سعید بن جبیر: تفاوت میان نسخه‌ها

مقری، [[محدث]]، [[فقیه]] و [[مفسّر]] بود.<ref>تهذیب الاسماء و اللغات، ۲۱۶؛ مرآت الجنان، ۱/ ۱۵۶.</ref> وی [[تابعی]] و در اصل از [[مردمان]] [[کوفه]] بود<ref>رجال الطوسی، ۹۰.</ref> و از [[موالی]] [[بنی والبة بن حارث]] به شمار می‌‌رفت.<ref>الطبقات الکبری، ۶/ ۲۵۶.</ref>

او به سال ۴۴<ref>تذکرة الحفاظ، ۱/ ۷۶.</ref> یا ۴۵<ref>الاعلام، ۳/ ۹۳.</ref> و یا ۴۶هـ <ref>ذکر اسماء التابعین، ۱/ ۱۴۷.</ref> در [[حجاز]] به [[دنیا]] آمد<ref>دائرة المعارف تشیع، ۹/ ۱۷۲.</ref> و از [[نوجوانی]] به حوزه [[تدریس]] [[ابن عباس]] پیوست و بخش درخور توجهی از [[علوم]] متداول [[روز]] از قبیل قرائت، [[تفسیر]] و [[حدیث]] را از وی آموخت.<ref>وفیات الاعیان، ۲/ ۳۷۱.</ref> به علاوه، از [[محدثان]] مشهوری چون [[انس بن مالک]]، [[ابوسعید خدری]]، [[ابوهریره]] و [[ابوموسی اشعری]] [[علم حدیث]] آموخته و [[احادیث]] بسیاری را [[روایت]] کرده است.<ref>تهذیب الکمال،۱۰/ ۳۵۸ و ۳۵۹.</ref> وی در [[مکه]] می‌‌زیست.<ref> مناقب آل ابی طالب{{ع}}، ۴/ ۱۹۰.</ref> [[شیخ طوسی]] و [[ابن شهرآشوب]] او را از [[اصحاب امام سجاد]]{{ع}} برشمرده‌اند.<ref>رجال الطوسی ۹۰ مناقب آل ابی طالب{{ع}}، ۴/ ۱۹۰.</ref> کشّی وی را از جمله پنج نفری برشمرده که از آغاز برنامه [[امام زین العابدین]]{{ع}}، با آن [[حضرت]] همراه بودند و [[استقامت]] کردند تا شمار [[یاران]] و [[شاگردان]] آن جناب فزونی یافت و [[شهادت]] [[سعید]] به [[دلیل]] [[پیروی]] او از [[امام سجاد]]{{ع}} بوده است. وی می‌‌افزاید که [[سعید بن جبیر]] امام زین العابدین{{ع}} را امام خود می‌‌دانست و امام نیز در مقابل، او را [[ستایش]] و [[تمجید]] می‌‌کرد.<ref>اختیار معرفة الرجال، ۱۱۵ و ۱۱۹.</ref> بنابراین، چنین به نظر می‌‌رسد که وی از امام سجاد{{ع}} نیز کسب [[فیض]] کرده است.

وی مردی سیاه چهره بود و ابتدا کاتب [[عبدالله بن عتبة بن مسعود]] و [[ابوبرده اشعری]] بود.<ref>المعارف، ۴۴۶.</ref> از علمای [[تابعین]] و [[مفسران]] عالی قدر [[صدر اسلام]] و فقیهی [[وارسته]] و [[فاضل]] به شمار می‌‌رفت. به گفته [[ابن خلکان]]، او از آگاه‌ترین [[فقها]] در مسائلی چون [[طلاق]]، [[حج]]، [[حلال و حرام]] و [[تفسیر قرآن]] بود.<ref>وفیات الاعیان، ۲/ ۳۷۱؛ تذکرة الحفاظ، ۱/ ۷۶.</ref> [[محدثان]] و [[عالمان]] بسیاری از [[شاگردان]] وی بوده و از او [[روایت]] کرده‌اند که از آن میان افراد برجسته‌ای چون [[ایوب سختیانی]]، [[ثابت بن هرمز]]، [[سلیمان احول]] و [[ابواسحاق سُبیعی]] را می‌‌توان نام برد.<ref>سیر اعلام النبلاء، ۴/ ۳۲۲ و ۳۲۳.</ref> [[سعید]] از جمله [[تابعین]] است که به [[پیروی از امام علی]]{{ع}} به جواز [[کتابت حدیث]] نظر داشتند، در برابر آن دسته از [[صحابه]] و تابعین که به [[پیروی]] از [[عمر]] به [[حرمت]] کتابت حدیث قائل بودند. با این همه، بعضی او را [[مرجئه]] دانسته‌اند.<ref>روایت و درایت،۳۶.</ref>

