پرش به محتوا

حسن بن شاذان واسطی: تفاوت میان نسخه‌ها

۱۰٬۲۷۰ بایت اضافه‌شده ،  ‏۳ ژانویهٔ ۲۰۲۴
جز
جایگزینی متن - ' لیکن ' به ' لکن '
جز (جایگزینی متن - '</div> <div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">' به '</div>')
جز (جایگزینی متن - ' لیکن ' به ' لکن ')
 
(۷ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
{{امامت}}
{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط  = }}
<div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>
<div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[حسن بن شاذان واسطی در تراجم و رجال]] - [[حسن بن شاذان واسطی در تاریخ اسلامی]] - [[حسن بن شاذان واسطی در معارف و سیره رضوی]]</div>


==مقدمه==
== آشنایی اجمالی ==
از [[اصحاب امام رضا]]{{ع}} بود. او می‌گوید: «به [[ابی الحسن الرضا]]{{ع}} از جفای [[اهل]] واسط، و از [[مخالفت]] آنها با من و گروهی [[عثمانی]] که مرا [[آزار]] می‌دادند [[شکایت]] کردم. [[امام]]{{ع}} به خط خود برای من نوشتند: [[خدای تبارک و تعالی]] برای اولیای ما [[پیمان]] بر [[صبر]] گرفته است در [[دولت]] [[باطل]]. پس به [[حکم]] پروردگارت صبر کن، که اگر آقای [[مردم]] [[قیام]] کرد خواهند گفت: {{متن قرآن|يَا وَيْلَنَا مَنْ بَعَثَنَا مِنْ مَرْقَدِنَا هَذَا مَا وَعَدَ الرَّحْمَنُ وَصَدَقَ الْمُرْسَلُونَ}}<ref>«وای بر ما چه کسی ما را از خوابگاه‌هامان برانگیخت؟ این همان است که (خداوند) بخشنده وعده کرده است و پیامبران درست گفته‌اند» سوره یس، آیه ۵۲.</ref><ref>معجم رجال الحدیث، ج۴، ص۳۵۷.</ref>.<ref>[[حسین محمدی|محمدی، حسین]]، [[رضانامه (کتاب)|رضانامه]] ص۲۴۱.</ref>
[[الحسن بن شاذان الواسطی]]<ref>ر.ک: أ. منابع [[شیعی]]: منهج المقال، ج۴، ص۶۸، ش۴۵۷؛ [[جامع الرواه]]، ج۱، ص۲۰۳، ش۱۶۳۰؛ [[تنقیح المقال]]، ج۱۹، ص۳۰۴، ش۵۲۲۷؛ قاموس الرجال، ج۳، ص۲۶۰، ش۱۹۱۳؛ مستدرکات [[علم رجال الحدیث]]، ج۲، ص۴۰۴، ش۳۵۷۸؛ معجم الرجال الحدیث، ج۵، ص۳۴۸، ش۲۸۷۰؛ الجامع فی الرجال، ج۳، ص۱۶۷، (ش ۳۳۴۷) و ۲۸۶، (ش ۳۶۹۷).
ب. منابع [[سنی]]: التاریخ الصغیر، ج۲، ص۳۵۴؛ الجرح و التعدیل، ج۳، ص۱۷، ش۶۶؛ الثقات، ج۸، ص۱۲۷۴؛ [[الکامل]]، ج۲، ص۳۳۴، ش۴۶۹؛ [[تاریخ]] [[بغداد]]، ج۷، ص۳۱۶، ش۳۸۱۹؛ الکاشف، ج۱، ص۳۲۴، ش۱۰۲۶؛ [[تاریخ الإسلام]]، ج۱۸، ص۲۲۳؛ [[میزان]] الإعتدال، ج۱، ص۴۹۴، ش۱۸۶۱؛ المغنی فی ضعفاء الرجال، ج۱، ص۲۴۸، ش۱۴۱۰؛ [[تقریب]] التهذیب، ج۱، ص۲۰۳، ش۱۲۴۱؛ [[تهذیب]] التهذیب، ج۲، ص۲۳۹، ش۴۹۹؛ [[تهذیب الکمال]]، ج۶، ص۱۳۸، ش۱۲۲۶.</ref>، در سند یک [[روایت]] [[تفسیر کنز الدقائق]] و به گزارش از [[روضه الکافی]] واقع شده است:


