آل یعقوب در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

#[[علامه طباطبایی]]، افزون بر [[برادران یوسف]]، آن را شامل [[یعقوب]] و همسرش نیز دانسته است<ref>المیزان، ج ۱۱، ص ۸۲.</ref>.

# الفرقان، با توجّه به اینکه در [[آیه]]، [[آل یعقوب]] در کنار [[ابراهیم]]، [[اسحاق]]، [[یعقوب]] و [[یوسف]] قرار گرفته، [[اتمام نعمت]] را به [[رسالت]] [[تفسیر]] کرده، و نتیجه می‌گیرد که مقصود از [[آل یعقوب]]، [[پیامبران بنی‌اسرائیل]] از [[یوسف]] تا [[عیسی]]{{ع}} است<ref>الفرقان، ج ۱۲ و ۱۳، ص ۲۸.</ref>. [[آلوسی]] نیز با بیان اینکه برخی، [[آل یعقوب]] را به شخص [[یعقوب]] و برخی دیگر به [[پیروان]] وی [[تفسیر]] کرده‌اند، این دو [[رأی]] را بعید می‌شمارد <ref>روح‌المعانی، مج ۷، ج ۱۲، ص ۲۸۲.</ref>. برخلاف [[آیه]] {{متن قرآن|وَكَذَلِكَ يَجْتَبِيكَ رَبُّكَ وَيُعَلِّمُكَ مِنْ تَأْوِيلِ الْأَحَادِيثِ وَيُتِمُّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكَ وَعَلَى آلِ يَعْقُوبَ كَمَا أَتَمَّهَا عَلَى أَبَوَيْكَ مِنْ قَبْلُ إِبْرَاهِيمَ وَإِسْحَاقَ إِنَّ رَبَّكَ عَلِيمٌ حَكِيمٌ}}<ref>«و بدین گونه پروردگارت تو را برمی‌گزیند و به تو از (دانش) خوابگزاری می‌آموزد و نعمت خویش را بر تو و بر خاندان یعقوب تمام می‌گرداند چنان‌که پیش از این بر پدرانت ابراهیم و اسحاق تمام گردانید که پروردگار تو دانایی فرزانه است» سوره یوسف، آیه ۶.</ref> که درباره [[یعقوب]] است، در [[آیه]] {{متن قرآن|يَرِثُنِي وَيَرِثُ مِنْ آلِ يَعْقُوبَ وَاجْعَلْهُ رَبِّ رَضِيًّا}}<ref>«(همان) که از من و از خاندان یعقوب میراث می‌برد و پروردگارا! او را پسندیده گردان» سوره مریم، آیه ۶.</ref>  دو نظر است. سدّی، او را [[فرزند]] [[اسحاق]] دانسته<ref>مجمع‌البیان، ج ۶، ص ۷۷۶.</ref>؛ ولی [[کلبی]]، وی را [[فرزند]] ماثان (ماتان) و [[برادر]] [[عمران]] ([[پدر]] [[مریم]]) شمرده است<ref>مجمع البیان، ج ۶، ص ۷۷۶.</ref>؛ البتّه در [[عهد عتیق]] [[برادران]] عَمرام ([[پدر]] [[مریم]]) چنین ذکر شده است: «یصهار، صبرون و عزی‌ئیل»<ref>کتاب مقدّس، اوّل تواریخ ۶: ۲ و ۳.</ref>؛ بنابراین، با قول مذکور [[سازگاری]] ندارد. [[طبرسی]]، همین نظر را ترجیح داده <ref>مجمع‌البیان، ج ۶، ص ۷۷۶.</ref>؛ ولی [[میبدی]]، نظر اوّل را به بیش‌تر [[مفسّران]] منسوب کرده است <ref>کشف‌الاسرار، ج ۶، ص ۹.</ref>. [[کلبی]]، [[فرزندان]] ماثان را سران و [[پادشاهان]] [[بنی اسرائیل]] دانسته که [[زکریا]]{{ع}} سرآمد [[دانشمندان]] آنان بود<ref>التفسیر الکبیر، ج ۲۱، ص ۱۸۵.</ref>. طبق [[رأی]] نخست، [[آل یعقوب]]، همه نژاد [[یعقوب]]<ref>کشف‌الاسرار، ج ۶، ص ۹؛ الفرقان، ج ۱۵ و ۱۶، ص ۲۶۰.</ref> و طبق [[رأی]] دوم، [[خویشاوندان]] [[مادری]] [[یحیی]] است<ref>قرطبی، ج ۱۱، ص ۵۶.</ref> که به نظر [[المیزان]]، [[زکریا]] از [[خداوند]] خواست تا فرزندش از وی و همسرش [[ارث]] بَرَد<ref>المیزان، ج ۱۴، ص ۹.</ref> برپایه [[نقل]] دیگری در کشّاف، [[یعقوب]] بن‌ماثان، [[برادر]] [[زکریا]] بوده است<ref>الکشّاف، ج ۳، ص ۵.</ref>.<ref>[[محمد سحرخوان|سحرخوان، محمد]]، [[آل یعقوب - سحرخوان (مقاله)|مقاله «آل یعقوب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱.</ref>

