سوره یونس در علوم قرآنی: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر

سوره یونس در علوم قرآنی (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۵ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۳۸

۱۶ بایت حذف‌شده ، ‏۵ مارس ۲۰۲۴

۱۳۳٬۹۶۰

ویرایش

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-{{امامت}}
 {{مدخل مرتبط
 | موضوع مرتبط = سوره یونس
-| عنوان مدخل  = [[سوره یونس]]
+| عنوان مدخل  = سوره یونس
 | مداخل مرتبط = [[سوره یونس در علوم قرآنی]]
 | پرسش مرتبط  =
 }}
-==مقدمه==
+== مقدمه ==
-دهمین [[سوره]] [[قرآن]] و پنجاه و یکمین آن به [[ترتیب نزول]]، نازل شده در [[مکه]]، با موضوعات [[وحی]]، [[مقام]] [[پیامبری]] و بخش‌هایی از [[زندگی پیامبران]]، ناپایداری [[زندگی دنیا]] و [[لزوم]] [[توجه به آخرت]].
+دهمین [[سوره]] [[قرآن]] و پنجاه و یکمین آن به ترتیب نزول، نازل شده در [[مکه]]، با موضوعات [[وحی]]، مقام [[پیامبری]] و بخش‌هایی از زندگی پیامبران، ناپایداری [[زندگی دنیا]] و [[لزوم]] توجه به آخرت.
-در این سوره به داستان [[حضرت یونس]]{{ع}} و [[قوم]] او اشاره شده است. بدین جهت این سوره برگرفته از نام این [[پیامبر خدا]] است. این سوره نام دیگری ندارد.
+در این سوره به داستان [[حضرت یونس]] {{ع}} و [[قوم]] او اشاره شده است. بدین جهت این سوره برگرفته از نام این [[پیامبر خدا]] است. این سوره نام دیگری ندارد.
-[[قوم یونس]] بعد از آنکه او گفت که اگر [[ایمان]] نیاورند [[عذاب الهی]] بر آنها نازل می‌شود، [[ایمان]] آوردند و [[خدا]] نیز آنها را بخشید {{متن قرآن|فَلَوْلَا كَانَتْ قَرْيَةٌ آمَنَتْ فَنَفَعَهَا إِيمَانُهَا إِلَّا قَوْمَ يُونُسَ لَمَّا آمَنُوا كَشَفْنَا عَنْهُمْ عَذَابَ الْخِزْيِ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَمَتَّعْنَاهُمْ إِلَى حِينٍ}}<ref>«پس چرا (مردم) هیچ شهری بر آن نبودند که (به هنگام)  ایمان آورند تا ایمانشان آنان را سودمند افتد جز قوم یونس که چون (به هنگام) ایمان آوردند عذاب خواری را در زندگانی این جهان از آنان برداشتیم و تا روزگاری آنان را (از زندگی) بهره‌مند ساختیم» سوره یونس، آیه ۹۸.</ref> و این از [[کرامات]] حضرت یونس است.
+[[قوم یونس]] بعد از آنکه او گفت که اگر [[ایمان]] نیاورند [[عذاب الهی]] بر آنها نازل می‌شود، [[ایمان]] آوردند و [[خدا]] نیز آنها را بخشید {{متن قرآن|فَلَوْلَا كَانَتْ قَرْيَةٌ آمَنَتْ فَنَفَعَهَا إِيمَانُهَا إِلَّا قَوْمَ يُونُسَ لَمَّا آمَنُوا كَشَفْنَا عَنْهُمْ عَذَابَ الْخِزْيِ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَمَتَّعْنَاهُمْ إِلَى حِينٍ}}<ref>«پس چرا (مردم) هیچ شهری بر آن نبودند که (به هنگام) ایمان آورند تا ایمانشان آنان را سودمند افتد جز قوم یونس که چون (به هنگام) ایمان آوردند عذاب خواری را در زندگانی این جهان از آنان برداشتیم و تا روزگاری آنان را (از زندگی) بهره‌مند ساختیم» سوره یونس، آیه ۹۸.</ref> و این از [[کرامات]] حضرت یونس است.
 در قرآن نام [[یونس]] چهار بار آمده و در [[سوره صافات]] و [[سوره قلم]]، داستان وی بیان شده است. در [[سوره انبیاء]] هم به عنوان «ذوالنّون» از او یاد شده است.
