تدلیه: تفاوت میان نسخه‌ها

۱۵ بایت حذف‌شده ،  ‏۲۴ اوت ۲۰۲۲
جز
 
(یک نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
{{امامت}}
{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل  = | مداخل مرتبط = [[تدلیه در قرآن]] - [[تدلیه در حدیث]] - [[تدلیه در فقه سیاسی]] | پرسش مرتبط  = تدلیه (پرسش)}}
{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل  = | مداخل مرتبط = [[تدلیه در قرآن]] - [[تدلیه در حدیث]] - [[تدلیه در فقه سیاسی]] | پرسش مرتبط  = تدلیه (پرسش)}}


==مقدمه==
== مقدمه ==
*تدلیه: به‌طمع‌ انداختن<ref>بهاءالدین خرمشاهی، قرآن کریم، ترجمه، توضیحات و واژه‌نامه، ص۷۳۳.</ref> و از بالا به زیر کشیدن. اصل آن "دلی" به معنای نزدیکی و [[قرب]] چیزی به سهولت و آسانی<ref>ابن‌فارس، معجم مقاییس اللغة، ج۲، ص۲۹۳.</ref> و انداختن به پایین و فرو افتادن<ref>حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج۳، ص۲۳۸-۲۳۹.</ref>. "دَلو" سطلی است که با آن از [[چاه]] آب می‌کشند<ref>خلیل بن احمد فراهیدی، کتاب العین، ج۸، ص۶۹.</ref>.  
* تدلیه: به‌طمع‌ انداختن<ref>بهاءالدین خرمشاهی، قرآن کریم، ترجمه، توضیحات و واژه‌نامه، ص۷۳۳.</ref> و از بالا به زیر کشیدن. اصل آن "دلی" به معنای نزدیکی و [[قرب]] چیزی به سهولت و آسانی<ref>ابن‌فارس، معجم مقاییس اللغة، ج۲، ص۲۹۳.</ref> و انداختن به پایین و فرو افتادن<ref>حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج۳، ص۲۳۸-۲۳۹.</ref>. "دَلو" سطلی است که با آن از [[چاه]] آب می‌کشند<ref>خلیل بن احمد فراهیدی، کتاب العین، ج۸، ص۶۹.</ref>.  
*{{متن قرآن|فَدَلَّاهُمَا بِغُرُورٍ فَلَمَّا ذَاقَا الشَّجَرَةَ بَدَتْ لَهُمَا سَوْآتُهُمَا}}<ref>«پس آنان را با فریب فرو لغزاند؛ و چون از آن درخت چشیدند شرمگاه‌هایشان بر آنان نمودار گشت» سوره اعراف، آیه ۲۲.</ref>، {{متن قرآن|وَلَا تَأْكُلُوا أَمْوَالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْبَاطِلِ وَتُدْلُوا بِهَا إِلَى الْحُكَّامِ لِتَأْكُلُوا}}<ref>«و دارایی‌های همدیگر را میان خود به نادرستی مخورید و آنها را (با رشوه) به سوی داوران سرازیر نکنید تا بخشی از دارایی‌های مردم را آگاهانه به حرام بخورید» سوره بقره، آیه ۱۸۸.</ref>.
*{{متن قرآن|فَدَلَّاهُمَا بِغُرُورٍ فَلَمَّا ذَاقَا الشَّجَرَةَ بَدَتْ لَهُمَا سَوْآتُهُمَا}}<ref>«پس آنان را با فریب فرو لغزاند؛ و چون از آن درخت چشیدند شرمگاه‌هایشان بر آنان نمودار گشت» سوره اعراف، آیه ۲۲.</ref>، {{متن قرآن|وَلَا تَأْكُلُوا أَمْوَالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْبَاطِلِ وَتُدْلُوا بِهَا إِلَى الْحُكَّامِ لِتَأْكُلُوا}}<ref>«و دارایی‌های همدیگر را میان خود به نادرستی مخورید و آنها را (با رشوه) به سوی داوران سرازیر نکنید تا بخشی از دارایی‌های مردم را آگاهانه به حرام بخورید» سوره بقره، آیه ۱۸۸.</ref>.