واژه‌های [[بنی‌اسرائیل]] و اَسباط  که به ترتیب ۴۱ و دو بار در [[قرآن]] به‌کار رفته، از واژگان نزدیک و حتّی براساس برخی آرا، مساوی با [[آل یعقوب]] است؛ زیرا در [[عهد عتیق]] نیز [[لقب]] [[یعقوب بن ‌اسحاق]]، "[[اسرائیل]]" است<ref>کتاب مقدّس، پیدایش ۳۲: ۲۸ و ۲۹؛ قاموس کتاب مقدّس، ص ۵۳.</ref>. ( [[بنی‌اسرائیل]]) [[قرآن]] از بنی‌یعقوب و ذرّیّه [[یعقوب]] نیز سخن گفته که با بعضی از نظرها در معنای [[آل یعقوب]] یک‌سان است: {{متن قرآن|وَوَصَّى بِهَا إِبْرَاهِيمُ بَنِيهِ وَيَعْقُوبُ يَا بَنِيَّ إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَى لَكُمُ الدِّينَ فَلاَ تَمُوتُنَّ إِلاَّ وَأَنتُم مُّسْلِمُونَ أَمْ كُنتُمْ شُهَدَاء إِذْ حَضَرَ يَعْقُوبَ الْمَوْتُ إِذْ قَالَ لِبَنِيهِ مَا تَعْبُدُونَ مِن بَعْدِي قَالُواْ نَعْبُدُ إِلَهَكَ وَإِلَهَ آبَائِكَ إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ وَإِسْحَاقَ إِلَهًا وَاحِدًا وَنَحْنُ لَهُ مُسْلِمُونَ}}<ref>«و ابراهیم آن را به پسران خود سفارش کرد و یعقوب نیز: که ای فرزندان من! خداوند برای شما این دین را برگزیده است پس، جز در فرمانبرداری (از او) از این جهان نروید مگر هنگامی که مرگ یعقوب فرا رسید گواه بودید، آنگاه که از پسران خود پرسید: پس از من چه می‌پرستید؟ گفتند: خدای تو و خدای پدرانت ابراهیم و اسماعیل و اسحاق را می‌پرستیم که خدایی یگانه است و ما فرمانبردار اوییم» سوره بقره، آیه ۱۳۲-۱۳۳.</ref>، {{متن قرآن|أُولَئِكَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبِيِّينَ مِنْ ذُرِّيَّةِ آدَمَ وَمِمَّنْ حَمَلْنَا مَعَ نُوحٍ وَمِنْ ذُرِّيَّةِ إِبْرَاهِيمَ وَإِسْرَائِيلَ وَمِمَّنْ هَدَيْنَا وَاجْتَبَيْنَا إِذَا تُتْلَى عَلَيْهِمْ آيَاتُ الرَّحْمَنِ خَرُّوا سُجَّدًا وَبُكِيًّا}}<ref>«آنان کسانی از پیامبرانند از فرزندان آدم که خداوند به آنان نعمت بخشیده است و از (فرزندان) آن کسانند که با نوح (در کشتی) برداشتیم و از فرزندان ابراهیم و اسرائیل‌اند و از آنانند که رهیاب کردیم و برگزیدیم؛ چون بر آنان آیات (خداوند) بخشنده خوانده می‌شد سجده‌» سوره مریم، آیه ۵۸.</ref>. بُرسُوی، در ذیل [[آیه]] {{متن قرآن|وَمِنْ آبَائِهِمْ وَذُرِّيَّاتِهِمْ وَإِخْوَانِهِمْ وَاجْتَبَيْنَاهُمْ وَهَدَيْنَاهُمْ إِلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ}}<ref>«و (نیز) برخی از پدران و فرزندزادگان و برادران ایشان را؛ و آنان را برگزیدیم و به راهی راست رهنمون شدیم» سوره انعام، آیه ۸۷.</ref> [[فرزندان]] [[یعقوب]] و [[برادران یوسف]] را از برجسته‌ترین مصادیق ذرّیّه و [[برادران]] [[برگزیده]] [[پیامبران]] یاد کرده است <ref>روح‌البیان، ج ۳، ص ۶۲.</ref>.<ref>[[محمد سحرخوان|سحرخوان، محمد]]، [[آل یعقوب - سحرخوان (مقاله)|مقاله «آل یعقوب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱.</ref>

