بیعت در معارف و سیره نبوی: تفاوت میان نسخه‌ها

#بیعتی که با [[گفتگو]] کردن و دست دادن ([[مصافحه]]) همراه بود؛ غالباً بیعت‌ها به این شکل بود؛  

#بیعتی که فقط با [[گفتگو]] کردن (بدون [[مصافحه]])<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج ۸، ص ۷ - ۸.</ref> یا با فروبردن دست در [[آب]] صورت می‌گرفت<ref>کلینی، الکافی، ج ۵، ص ۵۲۷ و شیخ حر عاملی، وسائل الشیعه، ج ۲۰، ص ۲۱۱.</ref>؛ همانند [[بیعت]] [[رسول خدا]]{{صل}} با [[زنان]]؛

==[[بیعت‌های عصر نبوی]]==

#برخلاف نظریه بالا، بعضی علاوه بر ردّ بیعت انشایی در عصر [[نبوی]]، وجود بیعتی را که دربردارنده معنای [[سیاسی]] باشد، [[انکار]] کرده و می‌گویند از ظاهر بیعت‌های [[پیامبر]]{{صل}} درمی یابیم که هیچ کدام از بیعت‌های مطرح در [[قرآن]] در بردارنده معنای سیاسی بیعت، چنان که بعد از [[رحلت پیامبر]]{{صل}} بود، نیستند، ولی با دقت در [[آیه]] بیعت النساء و جمله {{متن قرآن|وَلَا يَعْصِينَكَ فِي مَعْرُوفٍ}}<ref>«و در هیچ کار شایسته‌ای سر از فرمان تو نپیچند» سوره ممتحنه، آیه ۱۲.</ref> می‌توان آن را نوعی بیعت سیاسی (و نه انشایی) دانست؛ زیرا [[سرپیچی]] نکردن از دستورهای پیامبر{{صل}} چیزی جز [[پیروی]] [[دستورها]] و خودداری از [[نواهی]] آن حضرت نیست. این بیعت را می‌توان به معنای سیاسی «[[اطاعت از حاکم]]» که در دوران بعد [[مردم]] با آن مواجه بودند دانست<ref>ظافر قاسمی، نظام الحکم فی الشریعة و التاریخ (بیروت: دارالنفائس، ۱۴۱۱ق)، ص۲۵۸.</ref>.

#بعضی از صاحب‌نظران، با اشاره به این که حکومت پیامبر{{صل}} از طرف خداوند بوده بیعت مردم با آن حضرت را نیز بیعت انشایی دانسته و انشای مردم را تأکید انشای خداوند می‌دانند. اینان در پاسخ به این اشکال که این بیعت تأکید [[نصب]] است. می‌گویند: اگر [[امامت]] به وسیله بیعت محقق نمی‌شد، تأکید نصب هم نمی‌توانست باشد. این گروه در پاسخ به این [[پرسش]] که بیعت وسیله انشا و تمامیت یافتن [[ولایت]] است، اما رسالت و [[ولایت پیامبر]]{{صل}} و [[امامان]] طبق [[اعتقاد]] ما با بیعت حاصل نشده بلکه با [[جعل]] و نصب خداوند بوده است، می‌گویند: اگر چه [[امامت]] و [[رسالت]] از طرف [[خدا]] بوده، اما چون در [[ذهن]] [[مردم]] طبق [[عادت]] و [[سیره]] آنان این معنا وجود داشته که [[رهبری]] و [[ریاست]] با [[بیعت]] و [[انتخاب مردم]] مسلّم می‌شد و در عرف مردم نیز برای انشا و قطعیت یافتن [[حکومت]]، بیعت از استوارین وثیقه‌ها بوده است. به همین جهت [[پیامبر]]{{صل}} برای [[تحکیم]] [[ولایت ظاهری]] خویش از مردم خواسته تا با وی بیعت کنند؛ زیرا مردم خود را به [[وفاداری]] به چیزی که خود در ایجاد آن نقش داشته ملزم دانسته و پایدارترند و در صورت [[نقص]] می‌توان به آن [[تمسک]] کرد<ref>حسینعلی، منتظری، مبانی فقهی حکومت اسلامی، ترجمه محمود صلواتی (نشر تفکر، چاپ اول، ۱۳۶۹)، ج۲، ص۳۲۲.</ref>.

== منابع ==