* [[آیه]] {{متن قرآن|فَدَلَّاهُمَا بِغُرُورٍ فَلَمَّا ذَاقَا الشَّجَرَةَ بَدَتْ لَهُمَا سَوْآتُهُمَا}}<ref> «پس آنان را با فریب فرو لغزاند؛ و چون از آن درخت چشیدند شرمگاه‌هایشان بر آنان نمودار گشت» سوره اعراف، آیه ۲۲.</ref> به [[قصه]] [[شیطان]] و [[حضرت آدم]] و حوّا در [[بهشت]] اشاره دارد که [[شیطان]] [[آدم]] را به [[طمع]] افکند و موجب [[هبوط]] او شد.
* [[آیه]] {{متن قرآن|فَدَلَّاهُمَا بِغُرُورٍ فَلَمَّا ذَاقَا الشَّجَرَةَ بَدَتْ لَهُمَا سَوْآتُهُمَا}}<ref> «پس آنان را با فریب فرو لغزاند؛ و چون از آن درخت چشیدند شرمگاه‌هایشان بر آنان نمودار گشت» سوره اعراف، آیه ۲۲.</ref> به [[قصه]] [[شیطان]] و [[حضرت آدم]] و حوّا در [[بهشت]] اشاره دارد که [[شیطان]] [[آدم]] را به [[طمع]] افکند و موجب [[هبوط]] او شد.
*در باب [[افعال]] "اِدلاء" به معنای "دنو"<ref>حسین راغب اصفهانی، مفردات الفاظ القرآن، ص۳۱۷.</ref> و "تقرّب‌ جستن" آمده است. در [[آیه شریفه]] {{متن قرآن|وَلَا تَأْكُلُوا أَمْوَالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْبَاطِلِ وَتُدْلُوا بِهَا إِلَى الْحُكَّامِ}}<ref>«و دارایی‌های همدیگر را میان خود به نادرستی مخورید و آنها را (با رشوه) به سوی داوران سرازیر نکنید تا بخشی از دارایی‌های مردم را آگاهانه به حرام بخورید» سوره بقره، آیه ۱۸۸.</ref> [[خدای تعالی]] از دادن [[مال]] ([[رشوه]]) به داور و [[قاضی]] برای نزدیک‌شدن به آنان جهت صدور [[حکم]] به نفع صاحب [[مال]] به‌شدت [[نهی]] فرموده است. در این اصطلاح (تدلوا) کنایه لطیفی بر مفهوم فوق وجود دارد<ref>سید محمد حسین طباطبایی، المیزان، ج۲، ص۵۲.</ref><ref>[[عبدالله نظرزاده|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص:۱۷۶.</ref>.
* در باب [[افعال]] "اِدلاء" به معنای "دنو"<ref>حسین راغب اصفهانی، مفردات الفاظ القرآن، ص۳۱۷.</ref> و "تقرّب‌ جستن" آمده است. در [[آیه شریفه]] {{متن قرآن|وَلَا تَأْكُلُوا أَمْوَالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْبَاطِلِ وَتُدْلُوا بِهَا إِلَى الْحُكَّامِ}}<ref>«و دارایی‌های همدیگر را میان خود به نادرستی مخورید و آنها را (با رشوه) به سوی داوران سرازیر نکنید تا بخشی از دارایی‌های مردم را آگاهانه به حرام بخورید» سوره بقره، آیه ۱۸۸.</ref> [[خدای تعالی]] از دادن [[مال]] ([[رشوه]]) به داور و [[قاضی]] برای نزدیک‌شدن به آنان جهت صدور [[حکم]] به نفع صاحب [[مال]] به‌شدت [[نهی]] فرموده است. در این اصطلاح (تدلوا) کنایه لطیفی بر مفهوم فوق وجود دارد<ref>سید محمد حسین طباطبایی، المیزان، ج۲، ص۵۲.</ref><ref>[[عبدالله نظرزاده|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص:۱۷۶.</ref>.


== منابع ==
== منابع ==
۱۱۸٬۲۸۱

ویرایش