برخی از [[مفسّران]]، [[نعمت]] اصلی را [[نبوّت]]، و اتمام آن بر [[آل یعقوب]] را تداوم [[نبوّت]] در [[نسل]] وی دانسته‌اند؛ به این معنا که [[خداوند]]، کسان بسیاری از [[نسل]] او را به [[مقام]] [[نبوّت]] برانگیخته است <ref>الفرقان، ج ۱۲ ـ ۱۳، ص ۲۵ و ۲۸.</ref>.<ref>[[محمد سحرخوان|سحرخوان، محمد]]، [[آل یعقوب - سحرخوان (مقاله)|مقاله «آل یعقوب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱.</ref>

بر پایه [[آیات]] {{متن قرآن| وَمِنْ آبَائِهِمْ وَذُرِّيَّاتِهِمْ وَإِخْوَانِهِمْ وَاجْتَبَيْنَاهُمْ وَهَدَيْنَاهُمْ إِلَى صِرَاطٍ مُّسْتَقِيمٍ ذَلِكَ هُدَى اللَّهِ يَهْدِي بِهِ مَن يَشَاء مِنْ عِبَادِهِ وَلَوْ أَشْرَكُواْ لَحَبِطَ عَنْهُم مَّا كَانُواْ يَعْمَلُونَ أُوْلَئِكَ الَّذِينَ آتَيْنَاهُمُ الْكِتَابَ وَالْحُكْمَ وَالنُّبُوَّةَ فَإِن يَكْفُرْ بِهَا هَؤُلاء فَقَدْ وَكَّلْنَا بِهَا قَوْمًا لَّيْسُواْ بِهَا بِكَافِرِينَ }}<ref>«و (نیز) برخی از پدران و فرزندزادگان و برادران ایشان را؛ و آنان را برگزیدیم و به راهی راست رهنمون شدیم این رهنمود خداوند است که هر یک از بندگان خود را بخواهد با آن رهنمون می‌شود و اگر شرک ورزیده بودند آنچه می‌کردند تباه می‌شد آنان کسانی هستند که به آنها کتاب و داوری و پیامبری دادیم؛ اگر اینان به آن کفر ورزند، گروهی را بر آن گمارده‌ایم که بدان کفر نمی‌ورزند» سوره انعام، آیه ۸۷-۸۹.</ref> نیز [[آل یعقوب]] که قابل [[تطبیق]] بر ذرّیّه [[یعقوب]] و [[برادران یوسف]] است، از جمله برگزیدگانی هستند که [[خداوند]] آنها را [[هدایت]] و به آنان کتاب، [[حکمت]]، [[مقام]] [[داوری]] میان [[مردم]] و [[پیامبری]] را عطا کرده است<ref> مجمع‌البیان، ج ۴، ص ۵۱۳.</ref>.<ref>[[محمد سحرخوان|سحرخوان، محمد]]، [[آل یعقوب - سحرخوان (مقاله)|مقاله «آل یعقوب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱.</ref>

از[[ امام‌ صادق]]{{ع}} [[نقل]] شده که [[یوسف]] هنگام [[مرگ]]، [[آل یعقوب]] را که تعداد آنها هشتاد نفر بودند، دور خود جمع کرد و گفت: طولی نخواهد کشید که "قبطیان" بر شما مسلّط شوند و شما را زیر [[شکنجه]] سخت قرار دهند تا وقتی که [[خداوند]] شما را به وسیله‌ مردی از [[فرزندان]] [[لاوی ‌بن‌ یعقوب]] که نامش [[موسی بن عمران]] است، برهاند <ref>نورالثقلین، ج ۱، ص ۷۹.</ref>.  

