←سبأ
(←سبأ) |
(←سبأ) |
||
| خط ۵۲: | خط ۵۲: | ||
==[[سبأ]]== | ==[[سبأ]]== | ||
{{متن قرآن|لَقَدْ كَانَ لِسَبَإٍ فِي مَسْكَنِهِمْ آيَةٌ...}}<ref>«برای (قوم) سبا در مسکنهایشان نشانهای (شگرف) وجود | {{متن قرآن|لَقَدْ كَانَ لِسَبَإٍ فِي مَسْكَنِهِمْ آيَةٌ...}}<ref>«برای (قوم) سبا در مسکنهایشان نشانهای (شگرف) وجود داشت»... سوره سبأ، آیه ۱۵.</ref>. | ||
{{متن قرآن|...وَجِئْتُكَ مِنْ سَبَإٍ بِنَبَإٍ يَقِينٍ}}<ref>«... و برای تو از (سرزمین) سبا خبر بیگمانی آوردهام» سوره نمل، آیه ۲۲.</ref>. | {{متن قرآن|...وَجِئْتُكَ مِنْ سَبَإٍ بِنَبَإٍ يَقِينٍ}}<ref>«... و برای تو از (سرزمین) سبا خبر بیگمانی آوردهام» سوره نمل، آیه ۲۲.</ref>. | ||
چنانچه ملاحظه میکنید واژه سبأ دوبار در [[قرآن]] به کار رفته است. [[آیه]] «۲۲ [[سوره نمل]] اشاره به قومی دارد که [[ملکه]] ایشان [[بلقیس]] بود و به [[خدا]] [[ایمان]] آورد اما آیه ۱۵ [[سوره سبأ]] به احتمال زیاد به [[قوم]] دیگری اشاره دارد که [[نافرمانی]] و [[ناسپاسی]] کردند و در اثر [[مجازات]] مبتلای به شکستن سدشان شدند. (مأرب = مآرب) برخی از پژوهشگران در این زمینه مینویسند: | چنانچه ملاحظه میکنید واژه سبأ دوبار در [[قرآن]] به کار رفته است. [[آیه]] «۲۲ [[سوره نمل]] اشاره به قومی دارد که [[ملکه]] ایشان [[بلقیس]] بود و به [[خدا]] [[ایمان]] آورد اما آیه ۱۵ [[سوره سبأ]] به احتمال زیاد به [[قوم]] دیگری اشاره دارد که [[نافرمانی]] و [[ناسپاسی]] کردند و در اثر [[مجازات]] مبتلای به شکستن سدشان شدند. ([[مأرب]] = مآرب) برخی از [[پژوهشگران]] در این زمینه مینویسند: اهل سدی که شکست و مردمی که [[سلیمان]] به دیارشان [[لشکر]] کشید هر دو از قوم سبأاند ولی ظاهراً غیر هم بودهاند و دو قضیه در دو [[زمان]] متفاوت اتفاق افتاده است<ref>سید علی اکبر قرشی، قاموس قرآن، ج۳، ص۲۰۵.</ref>.<ref>[[محرم فرزانه|فرزانه، محرم]]، [[اماکن جغرافیایی در قرآن (کتاب)|اماکن جغرافیایی در قرآن]]، ص۸۲.</ref> | ||
===مأرب کجاست؟=== | ===مأرب کجاست؟=== | ||
«بعد از [[اسلام]] نخستین جغرافی دانی که از مأرب نام برده ابن خرداد به است که هنگام سخن از مخلافهای [[یمن]]، ده مأرب را جزء مخلاف اعلا و انعم و... یاد کرده است به نوشته [[یعقوبی]] مأرب خود مخلافی از ۸۴ مخلاف [[یمنی]] است. استخری در آغاز [[قرن چهارم]] ه. ق از مأرب نام برده و از آبگیری که به دیار سبأ بود و سدی بر آن بسته بودند سخن گفته است صاحب حدود العالم [[سبا]] را از شهرکهای با [[نعمت]] و [[مردم]] بسیار یاد کرده است» | «بعد از [[اسلام]] نخستین جغرافی دانی که از مأرب نام برده ابن خرداد به است که هنگام سخن از مخلافهای [[یمن]]، ده مأرب را جزء مخلاف اعلا و انعم و... یاد کرده است به نوشته [[یعقوبی]] مأرب خود مخلافی از ۸۴ مخلاف [[یمنی]] است. استخری در آغاز [[قرن چهارم]] ه. ق از مأرب نام برده و از آبگیری که به دیار سبأ بود و سدی بر آن بسته بودند سخن گفته است صاحب [[حدود العالم]] [[سبا]] را از شهرکهای با [[نعمت]] و [[مردم]] بسیار یاد کرده است» | ||
