سند دعای ندبه چیست؟ (پرسش): تفاوت میان نسخهها
جز
ربات: جایگزینی خودکار متن (-رده:پرسش +رده:پرسش)؛ زیباسازی
| خط ۱۲: | خط ۱۲: | ||
'''[[سند دعای ندبه]] چیست؟''' یکی از سؤالهای مصداقی پرسشی تحت عنوان ''[[مهدویت (پرسش)|مهدویت]]'' است. برای بررسی جامع این سؤال و دیگر سؤالهای مرتبط، یا هر مطلب وابسته دیگری، به مدخل اصلی '''[[مهدویت]]''' مراجعه شود. | '''[[سند دعای ندبه]] چیست؟''' یکی از سؤالهای مصداقی پرسشی تحت عنوان ''[[مهدویت (پرسش)|مهدویت]]'' است. برای بررسی جامع این سؤال و دیگر سؤالهای مرتبط، یا هر مطلب وابسته دیگری، به مدخل اصلی '''[[مهدویت]]''' مراجعه شود. | ||
==عبارتهای دیگری از این پرسش== | == عبارتهای دیگری از این پرسش == | ||
* چه کسانی [[دعای ندبه]] را [[نقل]] کردهاند؟ | * چه کسانی [[دعای ندبه]] را [[نقل]] کردهاند؟ | ||
*آیا [[دعای ندبه]] [[سند]] دارد؟ | * آیا [[دعای ندبه]] [[سند]] دارد؟ | ||
*آیا [[دعای ندبه]] نزد [[علما]] معتبر است؟ | * آیا [[دعای ندبه]] نزد [[علما]] معتبر است؟ | ||
* آیا [[دعای ندبه]] از [[امام]] [[معصوم]] است و [[سند]] دارد؟ و با [[زیارت]] ندبه چه تفاوتی دارد؟ | * آیا [[دعای ندبه]] از [[امام]] [[معصوم]] است و [[سند]] دارد؟ و با [[زیارت]] ندبه چه تفاوتی دارد؟ | ||
== پاسخ جامع اجمالی== | == پاسخ جامع اجمالی == | ||
===کتب منبع برای [[دعای ندبه]]=== | === کتب منبع برای [[دعای ندبه]] === | ||
*[[دعای ندبه]] با محتوایی مستدل، [[فصیح]]، [[عاطفی]] و حماسی<ref>ر.ک: [[سید جعفر موسوینسب|موسوینسب، سید جعفر]]، [[دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ص۳۵۳-۳۵۵.</ref> دارای مضامین [[عالی]] و حقایق تابناکی است که حکایت از صدور آن از طرف [[امام]] [[معصوم]] دارد<ref>ر.ک: پژوهشگران مؤسسه آینده روشن، [[مهدویت پرسشها و پاسخها (کتاب)|مهدویت پرسشها و پاسخها]]، ص ۳۰۹.</ref> و ما را از ارائۀ هرگونه [[سند]] و منبع بینیاز میکند، چرا که چنین دقایق درخشانی هرگز از هیچ منبعی، جز سرچشمۀ زلال [[ولایت]] صادر نمیشود. ولی برای [[یقین]] بیشتر به بررسی منابع [[دعای ندبه]] میپردازیم<ref>ر.ک: [[مجتبی تونهای|تونهای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص۴۱۱.</ref>. این [[دعا]] در سه کتاب معروف و معتبر قدیمی و نیز در کتاب شریف [[بحارالانوار]] آمده است: | * [[دعای ندبه]] با محتوایی مستدل، [[فصیح]]، [[عاطفی]] و حماسی<ref>ر.ک: [[سید جعفر موسوینسب|موسوینسب، سید جعفر]]، [[دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ص۳۵۳-۳۵۵.</ref> دارای مضامین [[عالی]] و حقایق تابناکی است که حکایت از صدور آن از طرف [[امام]] [[معصوم]] دارد<ref>ر.ک: پژوهشگران مؤسسه آینده روشن، [[مهدویت پرسشها و پاسخها (کتاب)|مهدویت پرسشها و پاسخها]]، ص ۳۰۹.</ref> و ما را از ارائۀ هرگونه [[سند]] و منبع بینیاز میکند، چرا که چنین دقایق درخشانی هرگز از هیچ منبعی، جز سرچشمۀ زلال [[ولایت]] صادر نمیشود. ولی برای [[یقین]] بیشتر به بررسی منابع [[دعای ندبه]] میپردازیم<ref>ر.ک: [[مجتبی تونهای|تونهای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص۴۱۱.</ref>. این [[دعا]] در سه کتاب معروف و معتبر قدیمی و نیز در کتاب شریف [[بحارالانوار]] آمده است: | ||