== جستارهای وابسته ==
{{متن حدیث|الْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ وَ مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى جَمِيعاً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَالِمِ بْنِ أَبِي سَلَمَةَ عَنِ الْحَسَنِ<ref>نام راوی در بعضی نسخه‌ها الحسین (الوافی، ج۵، ص۷۶۱، ح۲۹۹۸) و در بیشتر موارد، الحسن ثبت شده است. (ر.ک: تأویل الآیات الظاهرة، ص۴۸۱؛ البرهان فی تفسیر القرآن، ج۴، ص۵۷۹، ح۸۹۳۴؛ بحار الأنوار، ج۵۳، ص۸۹، ح۸۷؛ تفسیر نور الثقلین، ج۴، ص۳۸۸، ح۶۲؛ سفینة البحار، ج۵، ص۲۲).</ref> بْنِ شَاذَانَ الْوَاسِطِيِّ قَالَ: كَتَبْتُ إِلَى أَبِي الْحَسَنِ الرِّضَا{{ع}} أَشْكُو جَفَاءَ أَهْلِ وَاسِطٍ وَ حَمْلَهُمْ عَلَيَّ وَ كَانَتْ عِصَابَةٌ مِنَ الْعُثْمَانِيَّةِ تُؤْذِينِي فَوَقَّعَ بِخَطِّهِ إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى أَخَذَ مِيثَاقَ أَوْلِيَائِنَا عَلَى الصَّبْرِ فِي دَوْلَةِ الْبَاطِلِ {{متن قرآن|فَاصْبِرْ لِحُكْمِ رَبِّكَ}}<ref> پس برای (رسیدن) فرمان پروردگارت شکیبایی پیشه کن و چون همراه ماهی (یونس) مباش آنگاه که بانگ برداشت در حالی که اندوهگین بود سوره قلم، آیه ۴۸.</ref> فَلَوْ قَدْ قَامَ سَيِّدُ الْخَلْقِ لَقَالُوا: {{متن قرآن|يَا وَيْلَنَا مَنْ بَعَثَنَا مِنْ مَرْقَدِنَا هَذَا مَا وَعَدَ الرَّحْمَنُ وَصَدَقَ الْمُرْسَلُونَ}}<ref> می‌گویند: وای بر ما چه کسی ما را از خوابگاه‌هامان برانگیخت؟ این همان است که (خداوند) بخشنده وعده کرده است و پیامبران درست گفته‌اند سوره یس، آیه ۵۲.</ref>}}<ref>تفسیر کنز الدقائق، ج۱۱، ص۸۵.</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۶ (کتاب)|رجال تفسیری]]، ج۶، ص 521-522.</ref>
 
==شرح حال [[راوی]]==
در هیچ کدام از [[کتب رجالی]] متقدم [[شیعه]] از راوی یاد نشده؛ لکن در کتب رجالی معاصر، به استناد وقوع آن در [[سند روایت]] [[روضه]] [[الکافی]] ذکر شده است.
 
