عمود نور در حدیث: تفاوت میان نسخه‌ها

تفاوت‌های روایات یاد شده درباره متعلق علوم ارائه شده توسط عمود نور را می‌توان این گونه جمع بندی کرد: از حجم روایات مستفيض در این موضوع می‌توان دریافت که مهم‌ترین کارکرد این [[عمود]]، [[عرضه اعمال]] [[مردم]] به [[امام]] است. البته برخی [[روایات]] یاد شده این احتمال را تقویت می‌کنند که [[علوم]] دیگری نیز از این طریق در [[اختیار]] امام قرار می‌گیرد. در روایتی از [[امام باقر]]{{ع}} نقل شده است: [[خداوند]] عمودی از [[نور]] برای امام قرار می‌دهد که در آن [[اعمال]] [[بندگان]] را می‌بیند؛ و از آن، عمود دیگری جدا می‌شود که از نزد خداوند تا گوش امام امتداد دارد<ref>روشن است که این گونه تعابیر برای اشاره به حقایقی غیر محسوس به کار گرفته می‌شوند و شکلی دیگر از ارتباط را نشان می‌دهند؛ هر چند چگونگی آن برای ما چندان روشن نیست. احتمال دارد که این شکل از ارتباط، همان تحديث یا افکندن صدا در گوش، باشد که در روایات مباحث گذشته به آن اشاره شد.</ref> و اگر امام به مطلبی بیش از آن نیاز داشته باشد، از آن طریق به او داده می‌شود<ref>ر.ک: محمد بن حسن صفار، بصائر الدرجات، ص۴۴۲.</ref>. می‌توان با این [[روایت]]، روایاتی را که متعلق [[علم]] عرضه شده از طریق [[عمود نور]] را فراتر از [[مشاهده]] اعمال بندگان بیان می‌کنند، با [[اکثریت]] روایات این مجموعه این گونه جمع کرد: اگر چه کار کرد اصلی این عمود، ارائه أعمال بندگان به امام است، عمود یا عمودهای دیگری نیز از آن منشعب می‌شود که کارکردهای دیگری نیز دارد و علوم دیگری را در اختیار امام قرار می‌دهد. البته با توجه به [[ضعف روایت]] یاد شده، این جمع بندی احتمالی است.

در روایتی از [[امام صادق]]{{ع}} آمده که [[خداوند]] [[عمود نور]] را از تمام مخلوقاتش به جز امام پنهان داشته است<ref>ر.ک: محمد بن حسن صفار، بصائر الدرجات، ص۴۳۹-۴۴۰.</ref>. چنین حقیقتی می‌تواند حقیقتی مادی مانند برخی امواج [[نور]] با صوت باشد که برای افراد عادی قابل دیدن و شنیدن نیست؛ یا آنکه حقیقتی مادی و قابل [[مشاهده]] برای دیگر افراد نباشد؛ بلکه نوعی مشاهده غیر مادی باشد. بنابر [[نقلی]]، [[امام رضا]]{{ع}} در پاسخ به یکی از اصحابش که از گفت و گوهای زیاد مردم درباره عمود نور خبر داد، آن را فرشته‌ای معرفی کردند که خداوند اعمال مردم یک منطقه را توسط او بالا می‌برد و به امام نشان می‌دهد<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۲، ص۲۹۶: {{متن حدیث|لَكِنَّهُ مَلَكٌ مُوَكَّلٌ بِكُلِّ بَلْدَةٍ يَرْفَعُ اللَّهُ بِهِ أَعْمَالَ تِلْكَ الْبَلْدَةِ}}. سند این روایت، صحيح است.</ref>. در روایتی دیگر از آن [[حضرت]]، عمود نور بر [[روح]] مقدسی تطبیق شده که با [[رسول خدا]]{{صل}} و [[ائمه]]{{عم}} است و آنان را تأييد و [[راهنمایی]] می‌کند. در این [[روایت]]، [[فرشته]] بودن این عمود [[نفی]] شده است<ref>محمدين على صدوق، عیون أخبار الرضا، ج۲، ص۲۰۰: {{متن حدیث|إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ قَدْ أَيَّدَنَا بِرُوحٍ مِنْهُ مُقَدَّسَةٍ مُطَهَّرَةٍ لَيْسَتْ بِمَلَكٍ لَمْ تَكُنْ مَعَ أَحَدٍ مِمَّنْ مَضَى إِلَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ{{صل}} وَ هِيَ مَعَ الْأَئِمَّةِ مِنَّا تُسَدِّدُهُمْ وَ تُوَفِّقُهُمْ وَ هُوَ عَمُودٌ مِنْ نُورٍ بَيْنَنَا وَ بَيْنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ}}.</ref>. [[اختلاف]] این [[روایات]]، جمع بندی را دشوار می‌سازد. با توجه به صحیح بودن [[سند روایت]] دوم، می‌توان آن را مقدم کرد و عمود را فرشته‌ای دانست که اعمال مردم توسط او به امام عرضه می‌شود. با این حال، این جمع بندی احتمالی است؛ زیرا وجود یک [[سند صحیح]] برای [[اطمینان]] در این گونه موارد کافی نیست.