#کتاب [[مزار]] [[کبیر]]، تألیف محدّث و دانشمند معروف قرن ششم [[محمد بن جعفر المشهدی]]، ایشان [[دعا]] را به [[امام زمان]] {{ع}} نسبت داده است<ref>ابن مشهدی، مزار کبیر، ص۵۷۳، دعای۱۰۷. {{متن حدیث|قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ أَبِی قُرَّةَ: نَقَلْتُ مِنْ کِتَابِ أَبِی جَعْفَرٍ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سُفْیَانَ الْبَزَوْفَرِیِ رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُ هَذَا الدُّعَاءَ، وَ ذَکَرَ فِیهِ أَنَّهُ الدُّعَاءُ لِصَاحِبِ الزَّمَانِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَیْهِ وَ عَجَّلَ فَرَجَهُ وَ فَرَجَنَا بِهِ، وَ یُسْتَحَبُّ أَنْ یُدْعَی بِهِ فِی الْأَعْیَادِ الْأَرْبَعَةِ: الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِینَ، وَ صَلَّی اللَّهُ عَلَی سَیِّدِنَا مُحَمَّدٍ نَبِیِّهِ وَ آلِهِ، وَ سَلَّمَ تَسْلِیماً...}}</ref>.<ref>ر.ک: [[لطفالله صافی گلپایگانی|صافی گلپایگانی، لطفالله]]، [[ فروغ ولایت در دعای ندبه (کتاب)|فروغ ولایت در دعای ندبه]]، [[سلسله مباحث امامت و مهدویت ج۱ (کتاب)|سلسله مباحث امامت و مهدویت]]، ج ۱، ص ۳۸۲ ـ ۳۸۵؛ [[سید جعفر موسوینسب|موسوینسب، سید جعفر]]، [[دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ص۳۵۳-۳۵۵.</ref> | # کتاب [[مزار]] [[کبیر]]، تألیف محدّث و دانشمند معروف قرن ششم [[محمد بن جعفر المشهدی]]، ایشان [[دعا]] را به [[امام زمان]] {{ع}} نسبت داده است<ref>ابن مشهدی، مزار کبیر، ص۵۷۳، دعای۱۰۷. {{متن حدیث|قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ أَبِی قُرَّةَ: نَقَلْتُ مِنْ کِتَابِ أَبِی جَعْفَرٍ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سُفْیَانَ الْبَزَوْفَرِیِ رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُ هَذَا الدُّعَاءَ، وَ ذَکَرَ فِیهِ أَنَّهُ الدُّعَاءُ لِصَاحِبِ الزَّمَانِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَیْهِ وَ عَجَّلَ فَرَجَهُ وَ فَرَجَنَا بِهِ، وَ یُسْتَحَبُّ أَنْ یُدْعَی بِهِ فِی الْأَعْیَادِ الْأَرْبَعَةِ: الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِینَ، وَ صَلَّی اللَّهُ عَلَی سَیِّدِنَا مُحَمَّدٍ نَبِیِّهِ وَ آلِهِ، وَ سَلَّمَ تَسْلِیماً...}}</ref>.<ref>ر.ک: [[لطفالله صافی گلپایگانی|صافی گلپایگانی، لطفالله]]، [[فروغ ولایت در دعای ندبه (کتاب)|فروغ ولایت در دعای ندبه]]، [[سلسله مباحث امامت و مهدویت ج۱ (کتاب)|سلسله مباحث امامت و مهدویت]]، ج ۱، ص ۳۸۲ ـ ۳۸۵؛ [[سید جعفر موسوینسب|موسوینسب، سید جعفر]]، [[دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ص۳۵۳-۳۵۵.</ref> | ||
#کتاب [[مزار]] قدیم که مؤلف آن ظاهرا [[قطب]] راوندی<ref>ر.ک: [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]، ص ۲۲۹ ـ ۲۳۱.</ref> از [[دانشمندان]] معاصر مرحوم [[طبرسی]] نویسندۀ کتاب [[احتجاج]] از قرن ششم است<ref>ر.ک: [[لطفالله صافی گلپایگانی|صافی گلپایگانی، لطفالله]]، [[ فروغ ولایت در دعای ندبه (کتاب)|فروغ ولایت در دعای ندبه]]، [[سلسله مباحث امامت و مهدویت ج۱ (کتاب)|سلسله مباحث امامت و مهدویت]]، ج ۱، ص ۳۸۲ ـ ۳۸۵؛ [[سید جعفر موسوینسب|موسوینسب، سید جعفر]]، [[دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ص۳۵۳-۳۵۵.</ref>. | # کتاب [[مزار]] قدیم که مؤلف آن ظاهرا [[قطب]] راوندی<ref>ر.ک: [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]، ص ۲۲۹ ـ ۲۳۱.</ref> از [[دانشمندان]] معاصر مرحوم [[طبرسی]] نویسندۀ کتاب [[احتجاج]] از قرن ششم است<ref>ر.ک: [[لطفالله صافی گلپایگانی|صافی گلپایگانی، لطفالله]]، [[فروغ ولایت در دعای ندبه (کتاب)|فروغ ولایت در دعای ندبه]]، [[سلسله مباحث امامت و مهدویت ج۱ (کتاب)|سلسله مباحث امامت و مهدویت]]، ج ۱، ص ۳۸۲ ـ ۳۸۵؛ [[سید جعفر موسوینسب|موسوینسب، سید جعفر]]، [[دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ص۳۵۳-۳۵۵.</ref>. | ||