[[محقق شوشتری]] تصریح کرده<ref>قاموس الرجال، ج۳، ص۲۶۰، ش۱۹۱۳.</ref> که راوی مذکور با [[الحسن بن شاذان الواسطی]] [[متحد]] است که در [[رجال اهل سنت]] با همین عنوان و با عنوان [[الحسن بن خلف بن شاذان]] و [[الحسن بن خلف بن زیاد]] ذکر شده<ref>تهذیب الکمال، ج۶، ص۱۳۸-۱۴۰، ش۱۲۲۶: {{عربی|الحسن بن خلف بن شاذان بن زیاد الواسطی، أبو علی البزاز، و قد ینسب إلی جده... و ذکره أبو حاتم بن حبان فی کتاب الثقات لکنه ذکره فی موضعین، فقال: الحسن بن شاذان الواسطی، یروی عن أبی عاصم و أهل البصرة، روی عنه أهل العراق. ثم قال بعده بقلیل: الحسن بن خلف الواسطی یروی عن یزید بن هارون، و إسحاق الأزرق، حدثنا عنه أحمد بن محمد بن الأزهر. و الصحیح أنهما واحد والله أعلم}}.</ref> و بعضی هم این [[اتحاد]] را محتمل دانسته‌اند<ref>الجامع فی الرجال، ج۳، ص۱۶۷، (ش ۳۳۴۷) و ۲۸۶، (ش ۳۶۹۷).</ref> و این احتمال را یکسانی طبقه [[تأیید]] می‌کند؛ زیرا [[رجالیان اهل سنت]] تصریح کردند که الحسن بن شاذان واسطی در سال ۲۴۶ هجری [[قمری]] [[وفات]]<ref>در بحث طبقه راوی خواهد آمد.</ref> و در سند روضه الکافی از [[امام رضا]]{{ع}} و در بعضی [[اسناد]] دیگر با یک واسطه از [[امام هادی]]{{ع}} [[روایت]] کرده است<ref>طب الأئمه{{عم}}، ص۵۱: {{متن حدیث|الْحَسَنُ بْنُ شَاذَانَ قَالَ: حَدَّثَنَا أَبُو جَعْفَرٍ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الثَّالِثِ{{ع}} قَالَ: خَيْرُ الْأَشْيَاءِ لِحُمَّى الرِّبْعِ أَنْ يُؤْكَلَ فِي يَوْمِهَا الْفَالُوذَجُ الْمَعْمُولُ بِالْعَسَلِ وَ يُكْثَرُ زَعْفَرَانُهُ وَ لَا يُؤْكَلُ فِي يَوْمِهَا غَيْرُهُ}}.</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۶ (کتاب)|رجال تفسیری]]، ج۶، ص 522-523.</ref>
 
==[[طبقه راوی]]==
[[تاریخ]] ولادت راوی مشخص نیست؛ ولی تاریخ وفاتش را سال ۲۴۶ هجری قمری ثبت کرده‌اند<ref>تاریخ بغداد، ج۷، ص۳۱۶؛ تهذیب الکمال، ج۶، ص۱۴۰، ش۱۲۲۶: {{عربی|مات الحسن بن شاذان الواسطی ببغداد سنة ست و أربعین و مائتین}}.</ref> و در [[اسناد روایات]] هم از [[امام رضا]]{{ع}} و با یک واسطه از [[امام هادی]]{{ع}} [[روایت]] کرده است -چنان که گذشت- و براین اساس، در زمره [[راویان طبقه هفتم]] قرار می‌گیرد.<ref>[[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۶ (کتاب)|رجال تفسیری]]، ج۶، ص 523.</ref>
 
==[[مذهب]] [[راوی]]==
[[رجالیان سنی]] هیچ به مذهب راوی اشاره‌ای نکرده‌اند و از مضمون روایت [[روضه]] [[الکافی]]، [[امامی بودن]] ایشان استفاده می‌شود.<ref>[[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۶ (کتاب)|رجال تفسیری]]، ج۶، ص 523.</ref>
 
