حج در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

حج قِران حجی است که [[عمره]] آن پس از [[حج]] است و حج‌گزار هنگام [[احرام حج]]، [[قربانی]] خود را به همراه می‌آورد.<ref> مختلف الشیعه، ج ۴، ص۲۴ ـ ۲۵؛ منتهی المطلب، ج ۲، ص۶۵۹.</ref>حج اِفراد نیز حجی است که حجگزار تنها برای حج [[محرم]] شده، عمره را پس از آن به جای می‌آورد.<ref> المغنی، ج ۳، ص۲۴۷؛ منتهی المطلب، ج ۲، ص۶۵۹؛ معجم الفاظ الفقه الجعفری، ص۱۵۱.</ref> تعاریف دیگری نیز برای این سه‌گونه حج بیان شده است. (ادامه مقاله، اقسام حج) از جهت [[حکم شرعی]] نیز به حج [[واجب]] و غیر واجب قسمت شده است. [[حج]] واجب گاه به اصل [[شرع]] واجب می‌گردد که به آن «حَجّة الاسلام» می‌گویند <ref>جواهرالکلام، ج ۱۷، ص۲۲۳؛ معجم الفاظ الفقه الجعفری، ص۱۵۲.</ref> و گاه با اسباب عارضی همچون [[نذر]]، قسم و عللی دیگر واجب می‌شود و حج غیر واجب آن است که شرایط [[وجوب]] حج را ندارد که به آن «حج استحبابی» گفته می‌شود؛<ref>معجم الفاظ الفقه الجعفری، ص۱۵۲.</ref> همچنین حجگزار، گاه برای خود حج می‌گزارد و گاه به [[نیابت]] از شخصی دیگر که به آن «حج نیابی» یا «حج استنابه‌ای» گویند. قسم اخیر نیز به «حج بَلَدی» و «حج میقاتی» قسمت می‌شود. حج بلدی آن است که حجگزار از بلد منوب عنه [[نیت]] حج کند و حج میقاتی آن است که از [[میقات]] به نیابت منوب عنه به جا آورده شود.<ref>معجم الفاظ الفقه الجعفری، ص۱۵۱.</ref> [[قرآن]] از حج با واژه‌ها و تعبیرهای گوناگون یاد کرده است؛ از جمله:  

۱. ماده «[[حجّ]]» که ۸ بار به صورت اسم و مفرد «واَتِمُّوا الحَجَّ» (بقره / ۲، ۱۹۶ - ۱۹۷ و...) و یک بار به صورت جمع: «ثَمـنِیَ حِجَجٍ» ([[قصص]] / ۲۸، ۲۷) و یک بار به صورت فعل: «فَمَن حَجَّ البَیتَ» (بقره / ۲، ۱۵۸) و یک بار به صورت مصدر: «حِجُّ البَیتِ» ([[آل عمران]] / ۳، ۹۷) و یک بار نیز با تعبیر «حج اکبر» آمده است: «یَومَ الحَجِّ الاَکبَرِ» ([[توبه]] / ۹، ۳) که برخی مراد از آن را [[اعمال]] [[حج]] در برابر [[عمره]] دانسته‌اند که [[حج]] اصغر است؛<ref> الکافی، ج ۴، ص۲۶۵، ۲۹۰؛ جامع البیان، ج ۱۰، ص۹۸؛ مجمع البیان، ج ۵، ص۱۱.</ref> ولی برخی مقصود از آن را [[روز عید قربان]]<ref>الکافی، ج ۴، ص۲۹۰؛ جامع البیان، ج ۱۰، ص۹۰؛ مجمع البیان، ج ۵، ص۱۱.</ref> یا [[روز عرفه]] <ref>جامع البیان، ج ۱۰، ص۸۸؛ التفسیر الکبیر، ج ۱۵، ص۲۲۱.</ref> یا همه روزهای حج <ref>جامع البیان، ج ۱۰، ص۹۶؛ مجمع البیان، ج ۵، ص۱۱ ـ ۱۲.</ref> یا تنها [[عید قربان]] [[سال نهم هجری]] دانسته‌اند؛ زیرا پس از آن [[روز]] دیگر به [[مشرکان]] اجازه انجام اعمال حج داده نشد.<ref>التفسیر الکبیر، ج ۱۵، ص۲۲۲؛ المیزان، ج ۹، ص۱۴۸.</ref> در دو [[آیه]] نیز از حجگزاران یاد شده است که در یک آیه با تعبیر «الحاجّ» آمده: «اَجَعَلتُم سِقایَةَ الحاجِّ» (توبه / ۹، ۱۹) و در آیه‌ای دیگر از آنان با تعبیر قصد کنندگان [[خانه خدا]] <ref>جامع البیان، ج ۶، ص۷۷ ـ ۷۹؛ التفسیر الکبیر، ج ۱۱، ص۱۲۹.</ref> یاد شده است: «ءامّینَ البَیتَ». ([[مائده]] / ۵، ۲)

۲. [[مناسک]] که جمع مَنْسک به معنای اعمال حج <ref>مجمع البیان، ج ۲، ص۴۹؛ التفسیر الکبیر، ج ۵، ص۲۰۱.</ref> یا جای اعمال <ref>مجمع البیان، ج ۲، ص۴۹؛ مجمع البحرین، ج ۴، ص۳۰۵، «نسک».</ref> است: «فَاِذا قَضَیتُم مَنـسِکَکُم». (بقره / ۲، ۲۰۰) برخی مراد از آن را خصوص [[قربانی]] و ریختن [[خون]] دانسته‌اند.<ref> تفسیر قرطبی، ج ۲، ص۴۳۱؛ التفسیر الکبیر، ج ۵، ص۲۰۱.</ref>

۳. «[[شعائر]] * [[اللّه]] ‌» که در ۴ آیه آمده و در برخی از این [[آیات]] مراد مناسک و اعمال حج است: «لاتُحِلّوا شَعرَ اللّهِ». (مائده / ۵، ۲)<ref>جامع البیان، ج ۶، ص۷۳؛ مجمع البیان، ج ۳، ص۲۶۴.</ref> در آیاتی دیگر نیز [[قرآن]] از برخی اعمال حج همچون [[طواف]]: «ولیَطَّوَّفوا بِالبَیتِ العَتیق» (حّج / ۲۲، ۲۹)، کوچ از [[عرفات]]: «اَفَضتُم مِن عَرَفـتٍ» (بقره / ۲، ۱۹۸)، [[نماز]] پشت [[مقام ابراهیم]]: «واتَّخِذوا مِن مَقامِ اِبرهیمَ مُصَلًّی» (بقره / ۲، ۱۲۵) و سعی میان [[صفا]] * و [[مروه]] *: «اِنَّ الصَّفا والمَروةَ... فَلا جُناحَ عَلَیهِ اَن یَطَّوَّفَ بِهِما» (بقره / ۲، ۱۵۸) یاد کرده است. در این [[آیات]]، [[قرآن کریم]] از برخی مباحث مربوط به [[حج]] از جمله حج در [[شرایع]] پیشین، اهمیت حج، [[فلسفه]] [[حج]] و برخی [[احکام]] و [[آداب]] آن سخن به میان آورده است.