#کتاب مصباح الزائر تألیف [[سید رضی]] الدین بن طاووس که از زهّاد و بزرگان [[محدّثان]] قرن هفتم است<ref>ابن طاووس، سید رضی الدین، مصباح الزائر، ص ۴۴۶؛ اقبال الاعمال، ص ۲۹۵-۲۹۹: {{متن حدیث|ثُمَّ قَالَ السَّیِّدُ رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُ ذَکَرَ بَعْضُ أَصْحَابِنَا قَالَ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ أَبِی قُرَّةَ نَقَلْتُ مِنْ کِتَابِ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سُفْیَانَ الْبَزَوْفَرِیِّ رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُ دُعَاءَ النُّدْبَةِ وَ ذَکَرَ أَنَّهُ الدُّعَاءُ لِصَاحِبِ الزَّمَانِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَیْهِ وَ یُسْتَحَبُّ أَنْ یُدْعَی بِهِ فِی الْأَعْیَادِ الْأَرْبَعَةِ وَ هُوَ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِینَ وَ صَلَّی اللَّهُ عَلَی سَیِّدِنَا مُحَمَّدٍ نَبِیِّهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّمَ تَسْلِیما...}}</ref>. ایشان در بخش [[اعمال]] عید سعیدِ فطر بدون اشاره به [[سند دعای ندبه]] میگوید: در عیدهای چهارگانه فطر، قربان، [[غدیر]] و [[روز جمعه]] خوانده شود<ref>ابن طاووس، سید رضی الدین، اقبال الاعمال، ج۱، ص۵۰۴؛ بحارالانوار، ج۹۹، ص۱۰۴.</ref>.<ref>ر.ک: [[لطفالله صافی گلپایگانی|صافی گلپایگانی، لطفالله]]، [[ فروغ ولایت در دعای ندبه (کتاب)|فروغ ولایت در دعای ندبه]]، [[سلسله مباحث امامت و مهدویت ج۱ (کتاب)|سلسله مباحث امامت و مهدویت]]، ج ۱، ص ۳۸۲ ـ ۳۸۵؛ [[سید جعفر موسوینسب|موسوینسب، سید جعفر]]، [[دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ص۳۵۳-۳۵۵.</ref> | # کتاب مصباح الزائر تألیف [[سید رضی]] الدین بن طاووس که از زهّاد و بزرگان [[محدّثان]] قرن هفتم است<ref>ابن طاووس، سید رضی الدین، مصباح الزائر، ص ۴۴۶؛ اقبال الاعمال، ص ۲۹۵-۲۹۹: {{متن حدیث|ثُمَّ قَالَ السَّیِّدُ رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُ ذَکَرَ بَعْضُ أَصْحَابِنَا قَالَ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ أَبِی قُرَّةَ نَقَلْتُ مِنْ کِتَابِ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سُفْیَانَ الْبَزَوْفَرِیِّ رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُ دُعَاءَ النُّدْبَةِ وَ ذَکَرَ أَنَّهُ الدُّعَاءُ لِصَاحِبِ الزَّمَانِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَیْهِ وَ یُسْتَحَبُّ أَنْ یُدْعَی بِهِ فِی الْأَعْیَادِ الْأَرْبَعَةِ وَ هُوَ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِینَ وَ صَلَّی اللَّهُ عَلَی سَیِّدِنَا مُحَمَّدٍ نَبِیِّهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّمَ تَسْلِیما...}}</ref>. ایشان در بخش [[اعمال]] عید سعیدِ فطر بدون اشاره به [[سند دعای ندبه]] میگوید: در عیدهای چهارگانه فطر، قربان، [[غدیر]] و [[روز جمعه]] خوانده شود<ref>ابن طاووس، سید رضی الدین، اقبال الاعمال، ج۱، ص۵۰۴؛ بحارالانوار، ج۹۹، ص۱۰۴.</ref>.<ref>ر.ک: [[لطفالله صافی گلپایگانی|صافی گلپایگانی، لطفالله]]، [[فروغ ولایت در دعای ندبه (کتاب)|فروغ ولایت در دعای ندبه]]، [[سلسله مباحث امامت و مهدویت ج۱ (کتاب)|سلسله مباحث امامت و مهدویت]]، ج ۱، ص ۳۸۲ ـ ۳۸۵؛ [[سید جعفر موسوینسب|موسوینسب، سید جعفر]]، [[دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ص۳۵۳-۳۵۵.</ref> | ||