«پایتخت [[دولت]] سبئیان در ابتدا [[شهر]] صرواح واقع در [[مغرب]] مأرب بوده و سپس شهر مأرب واقع در شصت میلی [[مشرق]] صنعاء پایتخت شد این شهر در ارتفاع ۳۹۰۰ پا از سطح دریا قرار داشت و محل تلاقی چند راه [[بازرگانی]] بود که [[سرزمین]] کندر و بخور را به بنادر مدیترانه پیوند میداد. سد مأرب از بناهای مشهور این شهر است<ref>جغرافیای نزول قرآن، ص۱۵۷.</ref>.<ref>[[محرم فرزانه|فرزانه، محرم]]، [[اماکن جغرافیایی در قرآن (کتاب)|اماکن جغرافیایی در قرآن]]، | «پایتخت [[دولت]] سبئیان در ابتدا [[شهر]] صرواح واقع در [[مغرب]] مأرب بوده و سپس [[شهر مأرب]] واقع در شصت میلی [[مشرق]] صنعاء پایتخت شد این شهر در ارتفاع ۳۹۰۰ پا از سطح دریا قرار داشت و محل تلاقی چند راه [[بازرگانی]] بود که [[سرزمین]] کندر و بخور را به بنادر مدیترانه پیوند میداد. [[سد مأرب]] از بناهای مشهور این شهر است<ref>جغرافیای نزول قرآن، ص۱۵۷.</ref>.<ref>[[محرم فرزانه|فرزانه، محرم]]، [[اماکن جغرافیایی در قرآن (کتاب)|اماکن جغرافیایی در قرآن]]، ص۸۳.</ref> | ||
===بنای سد مأرب=== | ===بنای [[سد مأرب]]=== | ||
سرزمین یمن مانند سایر نقاط [[عربستان]] فاقد نهر است و در موسم [[باران]] سیلهای فراوان به راه میافتند و پس از خرابی بسیار، در ریگزارها فرو میروند و چون فصل باران تمام میشود [[مردم]] دچار خشکی و بیآبی میگردند از این رو مردم [[سبأ]] به [[فکر]] ساختن | [[سرزمین یمن]] مانند سایر نقاط [[عربستان]] فاقد نهر است و در موسم [[باران]] سیلهای فراوان به راه میافتند و پس از خرابی بسیار، در ریگزارها فرو میروند و چون فصل باران تمام میشود [[مردم]] دچار خشکی و بیآبی میگردند از این رو مردم [[سبأ]] به [[فکر]] ساختن سدی افتادند تا سیلابهای کوهستان را در مخزنهای بزرگ و محکم [[ذخیره]] کنند و از آن همه خسارت و ویرانی بازدارند مناسبترین جا برای ساختن سد تنگه میان دو [[کوه]] باقی بود که رودخانه [[عظیم]] اذنه از میان آن دو میگذشت [[قوم سبأ]] سد بزرگ و [[تاریخی]] معروف به سد مأرب یا سد عرم را در این تنگه بنا نهادند<ref>عبدالکریم بیآزار شیرازی، باستانشناسی و جغرافیای تاریخی قصص قرآن، ص۳۳۲.</ref>.<ref>محرم فرزانه|فرزانه، محرم، اماکن جغرافیایی در قرآن (کتاب)|اماکن جغرافیایی در قرآن، ص۸۴.</ref> | ||
===علت ویرانی سد=== | ===علت ویرانی سد=== | ||
[[قرآن]] علت ویرانی سد مأرب را پس از [[احداث]] باغستانها و [[وفور نعمت]] و [[امنیت]]، [[اعراض]] و رویگردانی از [[خدا]] و [[ناسپاسی]] در برابر نعمات [[الهی]] و [[شهوت]] و [[عیاشی]] و [[اختلاف]] و [[تفرقه]]، ذکر میکند [[خدای تعالی]] سیل «عرم» را بر آن سد بزرگ گماشت تا آن را ویران ساخت و آب، تمام دشت و باغها و [[خانهها]] را بگرفت و همه را ویران کرد و پس از چندی آن وادی خرم را به صحرایی خشک و سوزان تبدیل کرد و به جای آن همه درختان میوه و باغهای سرسبز، چند درخت اراک و درخت شوره گز و اندکی [[درخت سدر]] به جای ماند و آن بلبلان خوش الحان جای خود را به فغان بومان سپردند<ref>عبدالکریم بیآزار شیرازی، باستانشناسی و جغرافیای تاریخی قصص قرآن، ص۳۳۳.</ref>.<ref> | [[قرآن]] علت ویرانی سد مأرب را پس از [[احداث]] باغستانها و [[وفور نعمت]] و [[امنیت]]، [[اعراض]] و رویگردانی از [[خدا]] و [[ناسپاسی]] در برابر نعمات [[الهی]] و [[شهوت]] و [[عیاشی]] و [[اختلاف]] و [[تفرقه]]، ذکر میکند [[خدای تعالی]] سیل «عرم» را بر آن سد بزرگ گماشت تا آن را ویران ساخت و آب، تمام دشت و باغها و [[خانهها]] را بگرفت و همه را ویران کرد و پس از چندی آن وادی خرم را به صحرایی خشک و سوزان تبدیل کرد و به جای آن همه درختان میوه و باغهای سرسبز، چند درخت اراک و درخت شوره گز و اندکی [[درخت سدر]] به جای ماند و آن بلبلان خوش الحان جای خود را به فغان بومان سپردند<ref>عبدالکریم بیآزار شیرازی، باستانشناسی و جغرافیای تاریخی قصص قرآن، ص۳۳۳.