@@ خط ۲۰: / خط ۱۹: @@
 چهارمین سوره از سوره‌های بیست و نُه گانه‌ای است که با [[حروف مقطعه]] (= [[الر]]) آغاز می‌شوند. این [[سوره]] دارای ۱۰۹ [[آیه]]، ۱۸۴۴ کلمه و ۷۵۹ حرف است. از لحاظ حجم و کمیت یکی از سوره‌های متوسط است که حدود دو سوم جزء [[قرآن]] را در بردارد و اولین سوره از سوره‌های «مئون» است.
-از [[رسول خدا]]{{صل}} [[روایت]] شده است: «هر که این سوره را قرائت نماید، ده برابر تعداد کسانی که [[حضرت یونس]]{{ع}} را [[تصدیق]] یا [[تکذیب]] کردند [[حسنه]] به او عطا می‌شود و نیز به تعداد کسانی که با [[فرعون]] [[غرق]] شدند»<ref>مجمع البیان، ج۵، ص۱۵۰.</ref>.
+از [[رسول خدا]] {{صل}} [[روایت]] شده است: «هر که این سوره را قرائت نماید، ده برابر تعداد کسانی که [[حضرت یونس]] {{ع}} را [[تصدیق]] یا [[تکذیب]] کردند [[حسنه]] به او عطا می‌شود و نیز به تعداد کسانی که با [[فرعون]] [[غرق]] شدند»<ref>مجمع البیان، ج۵، ص۱۵۰.</ref>.
 هدفی که سوره برای بیان آن نازل شده، عبارت است از تأکید کردن به [[مردم]] نسبت به [[التزام]] به [[توحید]] و این تأکید را از راه [[بشارت]] و [[انذار]] انجام داده است.
@@ خط ۲۶: / خط ۲۵: @@
 [[سخن]] از [[حقانیت قرآن]] در چند جای سوره تکرار شده و در اول آخر آن آمده است. زمینه و اساس [[آیات]] این سوره همان [[پاسخ‌گویی]] و رد [[انکار]] کفاری است که [[وحی بودن قرآن]] را انکار می‌کردند.
-==موضوعات سوره==
+== موضوعات سوره ==
-بیان مظاهر [[قدرت خداوند]]، [[دلایل]] [[اثبات وجود خدا]]، مسئله [[وحی]]، [[نبوت]] و [[بعثت]] پیامیران، آیات [[تکوینی]] و [[علوم طبیعی]]، طبیعت‌شناسی و بحث از [[اسرار]] [[خلقت]] و [[آفرینش]] و رازهای پیچیده و نهفته آن، ترسیم تمثیلی از [[حقیقت دنیا]]، ناپایداری [[دنیا]] و توجه دادن به [[آخرت]]، داستان‌هایی آموزنده از [[پیامبران]] از جمله [[یونس]]، [[نوح]] و [[موسی]]{{ع}}، [[قضاء و قدر الهی]].
+بیان مظاهر [[قدرت خداوند]]، [[دلایل]] [[اثبات وجود خدا]]، مسئله [[وحی]]، [[نبوت]] و [[بعثت]] پیامیران، آیات [[تکوینی]] و [[علوم طبیعی]]، طبیعت‌شناسی و بحث از [[اسرار]] [[خلقت]] و [[آفرینش]] و رازهای پیچیده و نهفته آن، ترسیم تمثیلی از [[حقیقت دنیا]]، ناپایداری [[دنیا]] و توجه دادن به [[آخرت]]، داستان‌هایی آموزنده از [[پیامبران]] از جمله [[یونس]]، [[نوح]] و [[موسی]] {{ع}}، [[قضاء و قدر الهی]].
-نخست از مسئله وحی و [[مقام پیامبر]]{{صل}} سخن می‌گوید، سپس به نشانه‌هایی از [[عظمت]] آفرینش که [[نشانه]] [[عظمت خدا]] است می‌پردازد، بعد، مردم را به ناپایداری [[زندگی مادی]] [[دنیا]] و [[لزوم]] توجه به سرای آخرت و [[آمادگی]] برای آن از طریق [[ایمان]] و [[عمل صالح]] متوجه می‌سازد. و به تناسب همین مسائل، بخش‌های مختلفی از [[زندگی پیامبران]] بزرگ از جمله نوح و موسی و یونس{{ع}} را بازگو می‌کند. و باز برای [[تأیید]] مباحث فوق، سخن از [[لجاجت]] و سرسختی [[بت‌پرستان]] به میان می‌آورد و حضور و [[شهود]] [[خدا]] را در همه جا برای آنها ترسیم می‌کند و مخصوصاً برای [[اثبات]] این مسئله از اعماق [[فطرت]] آنان که به هنگام [[مشکلات]] آشکار می‌شود و به یاد خدای واحد [[یکتا]] می‌افتند، کمک می‌گیرد و بالاخره برای تکمیل بحث‌های فوق، در هر مورد مناسبی از [[بشارت]] و [[انذار]]، [[بشارت]] به نعمت‌های بی‌پایان [[الهی]] برای [[صالحان]] و انذار و [[بیم]] دادن [[طاغیان]] و گرد‌ن‌کشان، استفاده می‌کند<ref>برگزیده تفسیر نمونه، ج۲، ص۲۷۰.</ref>.