#[[مرحوم مجلسی]] هم در [[بحار الانوار]] از این کتابها [[نقل]] کرده است و در هر سه کتاب، [[دعا]] از [[محمد بن علی]] بن [[یعقوب]] بن [[اسحاق]] بن ابی قره و او از [[محمد بن حسین]] بن سفیان البزوفری که در [[زمان غیبت صغری]] میزیسته و به وسیلۀ مکاتبه از طریق نوّاب با [[امام]] {{ع}} تماس گرفته و از [[حضرت مهدی]] [[صاحب الامر]] {{ع}} [[نقل]] میکند که [[دستور]] دادند این [[دعا]] را بخوانید<ref>ر.ک: [[سید جعفر موسوینسب|موسوینسب، سید جعفر]]، [[دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ص۳۵۳-۳۵۵.</ref>. البته [[علامه مجلسی]] در کتاب زاد المعاد میگوید: "[[دعای ندبه]] که مشتمل بر [[عقاید]] حقّه و تأسّف بر [[غیبت]] [[قائم]] {{ع}} است، به [[سند]] معتبر از [[امام جعفر صادق ]]{{ع}} [[نقل]] شده است"<ref>مجلسی، محمدباقر، زاد المعاد، ص ۴۸۸ و۳۰۳؛ [[محمود اباذری|اباذری، محمود]]، [[ادعیه و زیارات مهدوی (کتاب)|ادعیه و زیارات مهدوی]]، ص ۸۱ - ۸۳؛ [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]، ص ۲۲۹ ـ ۲۳۱.</ref>. | # [[مرحوم مجلسی]] هم در [[بحار الانوار]] از این کتابها [[نقل]] کرده است و در هر سه کتاب، [[دعا]] از [[محمد بن علی]] بن [[یعقوب]] بن [[اسحاق]] بن ابی قره و او از [[محمد بن حسین]] بن سفیان البزوفری که در [[زمان غیبت صغری]] میزیسته و به وسیلۀ مکاتبه از طریق نوّاب با [[امام]] {{ع}} تماس گرفته و از [[حضرت مهدی]] [[صاحب الامر]] {{ع}} [[نقل]] میکند که [[دستور]] دادند این [[دعا]] را بخوانید<ref>ر.ک: [[سید جعفر موسوینسب|موسوینسب، سید جعفر]]، [[دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ص۳۵۳-۳۵۵.</ref>. البته [[علامه مجلسی]] در کتاب زاد المعاد میگوید: "[[دعای ندبه]] که مشتمل بر [[عقاید]] حقّه و تأسّف بر [[غیبت]] [[قائم]] {{ع}} است، به [[سند]] معتبر از [[امام جعفر صادق]] {{ع}} [[نقل]] شده است"<ref>مجلسی، محمدباقر، زاد المعاد، ص ۴۸۸ و۳۰۳؛ [[محمود اباذری|اباذری، محمود]]، [[ادعیه و زیارات مهدوی (کتاب)|ادعیه و زیارات مهدوی]]، ص ۸۱ - ۸۳؛ [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]، ص ۲۲۹ ـ ۲۳۱.</ref>. | ||
===[[رجال]] [[سند دعای ندبه]]=== | === [[رجال]] [[سند دعای ندبه]] === | ||
*در مورد [[سند دعای ندبه]]، کتاب بحار از کتاب [[مزار]] [[علی بن طاووس]] [[نقل]] میکند که: {{متن حدیث|ذَکَرَ بَعْضُ أَصْحَابِنَا قَالَ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ أَبِی قُرَّةَ نَقَلْتُ مِنْ کِتَابِ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سُفْیَانَ الْبَزَوْفَرِیِّ رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُ دُعَاءَ النُّدْبَةِ}} و [[دعا]] را تا آخر [[نقل]] کرده است<ref>ر.ک: [[محمد تقی شوشتری|شوشتری، محمد تقی]]، [[دعای ندبه در اسناد (مقاله)|دعای ندبه در اسناد]]، ص ۲۱.</ref>. در بررسی افرادی که در [[سند دعای ندبه]] واقع شدهاند روشن میشود تمام آنها از افراد مورد [[وثوق]] هستند: | * در مورد [[سند دعای ندبه]]، کتاب بحار از کتاب [[مزار]] [[علی بن طاووس]] [[نقل]] میکند که: {{متن حدیث|ذَکَرَ بَعْضُ أَصْحَابِنَا قَالَ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ أَبِی قُرَّةَ نَقَلْتُ مِنْ کِتَابِ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سُفْیَانَ الْبَزَوْفَرِیِّ رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُ دُعَاءَ النُّدْبَةِ}} و [[دعا]] را تا آخر [[نقل]] کرده است<ref>ر.ک: [[محمد تقی شوشتری|شوشتری، محمد تقی]]، [[دعای ندبه در اسناد (مقاله)|دعای ندبه در اسناد]]، ص ۲۱.</ref>. در بررسی افرادی که در [[سند دعای ندبه]] واقع شدهاند روشن میشود تمام آنها از افراد مورد [[وثوق]] هستند: | ||
