سیره اخلاقی امام مهدی: تفاوت میان نسخه‌ها

== مقدمه ==  

منظور از [[سیره تربیتی]] در اینجا، دست یابی به قواعد، سبک‌ها و روش‌هایی است که امام مهدی{{ع}} در عرصه‌های مختلف [[علمی]]، تربیتی، [[مدیریتی]] و غیره از خود بروز می‌دهد. پس هر [[رفتاری]] که از [[امام]] سرزده است، چه در محیط فردی و [[عبادی]] و چه در محیط [[اجتماعی]] و تربیتی به منظور اثرگذاری بر دیگران، منشأ استخراج سبک و روش کلی رفتاری ایشان قرار می‌گیرند.

بنابراین، مقصود از [[سیره تربیتی امام مهدی]]{{ع}} عبارت است از هر گونه رفتاری که آن حضرت برای اثرگذاری بر شناخت، نگرش، اخلاق و رفتار دیگران، اعم از [[مسلمانان]] و غیر مسلمانان، [[اصحاب]] و غیر اصحاب، [[کودک]] و بزرگسال و [[فرزندان]] و [[خانواده]] خود یا دیگران، در محیط [[خانه]]، [[مسجد]]، کوچه و بازار یا هر جای دیگر انجام می‌دهند. در [[جامعه مهدوی]] [[تربیت]] و [[فرهنگ]] از [[شأن]] بالاتری برخوردار است و [[اقتصاد]] و [[ثروت]]، رنگ [[حکمت]] و فرهنگ و [[قرب]] به خود می‌گیرد و [[توزیع]] عادلانه [[آگاهی‌ها]] و [[معرفت‌ها]] و [[مناصب]] اجتماعی تابع فرهنگ و زمینه ساز [[تربیت اجتماعی]] خواهد بود.

در [[حکومت]] [[دین‌مدار]] و فضیلت‌پیشه [[مهدوی]]، با اینکه نعمت‌های مادی فراوان است، مفهوم [[لذت]]، نیاز، کمال و ابتهاج [[تغییر]] کرده و در راستای [[قرب]] و کمال شکل می‌گیرد. [[رسول خدا]]{{صل}} فرمود: "شما را به [[قیام مهدی]] مژده می‌دهم (سه بار فرمود)، هنگامی که [[مردم]] به [[جان]] هم افتند و [[زلزله]] [[سختی]] پدید آید او [[ظهور]] خواهد کرد. [[زمین]] را از [[عدل و داد]] پر کند چونانکه از [[ظلم و جور]] پرشده باشد"<ref>{{متن حدیث|أَبْشِرُوا بِالْمَهْدِيِّ قَالَهَا ثَلَاثاً يَخْرُجُ عَلَى حِينِ اخْتِلَافٍ مِنَ النَّاسِ وَ زِلْزَالٍ شَدِيدٍ يَمْلَأُ الْأَرْضَ قِسْطاً وَ عَدْلًا كَمَا مُلِئَتْ ظُلْماً وَ جَوْراً يَمْلَأُ قُلُوبَ عِبَادِهِ عِبَادَةً وَ يَسَعُهُمْ عَدْلُهُ}}؛ بحارالانوار، ج۵۳، ص۷۴.</ref>.

[[امیرمؤمنان]]{{ع}} در این باره می‌فرماید: "چون [[قائم]] ما [[قیام]] کند، کینه‌ها از [[دل]] [[بندگان]] بیرون می‌رود"<ref>{{متن حدیث|وَ لَوْ قَدْ قَامَ قَائِمُنَا... لَذَهَبَتِ الشَّحْنَاءُ مِنْ قُلُوبِ الْعِبَادِ}}؛ الخصال، ص۶۲۶؛ تحف العقول، ص۱۱۵؛ بحار الانوار، ج۵۲، ص۳۱۶.</ref>.

 

[[حضرت مهدی]]{{ع}} نماد [[اخلاق حسنه]] و [[مظهر]] [[علم]]، [[حکمت]]، [[سخاوت]]، [[شجاعت]]، [[حلم]]، [[تقوی]] و [[عبودیت]] است. [[امام رضا]]{{ع}} فرمود: "او [[دانشمندترین]] مردم و [[حکیم‌ترین]] مردم و [[پرهیزگارترین]] مردم و حلیم‌ترین مردم و [[شجاع‌ترین]] مردم و [[سخی‌ترین]] مردم و [[عابدترین]] مردم است"<ref>{{متن حدیث|يَكُونُ أَعْلَمَ النَّاسِ وَ أَحْكَمَ النَّاسِ وَ أَتْقَى النَّاسِ وَ أَحْلَمَ النَّاسِ وَ أَشْجَعَ النَّاسِ وَ أَسْخَى النَّاسِ وَ أَعْبَدَ النَّاسِ}}؛ من لا یحضره الفقیه، ج۴، ص۴۱۸.</ref>.

