بحث:ابوذر غفاری: تفاوت میان نسخه‌ها

۱۲۷ بایت اضافه‌شده ،  ‏۲۷ آوریل ۲۰۲۲
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۶۱: خط ۶۱:




ج1 / ص 232- 233
[[ابوذر جندب بن جنادة بن کعیب بن صعیر غفاری]] از اصحاب بزرگ رسول خدا(صلی الله علیه وآله) و از ارکان اربعه شیعه<ref>الفهرست (طوسی) 95.</ref> بود که در حوادث پس از رحلت رسول خدا، به ویژه در دفاع از حقوق علی(علیه السلام)و اهل بیت(علیهم السلام) منشأ بسیاری از تحولات بوده و یا در آنها نقش داشته است. او را از علمای عامل، زُهّاد و راستگویان بزرگ شمرده اند که رسول خدا(صلی الله علیه وآله) در تمجید و بزرگداشت او سخنان بسیاری فرموده از جمله اینکه «آسمان بر سر مردی راستگوتر از ابوذر سایه نیفکنده و زمین راستگوتر از وی را روی خود برنداشته است».<ref>الانساب 10/65.</ref> همچنین یکی از چهار فردی است که خداوند به رسولش امر به دوستی با آنان فرمود.<ref>اختیار معرفة الرجال 24.</ref>
ابوذر جندب بن جنادة بن کعیب بن صعیر غفاری.
از اصحاب بزرگ رسول خدا(صلی الله علیه وآله) و از ارکان اربعه شیعه<ref>الفهرست (طوسی) 95.</ref> بود که در حوادث پس از رحلت رسول خدا، به ویژه در دفاع از حقوق علی(علیه السلام)و اهل بیت(علیهم السلام) منشأ بسیاری از تحولات بوده و یا در آنها نقش داشته است. او را از علمای عامل، زُهّاد و راستگویان بزرگ شمرده اند که رسول خدا(صلی الله علیه وآله) در تمجید و بزرگداشت او سخنان بسیاری فرموده از جمله اینکه «آسمان بر سر مردی راستگوتر از ابوذر سایه نیفکنده و زمین راستگوتر از وی را روی خود برنداشته است».<ref>الانساب 10/65.</ref> همچنین یکی از چهار فردی است که خداوند به رسولش امر به دوستی با آنان فرمود.<ref>اختیار معرفة الرجال 24.</ref>


نامش را بریر، و پدرش را عشرقه، سکن و عبدالله هم گفته اند. مادرش هم رمله دختر وقیعة غفاری بود.<ref>الاستیعاب 1/252.</ref> از جزئیات زندگی وی در پیش از بعثت آگاهی چندانی نداریم، ولی اسلام او در میانسالی اش بوده است. درباره سرگذشت ابوذر چه پیش و چه پس از اسلام گزارش های متفاوت و متناقضی وجود دارد که قابل جمع نیستند، اما از مجموع آنها می توان تا حد زیادی به بازسازی زندگی نامه او پرداخت. عبدالله بن صامت که برادرزاده اوست، از خود ابوذر نقل می کند که ابوذر با سایر اعضای خانواده اش در میان قبیله غفار می زیسته اند که از طریق مردی از اهالی مکه<ref>الطبقات الکبری 4/168 انساب الاشراف 11/125.</ref> از دعوت رسول خدا(صلی الله علیه وآله) آگاه شده و گویا همین امر باعث آمدنش به نزدیک مکه بود<ref>الصحیح (بخاری) 4/241 الاستیعاب 4/1652.</ref> و پس از ماجراهایی که سی روز به درازا کشید، موفق به دیدار رسول خدا(صلی الله علیه وآله) و مسلمان شدنش گردید.<ref>الطبقات الکبری 4/168 و 169 الصحیح (بخاری) 4/241 و 242 الاستیعاب 4/1652 - 1655.</ref> ابوذر چهارمین<ref>الآحاد والمثانی، 2/230 الاستیعاب 1/252.</ref> یا پنجمین مسلمان<ref>انساب الاشراف 11/124.</ref> و به گفته برخی اسلامش پیش از ابوبکر بود،<ref>تاریخ الیعقوبی 2/23.</ref> ولی پس از غزوه بدر و احد<ref>الطبقات الکبری 4/168 انساب الاشراف 11/124.</ref> و یا در سال ششم<ref>الطبقات الکبری 3/419.</ref> پس از خندق به مدینه آمد،<ref>المعارف 252.</ref> هرچند گزارش های دیگری نیز وجود دارد.<ref>المفارید عن رسول الله(صلی الله علیه وآله) 64.</ref>