+نخست از مسئله وحی و [[مقام پیامبر]] {{صل}} سخن می‌گوید، سپس به نشانه‌هایی از [[عظمت]] آفرینش که [[نشانه]] [[عظمت خدا]] است می‌پردازد، بعد، مردم را به ناپایداری [[زندگی مادی]] [[دنیا]] و [[لزوم]] توجه به سرای آخرت و [[آمادگی]] برای آن از طریق [[ایمان]] و [[عمل صالح]] متوجه می‌سازد. و به تناسب همین مسائل، بخش‌های مختلفی از [[زندگی پیامبران]] بزرگ از جمله نوح و موسی و یونس {{ع}} را بازگو می‌کند. و باز برای [[تأیید]] مباحث فوق، سخن از [[لجاجت]] و سرسختی [[بت‌پرستان]] به میان می‌آورد و حضور و [[شهود]] [[خدا]] را در همه جا برای آنها ترسیم می‌کند و مخصوصاً برای [[اثبات]] این مسئله از اعماق [[فطرت]] آنان که به هنگام [[مشکلات]] آشکار می‌شود و به یاد خدای واحد [[یکتا]] می‌افتند، کمک می‌گیرد و بالاخره برای تکمیل بحث‌های فوق، در هر مورد مناسبی از [[بشارت]] و [[انذار]]، [[بشارت]] به نعمت‌های بی‌پایان [[الهی]] برای [[صالحان]] و انذار و [[بیم]] دادن [[طاغیان]] و گرد‌ن‌کشان، استفاده می‌کند<ref>برگزیده تفسیر نمونه، ج۲، ص۲۷۰.</ref>.
 آب از وجوه مشترک قصه [[نوح]] و [[موسی]] و [[یونس]] است [[خدا]] با آب، [[قوم]] [[عاصی]] نوح و [[فرعون]] را [[غرق]] کرد اما یونس را از [[دل]] [[نهنگ]] در آب [[نجات]] داد.
-==مقاصد [[سوره]]==
+== مقاصد [[سوره]] ==
-#بیان [[توحید ربوبی]] و صفات و [[علو مقام]] [[حضرت حق]] جل جلاله، و [[تدبیر امور]] [[بندگان]]، و [[فضل]] و [[رحمت خدا]] بر ایشان و [[علم خدا]] به [[شؤون]] ایشان و [[تنزیه]] خدا از [[ظلم]] به بندگان.
+# بیان [[توحید ربوبی]] و صفات و [[علو مقام]] [[حضرت حق]] جل جلاله، و [[تدبیر امور]] [[بندگان]]، و [[فضل]] و [[رحمت خدا]] بر ایشان و [[علم خدا]] به [[شؤون]] ایشان و [[تنزیه]] خدا از [[ظلم]] به بندگان.
-#بیان [[حقیقت وحی]] [[محمدی]] که [[قرآن]] نازل شده به صورت کتاب برای [[هدایت مردم]] است. و بیان [[عقیده]] [[ایمان]] به [[وحیانی]] بودن قرآن در مرتبه بین [[ایمان به خدا]] و ایمان به [[رسالت]] [[نبی اکرم]]{{صل}}.
+# بیان [[حقیقت وحی]] [[محمدی]] که [[قرآن]] نازل شده به صورت کتاب برای [[هدایت مردم]] است. و بیان [[عقیده]] [[ایمان]] به [[وحیانی]] بودن قرآن در مرتبه بین [[ایمان به خدا]] و ایمان به [[رسالت]] [[نبی اکرم]] {{صل}}.
-#بیان امر [[نبوت عامه]] و رسالت [[خاصه]] [[محمد]]{{صل}}.
+# بیان امر [[نبوت عامه]] و رسالت [[خاصه]] [[محمد]] {{صل}}.
-#بیان عقیده [[معاد]] و [[جزاء]]، و ذکر [[رجوع]] همه [[مردم]] به سوی [[خالق]]، و تفصیل جزاء [[مؤمنین]] و کافرین، و بیان آنکه جزاء [[آخرت]] نتیجه [[رفتار انسان]] در [[زندگی]] در [[عالم ناسوت]] و این جهانی او است.
