پرش به محتوا

وقف در تاریخ اسلامی: تفاوت میان نسخه‌ها

جز
جایگزینی متن - 'جاریه' به 'جاریه'
جز (جایگزینی متن - '</div> <div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">' به '</div>')
جز (جایگزینی متن - 'جاریه' به 'جاریه')
خط ۷: خط ۷:
از دیرباز وقف و اشکال مشابه آن در [[فرهنگ‌ها]] و [[ادیان]] مختلف وجود داشته است. در [[فرهنگ اسلامی]]، وقف جایگاه مهمی در بهبودبخشی [[وضعیت اجتماعی]] - [[اقتصادی]] [[جامعه]] داشته و از مهم‌ترین سازوکارهای محرومیت‌زدایی و نیز [[ترویج]] و [[تبلیغ دین]] بوده است.
از دیرباز وقف و اشکال مشابه آن در [[فرهنگ‌ها]] و [[ادیان]] مختلف وجود داشته است. در [[فرهنگ اسلامی]]، وقف جایگاه مهمی در بهبودبخشی [[وضعیت اجتماعی]] - [[اقتصادی]] [[جامعه]] داشته و از مهم‌ترین سازوکارهای محرومیت‌زدایی و نیز [[ترویج]] و [[تبلیغ دین]] بوده است.


در [[قرآن]] مشخصاً از وقف نامی برده نشده است؛ گرچه به دفعات بر مضمون اصلی وقف یعنی [[انفاق]]، انجام [[کار خیر]] و [[کمک به نیازمندان]] تأکید شده است. در دیگر [[منابع دینی]] از وقف به عنوان مصداق «[[صدقه]] [[جاریه]]» و «[[باقیات صالحات]]» نام برده شده است. در [[سیره پیامبر اکرم]]{{صل}}، [[حضرت زهرا]]{{س}} و [[امامان شیعه]] به ویژه [[امام علی]]{{ع}} به وقف توجه ویژه‌ای شده و ایشان علاوه بر آنکه خود از واقفان بودند، دیگران را نیز به انجام این عمل [[ترغیب]] می‌کردند. از جمله [[موقوفات]] مشهور [[پیامبر]]، باغ‌های «[[مخیریق]]» برای [[بنی‌هاشم]] و نخلستان «بویره» در منطقه [[قبا]] برای [[فقیران]] بوده است. امام علی{{ع}} نیز اهتمام زیادی به وقف داشت و چاه‌ها، باغ‌ها، [[مساجد]] و زمین‌های بسیاری را برای [[مسلمانان]] و به ویژه [[مستمندان]] وقف کرد. [[شیخ بهایی]] در کشکول خود روایتی را نقل کرده که طبق آن [[امام حسین]]{{ع}} زمین‌های [[کربلا]] را از [[اهل]] [[نینوا]] و [[غاضریه]] به ۶۰ هزار [[درهم]] خرید و وقف خود آنان کرد؛ مشروط بر آنکه زائرانش را به سوی قبرش [[راهنمایی]] کنند و به مدت سه [[روز]] از ایشان [[پذیرایی]] کنند. در [[روایت]] دیگری هم از [[امام صادق]]{{ع}} نقل شده که پدرش [[امام باقر]]{{ع}} [[وصیت]] کرده بود بخشی از مالش را به مدت ۱۰ سال برای [[عزاداری]] در موسم [[حج]] وقف کنند. پس از پیامبر{{صل}} و [[اهل‌بیت]]، [[سنت]] [[وقف]] در بین [[مسلمانان]] [[استمرار]] یافت. به ویژه در دوره [[خلافت عباسی]]، شمار [[موقوفات]] در تمام [[ممالک اسلامی]] فزونی بسیار یافت و امرا، [[وزرا]] و تجار موقوفات بسیاری برای امور عام‌المنفعه از خود به یادگار گذاردند.
در [[قرآن]] مشخصاً از وقف نامی برده نشده است؛ گرچه به دفعات بر مضمون اصلی وقف یعنی [[انفاق]]، انجام [[کار خیر]] و [[کمک به نیازمندان]] تأکید شده است. در دیگر [[منابع دینی]] از وقف به عنوان مصداق «[[صدقه]] جاریه» و «[[باقیات صالحات]]» نام برده شده است. در [[سیره پیامبر اکرم]]{{صل}}، [[حضرت زهرا]]{{س}} و [[امامان شیعه]] به ویژه [[امام علی]]{{ع}} به وقف توجه ویژه‌ای شده و ایشان علاوه بر آنکه خود از واقفان بودند، دیگران را نیز به انجام این عمل [[ترغیب]] می‌کردند. از جمله [[موقوفات]] مشهور [[پیامبر]]، باغ‌های «[[مخیریق]]» برای [[بنی‌هاشم]] و نخلستان «بویره» در منطقه [[قبا]] برای [[فقیران]] بوده است. امام علی{{ع}} نیز اهتمام زیادی به وقف داشت و چاه‌ها، باغ‌ها، [[مساجد]] و زمین‌های بسیاری را برای [[مسلمانان]] و به ویژه [[مستمندان]] وقف کرد. [[شیخ بهایی]] در کشکول خود روایتی را نقل کرده که طبق آن [[امام حسین]]{{ع}} زمین‌های [[کربلا]] را از [[اهل]] [[نینوا]] و [[غاضریه]] به ۶۰ هزار [[درهم]] خرید و وقف خود آنان کرد؛ مشروط بر آنکه زائرانش را به سوی قبرش [[راهنمایی]] کنند و به مدت سه [[روز]] از ایشان [[پذیرایی]] کنند. در [[روایت]] دیگری هم از [[امام صادق]]{{ع}} نقل شده که پدرش [[امام باقر]]{{ع}} [[وصیت]] کرده بود بخشی از مالش را به مدت ۱۰ سال برای [[عزاداری]] در موسم [[حج]] وقف کنند. پس از پیامبر{{صل}} و [[اهل‌بیت]]، [[سنت]] [[وقف]] در بین [[مسلمانان]] [[استمرار]] یافت. به ویژه در دوره [[خلافت عباسی]]، شمار [[موقوفات]] در تمام [[ممالک اسلامی]] فزونی بسیار یافت و امرا، [[وزرا]] و تجار موقوفات بسیاری برای امور عام‌المنفعه از خود به یادگار گذاردند.


سابقه وقف در [[ایران]] به پیش از ورود [[اسلام]] بر می‌گردد. در ایران باستان نذورات و وقف [[اموال]] توسط شاهان، بزرگان، مالکان و کشاورزان برای آتشگاه‌ها و [[معابد]] متداول بود. همچنین در اواخر دوره ساسانیان، نهادهایی برای [[کمک به نیازمندان]] و [[احداث]] تأسیسات عام‌المنفعه به وجود آمد.
سابقه وقف در [[ایران]] به پیش از ورود [[اسلام]] بر می‌گردد. در ایران باستان نذورات و وقف [[اموال]] توسط شاهان، بزرگان، مالکان و کشاورزان برای آتشگاه‌ها و [[معابد]] متداول بود. همچنین در اواخر دوره ساسانیان، نهادهایی برای [[کمک به نیازمندان]] و [[احداث]] تأسیسات عام‌المنفعه به وجود آمد.
۲۲۷٬۳۹۴

ویرایش