وی همچون جمعی دیگر از [[علما]] و قرّای [[شیعه]] که [[جنگ]] با [[بنی امیه]] را [[واجب]] و [[جهاد]] می‌‌دانستند، به [[سپاه]] [[عبدالرحمان بن محمد بن اشعث]] پیوست و بعد از [[شکست]] [[عبدالرحمان]] به [[قم]] آمد و به قریه [[جمکران]] رفت و نزد عرب‌های [[بنی اسد]] که [[قوم]] او بودند، اقامت گزید. [[امیران]] کاشان و [[اصفهان]] چون از وجود سعید در قم [[آگاه]] شدند، وی را دستگیر کرده و به نزد [[حجاج]] بردند و به قولی، سعید از قم به [[آذربایجان]] گریخت و از آنجا به [[مکه]] رفت و در مکه دستگیر شد.<ref>تاریخ مذهبی قم، ۴۶.</ref> اما قول مشهور آن است که سعید مدتی در اصفهان [[سکونت]] داشت و از آنجا به [[عراق]] رفت و به نشر [[حدیث]] پرداخت.<ref>وفیات الاعیان، ۲ / ۳۷۲.</ref> به هر حال [[دستگیری]] سعید را به دست [[خالد بن عبدالله قسری]]، [[والی مکه]] نوشته‌اند. گویند که شبی او را کنار دیر راهبی آوردند که میان صحرای ترسناکی بود. سعید از ورود به دیر [[امتناع]] کرد و به [[کرامت]] او، شیری وی را محافظت نمود و این کرامت مایه [[هدایت]] و [[مسلمان]] شدن دیرنشینان گردید.<ref>شواهد النبوه (جامی)، ۳۶.</ref>

هنگامی که سعید دستگیر شد و نزد حجاج آورده شد، [[مناظره]] جالبی بین او و حجاج واقع شد. کشّی این مناظره را [[نقل]] کرده و در پایان از قول حجاج نقل کرده که در این [[مناظره]] سخنی از [[سعید]] نشنید که مورد [[رضایت]] و [[تصدیق]] او باشد.<ref>اختیار معرفة الرجال، ۱۱۹.</ref> [[ابن خلکان]] نیز این مناظره را به گونه‌ای مفصل‌تر و به صورتی دیگر [[نقل]] کرده است.<ref>وفیات الاعیان، ۲/ ۳۷۲ و ۳۷۳.</ref>

[[ذهبی]] او را فردی بسیار با [[ورع]] معرفی کرده و می‌‌نویسد که سعید هر دو شب، یک [[ختم قرآن]] داشت و گریه‌های مستمر او در [[دل]] شب به گونه‌ای بود که گاه به [[ضعف]] [[بینایی]] او می‌‌انجامید.<ref>تذکرة الحفاظ، ۱ / ۷۶.</ref> [[ابونعیم اصفهانی]] نیز او را بکّاء (بسیار [[گریه]] کننده)، <ref>حلیة الاولیاء، ۲ / ۲۷۲.</ref> و ابن معین او را فردی مورد [[اعتماد]] و [[ثقه]] معرفی کرده است.<ref>الجرح و التعدیل، ۴/ ۹.</ref> [[احمد بن حنبل]] گفته است: [[حجاج]]، [[سعید بن جبیر]] را به [[قتل]] رساند، در حالی که بر روی [[زمین]] کسی نبود مگر این که به [[علم]] او نیاز داشت. وی در سال ۹۴ یا ۹۵ هـ در واسط به [[دستور]] حجاج گردن زده و در همان جا به [[خاک]] سپرده شد و مقبره‌اش [[زیارتگاه]] است.<ref>وفیات الاعیان، ۲ / ۳۷۳ و ۳۷۴.</ref> [[کشّی]] [[شهادت]] او را به سبب همراهی‌اش با [[امام سجاد]]{{ع}} و [[استقامت]] وی در [[تشیع]] می‌‌داند.<ref>اختیار معرفة الرجال، ۱۱۹.</ref> وی دارای [[تفسیری]] در [[قرآن]] بوده<ref>الذریعه، ۴ / ۲۷۶.</ref> که به گفته [[عادل نویهض]]، مفقود شده است <ref>مناقب آل ابی طالب{{ع}}، ۴ /۱۹۰.</ref>.<ref> [[فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی ج۲ (کتاب)|فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی]]، ج۱ ص۳۶۸-۳۶۹.</ref>.