*نفر اول: "ابو الفرج [[محمد بن علی]] بن [[یعقوب]] بن [[اسحاق]] بن ابی قره قنائی" از بزرگان قرن پنجم، معاصر [[نجاشی]] و از [[رجال]] [[شیعه]] که [[ثقه]] و مورد [[اطمینان]] است<ref>ر.ک: [[سید جعفر موسوینسب|موسوینسب، سید جعفر]]، [[دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ص۳۵۳-۳۵۵؛ [[محمود اباذری|اباذری، محمود]]، [[ادعیه و زیارات مهدوی (کتاب)|ادعیه و زیارات مهدوی]]، ص ۸۱ - ۸۳.</ref> و [[شیخ]] [[محمد بن مشهدی]] در کتاب المزار از او زیاد [[نقل]] کرده<ref>ر.ک: [[علی اصغر رضوانی|رضوانی، علی اصغر]]، [[موعودشناسی و پاسخ به شبهات (کتاب)|موعودشناسی و پاسخ به شبهات]]، ص ۴۹۰.</ref> و دارای تألیفات متعددی چون: کتاب عمل یوم الجمعه، کتاب عمل الشهور، و کتاب معجم [[رجال]] ابی [[مفضل]]، و کتاب التهجد است<ref>ر.ک: رجال نجاشی، ص۳۹۹؛ [[لطفالله صافی گلپایگانی|صافی گلپایگانی، لطفالله]]، [[ فروغ ولایت در دعای ندبه (کتاب)|فروغ ولایت در دعای ندبه]]، [[سلسله مباحث امامت و مهدویت ج۱ (کتاب)|سلسله مباحث امامت و مهدویت]]، ج ۱، ص ۳۸۲ ـ ۳۸۵؛ [[محمود اباذری|اباذری، محمود]]، [[ادعیه و زیارات مهدوی (کتاب)|ادعیه و زیارات مهدوی]]، ص ۸۱ ـ ۸۳.</ref>. | * نفر اول: "ابو الفرج [[محمد بن علی]] بن [[یعقوب]] بن [[اسحاق]] بن ابی قره قنائی" از بزرگان قرن پنجم، معاصر [[نجاشی]] و از [[رجال]] [[شیعه]] که [[ثقه]] و مورد [[اطمینان]] است<ref>ر.ک: [[سید جعفر موسوینسب|موسوینسب، سید جعفر]]، [[دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ص۳۵۳-۳۵۵؛ [[محمود اباذری|اباذری، محمود]]، [[ادعیه و زیارات مهدوی (کتاب)|ادعیه و زیارات مهدوی]]، ص ۸۱ - ۸۳.</ref> و [[شیخ]] [[محمد بن مشهدی]] در کتاب المزار از او زیاد [[نقل]] کرده<ref>ر.ک: [[علی اصغر رضوانی|رضوانی، علی اصغر]]، [[موعودشناسی و پاسخ به شبهات (کتاب)|موعودشناسی و پاسخ به شبهات]]، ص ۴۹۰.</ref> و دارای تألیفات متعددی چون: کتاب عمل یوم الجمعه، کتاب عمل الشهور، و کتاب معجم [[رجال]] ابی [[مفضل]]، و کتاب التهجد است<ref>ر.ک: رجال نجاشی، ص۳۹۹؛ [[لطفالله صافی گلپایگانی|صافی گلپایگانی، لطفالله]]، [[فروغ ولایت در دعای ندبه (کتاب)|فروغ ولایت در دعای ندبه]]، [[سلسله مباحث امامت و مهدویت ج۱ (کتاب)|سلسله مباحث امامت و مهدویت]]، ج ۱، ص ۳۸۲ ـ ۳۸۵؛ [[محمود اباذری|اباذری، محمود]]، [[ادعیه و زیارات مهدوی (کتاب)|ادعیه و زیارات مهدوی]]، ص ۸۱ ـ ۸۳.</ref>. | ||
*نفر دوم: "[[ابو جعفر]] [[محمد بن حسین]] بن سفیان بن بَزَوفری" از اساتید [[شیخ مفید]] است که مورد تأیید خاص او قرار گرفته و [[شیخ مفید]] روایتهای زیادی از وی [[نقل]] و به [[نیکی]] از او یاد کرده و برایش طلب [[رحمت]] نموده است که این نشانه مورد [[وثوق]] و [[اطمینان]] بودن اوست<ref>ر.ک: [[علی اصغر رضوانی|رضوانی، علی اصغر]]، [[موعودشناسی و پاسخ به شبهات (کتاب)|موعودشناسی و پاسخ به شبهات]]، ص ۴۹۰؛ [[محمود اباذری|اباذری، محمود]]، [[ادعیه و زیارات مهدوی (کتاب)|ادعیه و زیارات مهدوی]]، ص ۸۱ - ۸۳.</ref>. [[شیخ طوسی]] وی را در طریقش به [[احمد]] بن ادریس آورده است<ref>ر.ک: خوئی، معجم الرجال، ج۱۶، ص۹؛ [[سید جعفر موسوینسب|موسوینسب، سید جعفر]]، [[دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ص۳۵۳-۳۵۵.</ref>. حاجی نوری به [[وثاقت]] و جلالت [[قدر]] او [[شهادت]] داده است<ref>ر.ک: طوسی، امالی، ص۵۶ و ۱۶۷؛ [[لطفالله صافی گلپایگانی|صافی گلپایگانی، لطفالله]]، [[ فروغ ولایت در دعای ندبه (کتاب)|فروغ ولایت در دعای ندبه]]، [[سلسله مباحث امامت و مهدویت ج۱ (کتاب)|سلسله مباحث امامت و مهدویت]]، ج ۱، ص ۳۸۲ ـ ۳۸۵؛ [[علی اصغر رضوانی|رضوانی، علی اصغر]]، [[موعودشناسی و پاسخ به شبهات (کتاب)|موعودشناسی و پاسخ به شبهات]]، ص ۴۹۰؛ [[محمود اباذری|اباذری، محمود]]، [[ادعیه و زیارات مهدوی (کتاب)|ادعیه و زیارات مهدوی]]، ص ۸۱ - ۸۳.