نامش را بریر، و پدرش را عشرقه، سکن و عبدالله هم گفته اند. مادرش هم رمله دختر وقیعة غفاری بود.<ref>الاستیعاب 1/252.</ref> از جزئیات زندگی وی در پیش از بعثت آگاهی چندانی نداریم، ولی اسلام او در میانسالی اش بوده است. درباره سرگذشت ابوذر چه پیش و چه پس از اسلام گزارش های متفاوت و متناقضی وجود دارد که قابل جمع نیستند، اما از مجموع آنها می توان تا حد زیادی به بازسازی زندگی نامه او پرداخت. عبدالله بن صامت که برادرزاده اوست، از خود ابوذر نقل می کند که ابوذر با سایر اعضای خانواده اش در میان قبیله غفار می زیسته اند که از طریق مردی از اهالی مکه<ref>الطبقات الکبری 4/168 انساب الاشراف 11/125.</ref> از دعوت رسول خدا(صلی الله علیه وآله) آگاه شده و گویا همین امر باعث آمدنش به نزدیک مکه بود<ref>الصحیح (بخاری) 4/241 الاستیعاب 4/1652.</ref> و پس از ماجراهایی که سی روز به درازا کشید، موفق به دیدار رسول خدا(صلی الله علیه وآله) و مسلمان شدنش گردید.<ref>الطبقات الکبری 4/168 و 169 الصحیح (بخاری) 4/241 و 242 الاستیعاب 4/1652 - 1655.</ref> ابوذر چهارمین<ref>الآحاد والمثانی، 2/230 الاستیعاب 1/252.</ref> یا پنجمین مسلمان<ref>انساب الاشراف 11/124.</ref> و به گفته برخی اسلامش پیش از ابوبکر بود،<ref>تاریخ الیعقوبی 2/23.</ref> ولی پس از غزوه بدر و احد<ref>الطبقات الکبری 4/168 انساب الاشراف 11/124.</ref> و یا در سال ششم<ref>الطبقات الکبری 3/419.</ref> پس از خندق به مدینه آمد،<ref>المعارف 252.</ref> هرچند گزارش های دیگری نیز وجود دارد.<ref>المفارید عن رسول الله(صلی الله علیه وآله) 64.</ref>
بنابر یک عقیده، پس از آمدن ابوذر به مدینه، پیامبر او را همانند برخی مسلمانان در صفه جای داد<ref>انساب الاشراف 1/272.</ref> و به گفته امام صادق(علیه السلام)، بین او و سلمان پیمان برادری بست و سفارش فرمود که مطیع سلمان باشد.<ref>الکافی 8/162.</ref> اخبار دیگری حکایت از برادری او با عبدالله بن مسعود،<ref> مناقب آل ابی طالب 2/32.</ref> مقداد<ref>السیرة النبویه (ابن هشام) 2/561.</ref> و یا منذر بن عمرو بن خنس ساعدی دارد، ولی واقدی به این دلیل که پیمان اخوت پیش از بدر بوده و منذر هم در سال سوم در سریه بئر معونه به شهادت رسید، نمی پذیرد.<ref>الطبقات الکبری 3/419.</ref> ابوذر در غزوات و سریه ها شرکت جسته و در مواردی همچون غزوه بنی مصطلق در شعبان سال ششم<ref>السیرة النبویه (ابن هشام) 2/289.</ref> و عمرة القضا در ذی قعده سال هفتم جانشین پیغمبر در مدینه بوده است.<ref>انساب الاشراف 1/353.</ref> در غزوه تبوک که به خاطر تشنگی شترش از سپاه عقب مانده بود، متهم به تخلف شد، اما خود بار و بنه اش را بر دوش کشید و پیاده خود را به حضرت رساند. رسول خدا فرمود: مرحبا به ابوذر تنها راه می رود، تنها می میرد و تنها برانگیخته می شود.<ref>السیرة النبویه (ابن هشام) 2/524 امتاع الاسماء 2/52.</ref> پس از رحلت پیامبر در شمار اندک یاران علی(علیه السلام) بود که از بیعت با ابوبکر سر باز زد و به همراه سلمان و مقداد، در حمایت از امیرمؤمنان علی(علیه السلام) سرها را تراشیدند.<ref>اختیار معرفة الرجال 6 ـ 8.</ref> وی حتی برای بازپس گیری حق علی(علیه السلام) به مقداد اعلام کرد که قیام کنند، اما مقداد قیام چند نفر انگشت شمار را کافی ندانست.<ref>الامالی (مفید) 170.</ref> او در دفاع از ولایت اهل بیت(علیهم السلام) استوار بود و در هر جا که میسر بود به بیان حق و جایگاه اهل بیت(علیهم السلام) می پرداخت و در این راه محنت های زیادی متحمل گردید.
