بحث:ابوذر غفاری: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۵۷: | خط ۵۷: | ||
{{یادآوری پانویس}} | {{یادآوری پانویس}} | ||
{{پانویس2}} | {{پانویس2}} | ||
ج1 / ص 232- 233 | |||
ابوذر جندب بن جنادة بن کعیب بن صعیر غفاری. | |||
از اصحاب بزرگ رسول خدا(صلی الله علیه وآله) و از ارکان اربعه شیعه1 بود که در حوادث پس از رحلت رسول خدا، به ویژه در دفاع از حقوق علی(علیه السلام)و اهل بیت(علیهم السلام) منشأ بسیاری از تحولات بوده و یا در آنها نقش داشته است. او را از علمای عامل، زُهّاد و راستگویان بزرگ شمرده اند که رسول خدا(صلی الله علیه وآله) در تمجید و بزرگداشت او سخنان بسیاری فرموده از جمله اینکه «آسمان بر سر مردی راستگوتر از ابوذر سایه نیفکنده و زمین راستگوتر از وی را روی خود برنداشته است».2 همچنین یکی از چهار فردی است که خداوند به رسولش امر به دوستی با آنان فرمود.3 | |||
نامش را بریر، و پدرش را عشرقه، سکن و عبدالله هم گفته اند. مادرش هم رمله دختر وقیعة غفاری بود.4 از جزئیات زندگی وی در پیش از بعثت آگاهی چندانی نداریم، ولی اسلام او در میانسالی اش بوده است. درباره سرگذشت ابوذر چه پیش و چه پس از اسلام گزارش های متفاوت و متناقضی وجود دارد که قابل جمع نیستند، اما از مجموع آنها می توان تا حد زیادی به بازسازی زندگی نامه او پرداخت. عبدالله بن صامت که برادرزاده اوست، از خود ابوذر نقل می کند که ابوذر با سایر اعضای خانواده اش در میان قبیله غفار می زیسته اند که از طریق مردی از اهالی مکه5 از دعوت رسول خدا(صلی الله علیه وآله) آگاه شده و گویا همین امر باعث آمدنش به نزدیک مکه بود6 و پس از ماجراهایی که سی روز به درازا کشید، موفق به دیدار رسول خدا(صلی الله علیه وآله) و مسلمان شدنش گردید.7 ابوذر چهارمین8 یا پنجمین مسلمان9 و به گفته برخی اسلامش پیش از ابوبکر بود،10 ولی پس از غزوه بدر و احد11 و یا در سال ششم12 پس از خندق به مدینه آمد،13 هرچند گزارش های دیگری نیز وجود دارد.14 | |||
بنابر یک عقیده، پس از آمدن ابوذر به مدینه، پیامبر او را همانند برخی مسلمانان در صفه جای داد15 و به گفته امام صادق(علیه السلام)، بین او و سلمان پیمان برادری بست و سفارش فرمود که مطیع سلمان باشد.16 اخبار دیگری حکایت از برادری او با عبدالله بن مسعود،17 مقداد18 و یا منذر بن عمرو بن خنس ساعدی دارد، ولی واقدی به این دلیل که پیمان اخوت پیش از بدر بوده و منذر هم در سال سوم در سریه بئر معونه به شهادت رسید، نمی پذیرد.19 ابوذر در غزوات و سریه ها شرکت جسته و در مواردی همچون غزوه بنی مصطلق در شعبان سال ششم20 و عمرة القضا در ذی قعده سال هفتم جانشین پیغمبر در مدینه بوده است.21 در غزوه تبوک که به خاطر تشنگی شترش از سپاه عقب مانده بود، متهم به تخلف شد، اما خود بار و بنه اش را بر دوش کشید و پیاده خود را به حضرت رساند. رسول خدا فرمود: مرحبا به ابوذر تنها راه می رود، تنها می میرد و تنها برانگیخته می شود.22 پس از رحلت پیامبر در شمار اندک یاران علی(علیه السلام) بود که از بیعت با ابوبکر سر باز زد و به همراه سلمان و مقداد، در حمایت از امیرمؤمنان علی(علیه السلام) سرها را تراشیدند.23 وی حتی برای بازپس گیری حق علی(علیه السلام) به مقداد اعلام کرد که قیام کنند، اما مقداد قیام چند نفر انگشت شمار را کافی ندانست.24 او در دفاع از ولایت اهل بیت(علیهم السلام) استوار بود و در هر جا که میسر بود به بیان حق و جایگاه اهل بیت(علیهم السلام) می پرداخت و در این راه محنت های زیادی متحمل گردید. | |||