</ref>. | * نفر دوم: "[[ابو جعفر]] [[محمد بن حسین]] بن سفیان بن بَزَوفری" از اساتید [[شیخ مفید]] است که مورد تأیید خاص او قرار گرفته و [[شیخ مفید]] روایتهای زیادی از وی [[نقل]] و به [[نیکی]] از او یاد کرده و برایش طلب [[رحمت]] نموده است که این نشانه مورد [[وثوق]] و [[اطمینان]] بودن اوست<ref>ر.ک: [[علی اصغر رضوانی|رضوانی، علی اصغر]]، [[موعودشناسی و پاسخ به شبهات (کتاب)|موعودشناسی و پاسخ به شبهات]]، ص ۴۹۰؛ [[محمود اباذری|اباذری، محمود]]، [[ادعیه و زیارات مهدوی (کتاب)|ادعیه و زیارات مهدوی]]، ص ۸۱ - ۸۳.</ref>. [[شیخ طوسی]] وی را در طریقش به [[احمد]] بن ادریس آورده است<ref>ر.ک: خوئی، معجم الرجال، ج۱۶، ص۹؛ [[سید جعفر موسوینسب|موسوینسب، سید جعفر]]، [[دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ص۳۵۳-۳۵۵.</ref>. حاجی نوری به [[وثاقت]] و جلالت [[قدر]] او [[شهادت]] داده است<ref>ر.ک: طوسی، امالی، ص۵۶ و ۱۶۷؛ [[لطفالله صافی گلپایگانی|صافی گلپایگانی، لطفالله]]، [[فروغ ولایت در دعای ندبه (کتاب)|فروغ ولایت در دعای ندبه]]، [[سلسله مباحث امامت و مهدویت ج۱ (کتاب)|سلسله مباحث امامت و مهدویت]]، ج ۱، ص ۳۸۲ ـ ۳۸۵؛ [[علی اصغر رضوانی|رضوانی، علی اصغر]]، [[موعودشناسی و پاسخ به شبهات (کتاب)|موعودشناسی و پاسخ به شبهات]]، ص ۴۹۰؛ [[محمود اباذری|اباذری، محمود]]، [[ادعیه و زیارات مهدوی (کتاب)|ادعیه و زیارات مهدوی]]، ص ۸۱ - ۸۳.</ref>. | ||
*بنابراین در [[سند]] [[دعا]] افرادی وجود دارند که همه [[ثقه]] و شناخته شدهاند و هیچ شخص مجهول و ضعیفی وجود ندارد<ref>ر.ک: [[سید جعفر موسوینسب|موسوینسب، سید جعفر]]، [[دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ص۳۵۳-۳۵۵.</ref> و مطمئنا این [[دعا]] در کتاب بزوفری با [[سند]] بوده و پس از اینکه از کتاب او [[نقل]] شده است، از روی [[مسامحه]] [[سند]] آن را [[نقل]] نکردهاند و یا اینکه آنقدر معروف و مشهور بوده است که بزوفری هم خود را از ذکر [[سند]] آن بینیاز شمرده است<ref>ر.ک: ، ص۳۴؛ [[محمود اباذری|اباذری، محمود]]، [[ادعیه و زیارات مهدوی (کتاب)|ادعیه و زیارات مهدوی]]، ص ۸۱ - ۸۳.</ref>. | * بنابراین در [[سند]] [[دعا]] افرادی وجود دارند که همه [[ثقه]] و شناخته شدهاند و هیچ شخص مجهول و ضعیفی وجود ندارد<ref>ر.ک: [[سید جعفر موسوینسب|موسوینسب، سید جعفر]]، [[دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ص۳۵۳-۳۵۵.</ref> و مطمئنا این [[دعا]] در کتاب بزوفری با [[سند]] بوده و پس از اینکه از کتاب او [[نقل]] شده است، از روی [[مسامحه]] [[سند]] آن را [[نقل]] نکردهاند و یا اینکه آنقدر معروف و مشهور بوده است که بزوفری هم خود را از ذکر [[سند]] آن بینیاز شمرده است<ref>ر.ک: ، ص۳۴؛ [[محمود اباذری|اباذری، محمود]]، [[ادعیه و زیارات مهدوی (کتاب)|ادعیه و زیارات مهدوی]]، ص ۸۱ - ۸۳.</ref>. | ||
*علاوه براین، بر فرض مجهول | * علاوه براین، بر فرض مجهول بودن [[سند]] [[دعا]]، براساس "قاعده [[تسامح]] در [[ادله]] [[سنن]]" یعنی در عین اینکه در [[سند]] [[روایات]] مربوط به [[احکام]] [[واجب]] و [[حرام]] باید سختگیری و موشکافی زیاد کرد، در ادلۀ [[مستحبات]] لازم نیست سختگیری شود<ref>ر.ک: [[سید جعفر موسوینسب|موسوینسب، سید جعفر]]، [[دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ص۳۵۳-۳۵۵.</ref>؛ احتیاج چندانی به بررسی سندی [[ادعیه]] مستحبّ نیست، بلکه قرائت [[دعاها]] به قصد [[رجا]] و [[امید]] مطلوبیّت کافی است و از قوت متن و الفاظ و مضامین [[دعا]] میتوان پی به اعتبار آن برد؛ زیرا این مضامین در [[آیات]] و [[روایات معتبر]] نیز وارد شده<ref>ر.ک: [[علی اصغر رضوانی|رضوانی، علی اصغر]]، [[موعودشناسی و پاسخ به شبهات (کتاب)|موعودشناسی و پاسخ به شبهات]]، ص ۴۸۷.</ref> و از طرفی علمای بسیاری چون [[شیخ عباس قمی]]، [[سید محسن امین]]، [[شیخ]] [[محمد باقر]] [[فقیه]] ایمانی، [[میرزا]] [[محمد]] [[تقی]] موسوی اصفهانی، [[میرزا حسین نوری]]، صدرالاسلام [[همدانی]]، [[سید محمد طباطبایی]] [[یزدی]] و [[سید]] [[حیدر]] کاظمی [[دعای ندبه]] را در کتابهای ارزشمند خود [[نقل]] کردهاند و این نیز میتواند دلیلی بر مستند بودن آن باشد<ref>ر.ک: [[مجتبی تونهای|تونهای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص۴۱۱.</ref>. | ||