ویژگی‌ها و [[منش]] [[اخلاقی]] [[امام مهدی]]{{ع}} همانند جدش رسول خدا{{صل}} است که در همه جهات [[اسوه حسنه]] و نماد [[اخلاق نیکو]] است. برخی از شباهت‌های خَلقی و خُلقی آن حضرت با جدش [[رسول الله]]{{صل}} در [[روایات]] بیان شده است.

همانندی [[ویژگی‌های اخلاقی]] [[حضرت مهدی]]{{ع}} با ویژگی‌های اخلاقی [[پیامبر اکرم]]{{صل}} از زبان خود پیامبر اکرم{{صل}} و [[ائمه]]{{عم}} این‌گونه توصیف شده است: [[جابر بن عبد الله انصاری]] از پیامبر اکرم{{صل}} نقل کرده است که فرمود: "[[مهدی]] از [[فرزندان]] من است، نام او همنام من و [[کنیه]] او مانند کنیه من است، او از جهت خَلق ([[خلقت]] ظاهری و [[جسمانی]]) و [[خُلق]] ([[خصلت‌ها]] و صفات [[باطنی]]) شبیه‌ترین افراد به من است"<ref>{{متن حدیث|الْمَهْدِيُّ مِنْ وُلْدِي‌، اسْمُهُ اسْمِي‌، وَ كُنْيَتُهُ كُنْيَتِي، أَشْبَهُ النَّاسِ بِي خَلْقاً وَ خُلْقاً}}؛ الإمامه و التبصره من الحیره، ص۱۲۰؛ کمال الدین و تمام النعمه، ج۱، ص۲۸۶؛ إعلام الوری بأعلام الهدی، ص۴۲۴.</ref>.

[[احمد بن اسحاق قمی]] گوید: از [[امام عسکری]]{{ع}} شنیدم که می‌فرمود: "[[سپاس]] از آن خدایی است که مرا از [[دنیا]] [[نبرد]] تا آنکه [[جانشین]] مرا به من نشان داد، او از نظر [[آفرینش]] و [[اخلاق]] شبیه‌ترین مردم به [[رسول]] خداست. [[خدای تعالی]] او را در غیبتش [[حفظ]] فرماید، سپس او را آشکار کند و او [[زمین]] را پر از [[عدل و داد]] فرماید، هم چنانکه مملوّ از [[جور]] و [[ستم]] شده باشد"<ref>{{متن حدیث|الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي لَمْ يُخْرِجْنِي مِنَ الدُّنْيَا حَتَّى أَرَانِيَ الْخَلَفَ مِنْ بَعْدِي ما أَشْبَهَ النَّاسِ بِرَسُولِ اللَّهِ{{صل}} خَلْقاً وَ خُلُقاً يَحْفَظُهُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى فِي غَيْبَتِهِ وَ يُظْهِرُهُ فَيَمْلَأُ الْأَرْضَ قِسْطاً وَ عَدْلًا كَمَا مُلِئَتْ جَوْراً وَ ظُلْماً}}؛ کمال الدین و تمام النعمه، ج۲، ص۴۰۸؛ کفایه الأثر فی النص علی الأئمه الإثنی عشر، ص۲۹۵.</ref>.

[[امیرمؤمنان]]{{ع}} به فرزندش [[امام حسین]]{{ع}} نگاه کرد و فرمود: "این فرزندم [[سرور]] و آقاست چنانکه [[رسول خدا]]{{صل}} او را این گونه نام‌گذاری کرده است و به زودی از [[نسل]] او مردی که همنام [[پیامبر]] شما است متولد خواهد شد که در صورت و [[سیرت]] [[شبیه]] [[پیامبر اکرم]]{{صل}} است"<ref>{{متن حدیث|نَظَرَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيٌّ{{ع}} إِلَى الْحُسَيْنِ{{ع}} فَقَالَ إِنَّ ابْنِي هَذَا سَيِّدٌ كَمَا سَمَّاهُ رَسُولُ اللَّهِ{{صل}} سَيِّداً وَ سَيُخْرِجُ اللَّهُ مِنْ صُلْبِهِ رَجُلًا بِاسْمِ نَبِيِّكُمْ يُشْبِهُهُ فِي الْخَلْقِ وَ الْخُلُقِ}}؛ الغیبه، نعمانی، ص۲۱۴. در نقل شیخ طوسی این گونه آمده است: {{متن حدیث|فيشبهه في الخَلقِ و الخُلقِ}}؛ «پس در صورت و سیرت، شبیه پیامبر{{صل}} است». الغیبه، طوسی، ص۱۹۰.</ref>.

در [[روایات]] دیگر نیز آمده است: {{متن حدیث|أَشْبَهُ النَّاسِ بِرَسُولِ اللَّهِ‌}}<ref>الملاحم و الفتن فی ظهور الغائب المنتظر{{ع}}، ص۱۴۸.</ref>؛ «شبیه‌ترین [[مردم]] به رسول خدا{{صل}} در سیرت و صورت و [[زیبایی]] و [[جمال]] است»<ref>[[قنبرعلی صمدی|صمدی، قنبرعلی]]، [[سیره امام مهدی در عصر ظهور (کتاب)|سیره امام مهدی در عصر ظهور]]، ص ۶۵.</ref>.