</ref>.<ref>محرم فرزانه|فرزانه، محرم، اماکن جغرافیایی در قرآن (کتاب)|اماکن جغرافیایی در قرآن، ص۸۴.</ref> | ||
===قوم سبأ=== | ===قوم سبأ=== | ||
مردم سبأ قوم قدیمی از [[عرب]] بودند که در [[یمن]] [[زندگی]] میکردند، نام سبأ آن گونه که گفتهاند نام [[پدر]] بزرگ ایشان و سبأ پسر یشحب، پسر | مردم سبأ [[قوم]] قدیمی از [[عرب]] بودند که در [[یمن]] [[زندگی]] میکردند، نام سبأ آن گونه که گفتهاند نام [[پدر]] بزرگ ایشان و [[سبأ]] پسر یشحب، پسر [[یعرب]]، پسر [[قحطان]] است. این نوشته: [[لطیف راشدی]] است در [[قصههای قرآن]]<ref>لطیف راشدی، قصههای قرآن، ص۵۸۸.</ref>. | ||
همین [[انتصاب]] در [[قصص]] شگفت انگیز [[قرآن مجید]] نیز ذکر گردیده است<ref>اطلاعات قرآنی، ص۳۱۱.</ref> یکی از دیانتهای مردم سبأ [[آفتاب پرستی]] بود [[پرستش]] | همین [[انتصاب]] در [[قصص]] شگفت انگیز [[قرآن مجید]] نیز ذکر گردیده است<ref>اطلاعات قرآنی، ص۳۱۱.</ref> یکی از دیانتهای [[مردم]] سبأ [[آفتاب پرستی]] بود [[پرستش ماه]]، گوزن و گوساله نیز در آن [[سرزمین]] و رونق داشت و مردم معبدهای [[عظیم]] برای [[پرستش]] این معبودها بنا کرده بودند.<ref>[[محرم فرزانه|فرزانه، محرم]]، [[اماکن جغرافیایی در قرآن (کتاب)|اماکن جغرافیایی در قرآن]]، ص۸۵.</ref> | ||
===مکان جغرافیایی | ===مکان جغرافیایی سبأ=== | ||
مورخین نوشتهاند که [[کشور | مورخین نوشتهاند که [[کشور یمن]] پایتختش [[شهر]] سبأ بود<ref>حسین عمادزاده، تاریخ انبیاء، ص۶۱۰.</ref>. به نوشته [[قاموس کتاب مقدس]]: سبأ در [[آفریقا]] در شمالی [[بلاد حبش]] واقع میباشد<ref>قاموس کتاب مقدس، ص۴۶۵.</ref> اما بر پایه معجم البلدان سبأ سرزمینی است در [[یمن]]، در سوی جنوب باخترین [[جزیره العرب]] (احتمالاً یمن و حضرموت امروزین) همچنین سبأ را سرزمینی بین [[اردن]] و [[فلسطین]] نیز دانستهاند، اما [[گمان]] نخستین درستتر مینماید<ref>قصص الانبیاء، ص۵۱۱.</ref>. | ||
به استناد نوشته برخی | به استناد نوشته برخی [[پژوهشگران]]؛ سبأ: منطقهای واقع در جنوب [[غربی]] شبه [[جزیره عربستان]] در یمن، که نام آن در کتابهای [[عهد قدیم]] و [[عربی]] و [[یونانی]] و [[رومی]]، یاد شده و [[تمدن]] درخشانی داشته است<ref>عزیزاله کاسب، تاریخ انبیاء، ص۵۱۱.</ref>. برخی از [[علما]] گفتهاند: [[مسکن]] [[قوم سبأ]] [[سرزمین یمن]] فعلی بوده و آن روزگاران بسیار مترقی و پیشرفته بوده است در جانب شرقی [[شهر صنعاء]] پایتخت فعلی یمن به فاصله صد و بیست کیلومتری دشت پهناوری هست که ظاهراً [[سرزمین قوم سبأ]] بوده است. این مورد در [[کتاب قصص قرآن]] تألیف مرحوم [[صدرالدین بلاغی]] نیز [[تأیید]] شده است پس [[سرزمین سبأ]] در جانب شرقی «صنعاء» پایتخت کنونی یمن واقع بوده است.<ref>محرم فرزانه|فرزانه، محرم، اماکن جغرافیایی در قرآن (کتاب)|اماکن جغرافیایی در قرآن، ص۸۵.</ref> | ||
== منابع == | == منابع == | ||