در دوره عثمان در اثر سیاست های خلیفه، بر شدت فعالیت های ابوذر افزوده شد25 و این امر در نهایت به تبعید وی به ربذه انجامید. ابوذر پس از چند سال تحمل رنج و سختی، در سال 31 یا 32 هـ وفات کرد.26 ابوذر سال ها از رسول خدا(صلی الله علیه وآله) دانش آموخت تا جایی که در علم و فضل او را با عبدالله بن مسعود همطراز دانسته اند.27 از امیرمؤمنان علی(علیه السلام) درباره علم ابوذر پرسیدند، فرمود: دانش بسیار اندوخت که در بیان آن ناتوان شد. مردی بخیل در دین خود و آزمند در کسب دانش بود و زیاد می پرسید.28 از امام علی(علیه السلام)،29 حضرت زهرا(علیها السلام) و ام سلمه روایت دارد.30 کسان زیادی از وی حدیث آموخته و روایت کرده اند از جمله سعید بن مسیب،31 زید بن ارقم، عبدالله بن ابی هبیره،32 عبدالرحمان بن ابی لیلی،33 و سلیم بن قیس هلالی.34 اثر ابوذر علاوه بر مجموعه احادیث و روایاتی که ابن حنبل گرد آورده35 و افزون از صدها روایت است،36 خطبه ای داشته که در آن به شرح رخدادهای پس از رسول خدا(صلی الله علیه وآله) پرداخته است.37 همچنین دارای وصایایی بالغ بر چهارصد بیت از پیامبر(صلی الله علیه وآله)، مواعظ و نوشته ای به حذیفه است که بر جای مانده است.38 | |||
1 ـ الفهرست (طوسی) 95. | |||
2 ـ الانساب 10/65. | |||
3 ـ اختیار معرفة الرجال 24. | |||
4 ـ الاستیعاب 1/252. | |||
5 ـ الطبقات الکبری 4/168 انساب الاشراف 11/125. | |||
6 ـ الصحیح (بخاری) 4/241 الاستیعاب 4/1652. | |||
7 ـ الطبقات الکبری 4/168 و 169 الصحیح (بخاری) 4/241 و 242 الاستیعاب 4/1652 - 1655. | |||
8 ـ الآحاد والمثانی، 2/230 الاستیعاب 1/252. | |||
9 ـ انساب الاشراف 11/124. | |||
10 ـ تاریخ الیعقوبی 2/23. | |||
11 ـ الطبقات الکبری 4/168 انساب الاشراف 11/124. | |||
12 ـ الطبقات الکبری 3/419. | |||
13 ـ المعارف 252. | |||
14 ـ المفارید عن رسول الله(صلی الله علیه وآله) 64. | |||
15 ـ انساب الاشراف 1/272. | |||
16 ـ الکافی 8/162. | |||
17 ـ مناقب آل ابی طالب 2/32. | |||
18 ـ السیرة النبویه (ابن هشام) 2/561. | |||
19 ـ الطبقات الکبری 3/419. | |||
20 ـ السیرة النبویه (ابن هشام) 2/289. | |||
21 ـ انساب الاشراف 1/353. | |||
22 ـ السیرة النبویه (ابن هشام) 2/524 امتاع الاسماء 2/52. | |||
23 ـ اختیار معرفة الرجال 6 ـ 8. | |||
24 ـ الامالی (مفید) 170. | |||
25 ـ تاریخ الیعقوبی 2/172. | |||
26 ـ تاریخ الطبری 4/308 انساب الاشراف 11/128. | |||
27 ـ تاریخ الاسلام 3/406 و 409. | |||
28 ـ همان، 2/269 انساب الاشراف 11/126. | |||
29 ـ تفسیر القرآن (صنعانی) 3/33. | |||
30 ـ کفایة الاثر 185 و 194. | |||
31 ـ همان، 38. | |||
32 ـ شرح الاخبار 2/269 و 3/11. | |||
33 ـ الامالی (مفید) 169. | |||
34 ـ کمال الدین و تمام النعمه 413. | |||
35 ـ المسند (ابن حنبل) 5/144 ـ 181. | |||
36 ـ تهذیب الاسماء واللغات 2/229. | |||
37 ـ الفهرست (طوسی) 95. | |||
38 ـ الذریعه 7/196 و 197. | |||