بنابر یک عقیده، پس از آمدن ابوذر به مدینه، پیامبر او را همانند برخی مسلمانان در صفه جای داد<ref>انساب الاشراف 1/272.</ref> و به گفته امام صادق(علیه السلام)، بین او و سلمان پیمان برادری بست و سفارش فرمود که مطیع سلمان باشد.<ref>الکافی 8/162.</ref> اخبار دیگری حکایت از برادری او با عبدالله بن مسعود،<ref> مناقب آل ابی طالب 2/32.</ref> مقداد<ref>السیرة النبویه (ابن هشام) 2/561.</ref> و یا منذر بن عمرو بن خنس ساعدی دارد، ولی واقدی به این دلیل که پیمان اخوت پیش از بدر بوده و منذر هم در سال سوم در سریه بئر معونه به شهادت رسید، نمی پذیرد.<ref>الطبقات الکبری 3/419.</ref> ابوذر در غزوات و سریه ها شرکت جسته و در مواردی همچون غزوه بنی مصطلق در شعبان سال ششم<ref>السیرة النبویه (ابن هشام) 2/289.</ref> و عمرة القضا در ذی قعده سال هفتم جانشین پیغمبر در مدینه بوده است.<ref>انساب الاشراف 1/353.</ref> در غزوه تبوک که به خاطر تشنگی شترش از سپاه عقب مانده بود، متهم به تخلف شد، اما خود بار و بنه اش را بر دوش کشید و پیاده خود را به حضرت رساند. رسول خدا فرمود: مرحبا به ابوذر تنها راه می رود، تنها می میرد و تنها برانگیخته می شود.<ref>السیرة النبویه (ابن هشام) 2/524 امتاع الاسماء 2/52.</ref> پس از رحلت پیامبر در شمار اندک یاران علی(علیه السلام) بود که از بیعت با ابوبکر سر باز زد و به همراه سلمان و مقداد، در حمایت از امیرمؤمنان علی(علیه السلام) سرها را تراشیدند.<ref>اختیار معرفة الرجال 6 ـ 8.</ref> وی حتی برای بازپس گیری حق علی(علیه السلام) به مقداد اعلام کرد که قیام کنند، اما مقداد قیام چند نفر انگشت شمار را کافی ندانست.<ref>الامالی (مفید) 170.</ref> او در دفاع از ولایت اهل بیت(علیهم السلام) استوار بود و در هر جا که میسر بود به بیان حق و جایگاه اهل بیت(علیهم السلام) می پرداخت و در این راه محنت های زیادی متحمل گردید.