==[[استادان]] و [[شاگردان راوی]]==
[[مزی]] از رجالیان سنی، استادان و شاگردان [[حسن بن شاذان واسطی]] را این گونه فهرست کرده و نوشته است:
{{عربی|روي عن: إسحاق بن يوسف الأزرق، و حرمي بن عمارة بن أبي حفصة، و أبي أسامة حماد بن أسامة و أبي عاصم الضحاك بن مخلد النبيل، و عبدالرحمن بن مهدي، و عبدالصمد بن عبد الوارث، و عبدالوهاب بن عبدالمجيد الثقفي، و محمد بن أبي عدي، و محمد بن فضيل، و معاذ بن معاذ العنبري، و هشام بن خالد الدمشقي -و هو من أقرانه- و يحيي بن سعيد القطان، و يزيد بن هارون، يعقوب بن إبراهيم بن سعد، و أبي سلمة الخواص، و أبي معاوية الضرير. روي عنه: البخاري، و أحمد بن أصرم بن خزيمة المزني، و أبوبكر أحمد بن عمرو بن عبدالخالق البزار، و أحمد بن الوليد البغدادي، و بقي بن مخلد الأندلسي، و جعفر بن أحمد بن سنان القطان الواسطي، و الحسين بن إسماعيل المحاملي، و أبو عروبة الحسين بن محمد بن الحراني، و أبوبكر عبدالله بن محمد بن أبي الدنيا، و علي بن العباس البجلي المقانعي، و عمر بن أيوب السقطي، و عمر بن محمد بن بجير السمرقندي، و القاسم بن إسماعيل المحاملي، و القاسم بن موسي بن الحسن بن موسي الأشيب، و أبو العباس محمد بن أحمد بن سليمان الهروي و أبوبكر محمد بن أحمد بن معدان بن راشد الأصبهاني، و أبو حاتم محمد بن إدريس الرازي، و محمد بن عبدالله بن سليمان الحضرمي، و محمد بن عبدالله بن وهب بن حمدان الدينوري، و محمد بن هارون بن حميد بن المجدر، و أبو عيسي موسي بن علي ابن موسي الختلي، و يحيي بن محمد بن صاعد، و يوسف بن يعقوب الواسطي المقرئ}}<ref>تهذیب الکمال، ج۶، ص۱۴۰، ش۱۲۲۶.</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۶ (کتاب)|رجال تفسیری]]، ج۶، ص 523-525.</ref>
 
==جایگاه [[حدیثی]] [[راوی]]==
در [[رجال اهل سنت]] از راوی با تعابیر {{عربی|"وكان محدثاً من أحفظ الناس"}}<ref>تاریخ بغداد، ج۱۴، ص۱۴۳.</ref>، شیخ، ثقة <ref>تهذیب الکمال، ج۶، ص۱۴۰، ش۱۲۲۶: {{عربی|قال أبو حاتم: شیخ. و قال أبوبکر الخطیب: کان ثقة. و ذکره أبو حاتم بن حبان فی کتاب الثقات}}.</ref>، {{عربی|"ثقة تكلم فيه"}}<ref>المغنی فی ضعفاء الرجال، ج۱، ص۲۴۸، ش۱۴۱۰.</ref> {{عربی|"ولا أعلم له حديثاً منکراً"}} <ref>میزان الإعتدال، ج۱، ص۴۹۴، ش۱۸۶۱.</ref> یاد شده است.
 
[[آیة الله خویی]] نوشته است: {{عربی|و فیها<ref>روایت روضه الکافی.</ref> دلالة علی حسن الرجل، لکنها ضعیفة بمحمد بن سالم بن أبی سلمة علی أنه قد مر غیر مرة: أن لا یمکن الإستدلال بحسن الرجل أو وثاقته بروایة نفسه}}<ref>معجم رجال الحدیث، ج۵، ص۳۴۸، ش۲۸۷۰.</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۶ (کتاب)|رجال تفسیری]]، ج۶، ص 525.</ref>


== منابع ==
== منابع ==
{{منابع}}
{{منابع}}
# [[پرونده:13681348.jpg|22px]] [[حسین محمدی|محمدی، حسین]]، [[رضانامه (کتاب)|'''رضانامه''']]
# [[پرونده: IM009730.jpg|22px]] [[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۶ (کتاب)|'''رجال تفسیری ج۶''']]
{{پایان منابع}}
{{پایان منابع}}


خط ۱۶: خط ۳۵:
{{پانویس}}
{{پانویس}}


[[رده:حسن بن شاذان واسطی]]
[[رده:رجال تفسیری]]
[[رده:مدخل]]
[[رده:اعلام]]
[[رده:اعلام]]
[[رده:اصحاب امام رضا]]
[[رده:طبقه هفتم راویان]]
۲۲۷٬۳۸۰

ویرایش