+# بیان عقیده [[معاد]] و [[جزاء]]، و ذکر [[رجوع]] همه [[مردم]] به سوی [[خالق]]، و تفصیل جزاء [[مؤمنین]] و کافرین، و بیان آنکه جزاء [[آخرت]] نتیجه [[رفتار انسان]] در [[زندگی]] در [[عالم ناسوت]] و این جهانی او است.
-#بیان صفات و عادات [[بشر]] و آثار مترتب بر [[اعمال]] و [[سنت‌های الهی]] و بیان صفات ناپسندی که با [[اخلاق دینی]] قابل معالجه است.
+# بیان صفات و عادات [[بشر]] و آثار مترتب بر [[اعمال]] و [[سنت‌های الهی]] و بیان صفات ناپسندی که با [[اخلاق دینی]] قابل معالجه است.
-#بیان [[اعمال صالح]] که نتیجه [[ایمان راستین]] به [[تعالیم]] [[اعتقادی]] و عملی [[اسلام]] است.
+# بیان [[اعمال صالح]] که نتیجه [[ایمان راستین]] به [[تعالیم]] [[اعتقادی]] و عملی [[اسلام]] است.
-#[[وصف]] قرآن به کتاب مشتمل بر [[حکمت]] عالی که فقط می‌تواند از سوی خدا نازل شود. بیان قصه یونس به عنوان [[مدرک]] و دلیلی بر آن.
+# وصف قرآن به کتاب مشتمل بر [[حکمت]] عالی که فقط می‌تواند از سوی خدا نازل شود. بیان قصه یونس به عنوان [[مدرک]] و دلیلی بر آن.
-#ذکر [[آیه]] [[تحدی]] برای آوردن یک سوره مثل سوره‌ای از قرآن {{متن قرآن|أَمْ يَقُولُونَ افْتَرَاهُ قُلْ فَأْتُوا بِسُورَةٍ مِثْلِهِ وَادْعُوا مَنِ اسْتَطَعْتُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ}}<ref>«یا می‌گویند (پیامبر) آن را بربافته است، بگو: اگر راست می‌گویید سوره‌ای همگون آن بیاورید و هر کس جز خداوند را می‌توانید فرا خوانید» سوره یونس، آیه ۳۸.</ref>.
+# ذکر [[آیه]] [[تحدی]] برای آوردن یک سوره مثل سوره‌ای از قرآن {{متن قرآن|أَمْ يَقُولُونَ افْتَرَاهُ قُلْ فَأْتُوا بِسُورَةٍ مِثْلِهِ وَادْعُوا مَنِ اسْتَطَعْتُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ}}<ref>«یا می‌گویند (پیامبر) آن را بربافته است، بگو: اگر راست می‌گویید سوره‌ای همگون آن بیاورید و هر کس جز خداوند را می‌توانید فرا خوانید» سوره یونس، آیه ۳۸.</ref>.
 # [[سنن]] و [[قوانین]] [[حاکم]] بر [[تاریخ]]: {{متن قرآن|لِكُلِّ أُمَّةٍ رَسُولٌ}}<ref>«و هر امّتی را پیامبری است» سوره یونس، آیه ۴۷.</ref>، {{متن قرآن|لِكُلِّ أُمَّةٍ أَجَلٌ}}<ref>«هر امّتی زمانه‌ای دارد» سوره یونس، آیه ۴۹.</ref>، {{متن قرآن|إِنَّ وَعْدَ اللَّهِ حَقٌّ}}<ref>«آگاه باشید که بی‌گمان وعده خداوند راستین است» سوره یونس، آیه ۵۵.</ref>، {{متن قرآن|لَا تَبْدِيلَ لِكَلِمَاتِ اللَّهِ}}<ref>«هیچ دگرگونی در کلمات خداوند نیست» سوره یونس، آیه ۶۴.</ref>.
-==[[آیات نامدار]] و مشهور==
+== [[آیات نامدار]] و مشهور ==
 #{{متن قرآن|وَمَا كَانَ النَّاسُ إِلَّا أُمَّةً وَاحِدَةً}}<ref>«و مردم جز امّتی یگانه نبودند» سوره یونس، آیه ۱۹.</ref>،
 #{{متن قرآن|وَاللَّهُ يَدْعُو إِلَى دَارِ السَّلَامِ وَيَهْدِي مَنْ يَشَاءُ إِلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ}}<ref>«و خداوند به بهشت فرا می‌خواند و هر که را بخواهد به راهی راست رهنمون می‌گردد» سوره یونس، آیه ۲۵.</ref>،