أَنْشَأَ جَنَّاتٍ مَعْرُوشَاتٍ وَغَيْرَ مَعْرُوشَاتٍ}}<ref>«و اوست که باغهایی با داربست و بیداربست آفریده است» سوره انعام، آیه ۱۴۱.</ref>. | ||
| خط ۲۸: | خط ۲۵: | ||
با توجه به آنچه گذشت قرائت این [[آیه]] با [[تدبر]] در معنای آن [[فضیلت]] و [[ثواب]] خاصی دارد. خلاصه [[عرش]] در این آیه و [[آیات]] دیگر، کنایه از [[مقام]] [[سلطنت]] و [[ربوبیت]] و [[تدبیر الهی]] است. لذا پس از واژه عرش معمولاً به [[تدبیر]] و [[اداره امور]] [[مخلوقات]] پرداخته شده است که در همین [[آیه سخره]] نیز این امر مشهود است.<ref>[[محمود سرمدی|سرمدی، محمود]]، [[آیه سَخرِه (مقاله)|مقاله «آیه سَخرِه»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|دانشنامه معاصر قرآن کریم]]</ref> | با توجه به آنچه گذشت قرائت این [[آیه]] با [[تدبر]] در معنای آن [[فضیلت]] و [[ثواب]] خاصی دارد. خلاصه [[عرش]] در این آیه و [[آیات]] دیگر، کنایه از [[مقام]] [[سلطنت]] و [[ربوبیت]] و [[تدبیر الهی]] است. لذا پس از واژه عرش معمولاً به [[تدبیر]] و [[اداره امور]] [[مخلوقات]] پرداخته شده است که در همین [[آیه سخره]] نیز این امر مشهود است.<ref>[[محمود سرمدی|سرمدی، محمود]]، [[آیه سَخرِه (مقاله)|مقاله «آیه سَخرِه»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|دانشنامه معاصر قرآن کریم]]</ref> | ||
==منابع== | == منابع == | ||
{{منابع}} | {{منابع}} | ||
# [[پرونده:10524027.jpg|22px]] [[محمود سرمدی|سرمدی، محمود]]، [[آیه سَخرِه (مقاله)|مقاله «آیه سَخرِه»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|'''دانشنامه معاصر قرآن کریم''']] | # [[پرونده:10524027.jpg|22px]] [[محمود سرمدی|سرمدی، محمود]]، [[آیه سَخرِه (مقاله)|مقاله «آیه سَخرِه»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|'''دانشنامه معاصر قرآن کریم''']] | ||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||
==پانویس== | == پانویس == | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
[[رده:آیه سخره]] | [[رده:آیه سخره]] | ||