در [[عهد عتیق]] نیز آمده است: [[یوسف]] هنگام [[مرگ]] به [[برادران]] خود گفت: من به‌زودی می‌میرم؛ ولی بدون [[شک]]، [[خداوند]] شما را از [[مصر]] به کنعان سرزمینی که [[وعده]] آن را به [[نسل ابراهیم]] و [[اسحاق]] و [[یعقوب]] داده است، خواهد برد<ref>کتاب مقدس، پیدایش ۵: ۲۴ و ۲۵.</ref>.<ref>[[محمد سحرخوان|سحرخوان، محمد]]، [[آل یعقوب - سحرخوان (مقاله)|مقاله «آل یعقوب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱.</ref>.<ref>[[محمد سحرخوان|سحرخوان، محمد]]، [[آل یعقوب - سحرخوان (مقاله)|مقاله «آل یعقوب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱.</ref>

[[آل یعقوب]]، عنوانی است که در [[قرآن]] درباره [[یعقوب پیامبر]] ([[بنی‌اسرائیل]]) به کار رفته است.[[مفسران]] [[قرآن]] در اینکه منظور از [[آل یعقوب]] چه کسانی هستند آراء گوناگونی دارند. برخی گفته‌اند مقصود، همه افراد منسوب به یعقوب‌اند که بنابر [[آیه]] {{متن قرآن|وَكَذَلِكَ يَجْتَبِيكَ رَبُّكَ وَيُعَلِّمُكَ مِنْ تَأْوِيلِ الْأَحَادِيثِ وَيُتِمُّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكَ وَعَلَى آلِ يَعْقُوبَ كَمَا أَتَمَّهَا عَلَى أَبَوَيْكَ مِنْ قَبْلُ إِبْرَاهِيمَ وَإِسْحَاقَ إِنَّ رَبَّكَ عَلِيمٌ حَكِيمٌ}}<ref>«و بدین گونه پروردگارت تو را برمی‌گزیند و به تو از (دانش) خوابگزاری می‌آموزد و نعمت خویش را بر تو و بر خاندان یعقوب تمام می‌گرداند چنان‌که پیش از این بر پدرانت ابراهیم و اسحاق تمام گردانید که پروردگار تو دانایی فرزانه است» سوره یوسف، آیه ۶.</ref>، [[خدا]] [[نعمت]] خود را بر آنان تمام کرده است. چه آنان که از [[نسل]] وی بوده‌اند و چه آنان که چنین نبوده‌اند<ref>الکشاف، ج۲، ص۴۴۵.</ref>. یعنی [[آل یعقوب]] به تمام [[خانواده]] [[یعقوب]]، شامل [[فرزندان]] و غیر فرزندانش گفته می‌شود<ref>روح المعانی، ج۱۲، ص۲۸۱.</ref>.<ref>[[محمد سحرخوان|سحرخوان، محمد]]، [[آل یعقوب - سحرخوان (مقاله)|مقاله «آل یعقوب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱.</ref>

نظر دیگر این است که مقصود از [[یعقوب]] در این عنوان [[یعقوب پیامبر]] ([[بنی‌اسرائیل]]) نیست، بلکه مقصود [[یعقوب بن ماتان]] [[برادر]] [[عمران بن ماتان]] [[پدر]] [[مریم]] است<ref>تفسیر قرطبی، ج۶، ص۸۲.</ref>.<ref>[[محمد سحرخوان|سحرخوان، محمد]]، [[آل یعقوب - سحرخوان (مقاله)|مقاله «آل یعقوب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱.</ref>

* [[آل یعقوب]] شامل هر گروهی از افراد باشد [[خداوند]] آنان را از میان [[مردم]] برگزید و [[نعمت]] خود را بر آنان تمام گرداند. معنای [[اتمام نعمت]] بر [[یوسف]] این است که به او [[حکمت]]، [[نبوت]] و [[پادشاهی]] عطا نمود و [[اتمام نعمت]] بر [[آل یعقوب]] به این معنا است که چشم [[یعقوب]] با داشتن چنین [[فرزندی]] روشن گشت و اهل‌بیتش از بیابان و صحرانشینی [[نجات]] یافتند.<ref>[[مرضیه السادات کدخدایی|کدخدایی، مرضیه السادات]]، [[ آل یعقوب - کدخدایی (مقاله)|مقاله «آل یعقوب»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|دانشنامه معاصر قرآن کریم]]، ص۵۷-۵۸.</ref>

* [[پرونده:10524027.jpg|22px]] [[مرضیه السادات کدخدایی|کدخدایی، مرضیه السادات]]، [[ آل یعقوب - کدخدایی (مقاله)|مقاله «آل یعقوب»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|'''دانشنامه معاصر قرآن کریم''']]