در دوره عثمان در اثر سیاست های خلیفه، بر شدت فعالیت های ابوذر افزوده شد<ref>تاریخ الیعقوبی 2/172.</ref> و این امر در نهایت به تبعید وی به ربذه انجامید. ابوذر پس از چند سال تحمل رنج و سختی، در سال 31 یا 32 هـ وفات کرد.<ref> تاریخ الطبری 4/308 انساب الاشراف 11/128.</ref> ابوذر سال ها از رسول خدا(صلی الله علیه وآله) دانش آموخت تا جایی که در علم و فضل او را با عبدالله بن مسعود همطراز دانسته اند.<ref>تاریخ الاسلام 3/406 و 409. </ref> از امیرمؤمنان علی(علیه السلام) درباره علم ابوذر پرسیدند، فرمود: دانش بسیار اندوخت که در بیان آن ناتوان شد. مردی بخیل در دین خود و آزمند در کسب دانش بود و زیاد می پرسید.<ref> انساب الاشراف 11/126.</ref> از امام علی(علیه السلام)،<ref>تفسیر القرآن (صنعانی) 3/33.</ref> حضرت زهرا(علیها السلام) و ام سلمه روایت دارد.<ref>کفایة الاثر 185 و 194.</ref> کسان زیادی از وی حدیث آموخته و روایت کرده اند از جمله سعید بن مسیب،<ref>کفایة الاثر ، 38.</ref> زید بن ارقم، عبدالله بن ابی هبیره،<ref>شرح الاخبار 2/269 و 3/11.</ref> عبدالرحمان بن ابی لیلی،<ref>الامالی (مفید) 169.</ref> و سلیم بن قیس هلالی.<ref>کمال الدین و تمام النعمه 413.</ref> اثر ابوذر علاوه بر مجموعه احادیث و روایاتی که ابن حنبل گرد آورده<ref>المسند (ابن حنبل) 5/144 ـ 181.</ref> و افزون از صدها روایت است،<ref>تهذیب الاسماء واللغات 2/229.</ref> خطبه ای داشته که در آن به شرح رخدادهای پس از رسول خدا(صلی الله علیه وآله) پرداخته است.<ref>الفهرست (طوسی) 95.</ref> همچنین دارای وصایایی بالغ بر چهارصد بیت از پیامبر(صلی الله علیه وآله)، مواعظ و نوشته ای به حذیفه است که بر جای مانده است.<ref>الذریعه 7/196 و 197.</ref>
در دوره عثمان در اثر سیاست های خلیفه، بر شدت فعالیت های ابوذر افزوده شد<ref>تاریخ الیعقوبی 2/172.</ref> و این امر در نهایت به تبعید وی به ربذه انجامید. ابوذر پس از چند سال تحمل رنج و سختی، در سال 31 یا 32 هـ وفات کرد.<ref> تاریخ الطبری 4/308 انساب الاشراف 11/128.</ref> ابوذر سال ها از رسول خدا(صلی الله علیه وآله) دانش آموخت تا جایی که در علم و فضل او را با عبدالله بن مسعود همطراز دانسته اند.<ref>تاریخ الاسلام 3/406 و 409. </ref> از امیرمؤمنان علی(علیه السلام) درباره علم ابوذر پرسیدند، فرمود: دانش بسیار اندوخت که در بیان آن ناتوان شد. مردی بخیل در دین خود و آزمند در کسب دانش بود و زیاد می پرسید.<ref> انساب الاشراف 11/126.</ref> از امام علی(علیه السلام)،<ref>تفسیر القرآن (صنعانی) 3/33.</ref> حضرت زهرا(علیها السلام) و ام سلمه روایت دارد.<ref>کفایة الاثر 185 و 194.</ref> کسان زیادی از وی حدیث آموخته و روایت کرده اند از جمله سعید بن مسیب،<ref>کفایة الاثر ، 38.</ref> زید بن ارقم، عبدالله بن ابی هبیره،<ref>شرح الاخبار 2/269 و 3/11.</ref> عبدالرحمان بن ابی لیلی،<ref>الامالی (مفید) 169.</ref> و سلیم بن قیس هلالی.<ref>کمال الدین و تمام النعمه 413.</ref> اثر ابوذر علاوه بر مجموعه احادیث و روایاتی که ابن حنبل گرد آورده<ref>المسند (ابن حنبل) 5/144 ـ 181.</ref> و افزون از صدها روایت است،<ref>تهذیب الاسماء واللغات 2/229.</ref> خطبه ای داشته که در آن به شرح رخدادهای پس از رسول خدا(صلی الله علیه وآله) پرداخته است.<ref>الفهرست (طوسی) 95.</ref> همچنین دارای وصایایی بالغ بر چهارصد بیت از پیامبر(صلی الله علیه وآله)، مواعظ و نوشته ای به حذیفه است که بر جای مانده است<ref>الذریعه 7/196 و 197.</ref>.<ref>[[فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی (کتاب)|فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی]]، ج1، ص 232- 233.</ref>
۱۱۵٬۳۵۳

ویرایش