===نتیجهگیری=== | === نتیجهگیری === | ||
*بنابراین، در هر صورت طبق مدارک فوق [[دعای ندبه]] دارای [[سند]] معتبر و همه [[راویان]] آن [[ثقه]] و شناخته شدهاند. علاوه بر اینکه این [[دعا]] آنچنان از نظر محتوا [[غنی]] و هماهنگ با [[قرآن]] و [[سنت]] قطعی است که ما را از بررسی سندی بینیاز مینماید. | * بنابراین، در هر صورت طبق مدارک فوق [[دعای ندبه]] دارای [[سند]] معتبر و همه [[راویان]] آن [[ثقه]] و شناخته شدهاند. علاوه بر اینکه این [[دعا]] آنچنان از نظر محتوا [[غنی]] و هماهنگ با [[قرآن]] و [[سنت]] قطعی است که ما را از بررسی سندی بینیاز مینماید. | ||
== پاسخها و دیدگاههای متفرقه == | == پاسخها و دیدگاههای متفرقه == | ||
| خط ۵۴: | خط ۵۴: | ||
#این [[دعا]] را سیّد [[جلیل]]، [[صاحب]] [[مناقب]] و [[مفاخر]] "[[سید رضیالدین علی بن طاووس]]" که از اعلام قرن هفتم هجری و از [[رجال]] بزرگ [[شیعه]] و در [[علم]] و [[ورع]] و [[زهد]] و [[عبادت]] معروف و بااطّلاع از کتب و تصنیفات بوده، در کتاب مستطاب "[[اقبال الاعمال]]" (ص ۲۹۵-۲۹۹) و در کتاب "مصباح الزائر" فصل هفتم، و [[شیخ]] [[جلیل]] "[[محمّد بن جعفر بن علی مشهدی حائری]]" از اعلام قرن ششم در کتاب "[[مزار]]" معروف به "[[مزار]] [[محمّد بن المشهدی]]" که [[علاّمه مجلسی]] آن را "[[مزار]] [[کبیر]]" نامیده، (دعای صد و هفتم) [[نقل]] کردهاند و همچنین در [[مزار]] قدیم که ظاهرا از تألیفات "[[قطب]] راوندی" است، نیز [[نقل]] شده و [[نقل]] [[دعا]] در مثل هریک از این سه کتاب، [[دلیل]] این است که این شخصیتهای بزرگ و متبحّر و حدیثشناس، این [[دعا]] را معتبر شناختهاند. | #این [[دعا]] را سیّد [[جلیل]]، [[صاحب]] [[مناقب]] و [[مفاخر]] "[[سید رضیالدین علی بن طاووس]]" که از اعلام قرن هفتم هجری و از [[رجال]] بزرگ [[شیعه]] و در [[علم]] و [[ورع]] و [[زهد]] و [[عبادت]] معروف و بااطّلاع از کتب و تصنیفات بوده، در کتاب مستطاب "[[اقبال الاعمال]]" (ص ۲۹۵-۲۹۹) و در کتاب "مصباح الزائر" فصل هفتم، و [[شیخ]] [[جلیل]] "[[محمّد بن جعفر بن علی مشهدی حائری]]" از اعلام قرن ششم در کتاب "[[مزار]]" معروف به "[[مزار]] [[محمّد بن المشهدی]]" که [[علاّمه مجلسی]] آن را "[[مزار]] [[کبیر]]" نامیده، (دعای صد و هفتم) [[نقل]] کردهاند و همچنین در [[مزار]] قدیم که ظاهرا از تألیفات "[[قطب]] راوندی" است، نیز [[نقل]] شده و [[نقل]] [[دعا]] در مثل هریک از این سه کتاب، [[دلیل]] این است که این شخصیتهای بزرگ و متبحّر و حدیثشناس، این [[دعا]] را معتبر شناختهاند. | ||
#پیش از این سه بزرگوار، [[شیخ]] [[جلیل]] [[ثقه]] "[[ابوالفرج محمّد بن علی بن یعقوب بن اسحاق بن ابی قره قنانی]]" معاصر [[نجاشی]] از شیوخ و بزرگان قرن پنجم، در کتاب دعایی که [[شیخ]] [[محمّد بن المشهدی]] در کتاب [[مزار]]، و [[سید بن طاووس]] در مصباح الزائر و اقبال، از آن بسیار [[نقل]] کرده و بر آن [[اعتماد]] فرمودهاند، و همچنین از مآخذ کتاب [[مزار]] قدیم میباشد، این [[دعا]] را [[روایت]] کرده است و چنانچه گفته شد ایشان نیز از [[رجال]] [[شیعه]] میباشد و علاوه بر کتاب دعای مذکور، کتاب دیگری به نام "التهجد" دارد، و در کتبی مثل [[رجال]] [[نجاشی]] و علاّمه توثیق شده است و [[نقل]] ایشان نیز [[دلیل]] این است که این [[دعا]] را معتبر شناخته و بلکه استحباب [[خواندن]] آن را در [[اعیاد]] اربعه تأیید کرده است، چنانچه ظاهر این است که سیّد بن طاووس و [[شیخ]] [[محمّد بن المشهدی]] نیز آن را بخصوص [[مستحب]] میدانستهاند. | #پیش از این سه بزرگوار، [[شیخ]] [[جلیل]] [[ثقه]] "[[ابوالفرج محمّد بن علی بن یعقوب بن اسحاق بن ابی قره قنانی]]" معاصر [[نجاشی]] از شیوخ و بزرگان قرن پنجم، در کتاب دعایی که [[شیخ]] [[محمّد بن المشهدی]] در کتاب [[مزار]]، و [[سید بن طاووس]] در مصباح الزائر و اقبال، از آن بسیار [[نقل]] کرده و بر آن [[اعتماد]] فرمودهاند، و همچنین از مآخذ کتاب [[مزار]] قدیم میباشد، این [[دعا]] را [[روایت]] کرده است و چنانچه گفته شد ایشان نیز از [[رجال]] [[شیعه]] میباشد و علاوه بر کتاب دعای مذکور، کتاب دیگری به نام "التهجد" دارد، و در کتبی مثل [[رجال]] [[نجاشی]] و علاّمه توثیق شده است و [[نقل]] ایشان نیز [[دلیل]] این است که این [[دعا]] را معتبر شناخته و بلکه استحباب [[خواندن]] آن را در [[اعیاد]] اربعه تأیید کرده است، چنانچه ظاهر این است که سیّد بن طاووس و [[شیخ]] [[محمّد بن المشهدی]] نیز آن را بخصوص [[مستحب]] میدانستهاند. | ||
#[[شیخ]] [[جلیل]] [[ثقه]]، [[ابوجعفر محمّد بن الحسین بن سفیان بزوفری]]<ref>بزوفر بفتحتین و سکون واو، و فتح فاء، ده بزرگی است از توابع قوسان در نزدیکی واسط و بغداد، در کنار نهر موفقی در غربی دجله (معجم البلدان، ج ۲، ص ۱۶۶).</ref> در کتاب دعای خود، [[دعای ندبه]] را [[روایت]] کرده است و ایشان از [[مشایخ]] [[شیخ مفید]] است که بر حسب اسانید [[روایات]] کتاب امالی [[شیخ]] [[ابی علی طوسی]]، [[شیخ مفید]] از او بسیار [[روایت]] کرده و برای او طلب [[رحمت]] نموده است، و محدّث نوری، در خاتمه "مستدرک"، او را [[چهل]] و دومین [[شیخ]] از [[مشایخ]] [[شیخ مفید]] شمرده، و [[وثاقت]] و جلالت [[قدر]] او را [[گواهی]] فرموده است، و این [[شیخ]] [[جلیل]] نیز صریحاً به استحباب [[خواندن]] این [[دعا]] [[فتوا]] داده است»<ref>[[لطفالله صافی گلپایگانی|صافی گلپایگانی، لطفالله]]، [[ فروغ ولایت در دعای ندبه (کتاب)|فروغ ولایت در دعای ندبه]]، [[سلسله مباحث امامت و مهدویت ج۱ (کتاب)|سلسله مباحث امامت و مهدویت]]، ج۱، ص۳۸۲-۳۸۵.</ref>. | #[[شیخ]] [[جلیل]] [[ثقه]]، [[ابوجعفر محمّد بن الحسین بن سفیان بزوفری]]<ref>بزوفر بفتحتین و سکون واو، و فتح فاء، ده بزرگی است از توابع قوسان در نزدیکی واسط و بغداد، در کنار نهر موفقی در غربی دجله (معجم البلدان، ج ۲، ص ۱۶۶).</ref> در کتاب دعای خود، [[دعای ندبه]] را [[روایت]] کرده است و ایشان از [[مشایخ]] [[شیخ مفید]] است که بر حسب اسانید [[روایات]] کتاب امالی [[شیخ]] [[ابی علی طوسی]]، [[شیخ مفید]] از او بسیار [[روایت]] کرده و برای او طلب [[رحمت]] نموده است، و محدّث نوری، در خاتمه "مستدرک"، او را [[چهل]] و دومین [[شیخ]] از [[مشایخ]] [[شیخ مفید]] شمرده، و [[وثاقت]] و جلالت [[قدر]] او را [[گواهی]] فرموده است، و این [[شیخ]] [[جلیل]] نیز صریحاً به استحباب [[خواندن]] این [[دعا]] [[فتوا]] داده است»<ref>[[لطفالله صافی گلپایگانی|صافی گلپایگانی، لطفالله]]، [[فروغ ولایت در دعای ندبه (کتاب)|فروغ ولایت در دعای ندبه]]، [[سلسله مباحث امامت و مهدویت ج۱ (کتاب)|سلسله مباحث امامت و مهدویت]]، ج۱، ص۳۸۲-۳۸۵.</ref>. | ||
}} | }} | ||
{{پاسخ پرسش | {{پاسخ پرسش | ||
| خط ۱۸۰: | خط ۱۸۰: | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
[[رده: | [[رده:پرسش]] | ||
[[رده:پرسمان مهدویت]] | [[رده:پرسمان مهدویت]] | ||
[[رده:(اح): پرسشهایی با ۶ پاسخ]] | [[رده:(اح): پرسشهایی با ۶ پاسخ]] | ||