←انگیزه مبلغ
| (۲ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۲: | خط ۲: | ||
| موضوع مرتبط = وظایف معصوم | | موضوع مرتبط = وظایف معصوم | ||
| عنوان مدخل = | | عنوان مدخل = | ||
| مداخل مرتبط = [[تبلیغ در قرآن | | مداخل مرتبط = [[تبلیغ در قرآن]] - [[تبلیغ در فقه سیاسی]] - [[تبلیغ در جامعهشناسی اسلامی]] - [[تبلیغ در معارف و سیره نبوی]] - [[تبلیغ در معارف و سیره حسینی]] | ||
| پرسش مرتبط = | | پرسش مرتبط = | ||
}} | }} | ||
| خط ۱۹: | خط ۱۹: | ||
واژه تبلیغ در [[قرآن]] به کار نرفته؛ اما مشتقات دیگری از ریشه این واژه ۷۷ بار در [[قرآن]] آمده است که ۲۷ <ref>التبلیغ، ص۱۵.</ref> مورد آن با کاربرد واژههای {{متن قرآن|الْبَلاغُ }}، {{متن قرآن|بَلِيغًا}}، {{متن قرآن|بَلِّغْ}}، {{متن قرآن|بَلَّغْتَ}}، {{متن قرآن|بَالِغَةٌ}}، {{متن قرآن|أُبَلِّغُكُم}}، {{متن قرآن|أَبْلَغْتُكُم}}، {{متن قرآن|أَبْلِغْهُ}}، {{متن قرآن|يُبَلِّغُونَ}} و {{متن قرآن|أَبْلَغُوا }}، معنایی متناسب با اصطلاح [[دینی]] تبلیغ دارند. در میان این واژهها، [[بلاغ]] بیشتر استفاده شده است مانند: {{متن قرآن|فَإِنْ حَاجُّوكَ فَقُلْ أَسْلَمْتُ وَجْهِيَ لِلَّهِ وَمَنِ اتَّبَعَنِ وَقُل لِّلَّذِينَ أُوتُواْ الْكِتَابَ وَالأُمِّيِّينَ أَأَسْلَمْتُمْ فَإِنْ أَسْلَمُواْ فَقَدِ اهْتَدَوْا وَّإِن تَوَلَّوْا فَإِنَّمَا عَلَيْكَ الْبَلاغُ وَاللَّهُ بَصِيرٌ بِالْعِبَادِ}}<ref> پس اگر با تو، به چون و چرا برخاستند بگو: من روی تسلیم به خداوند آوردهام و (نیز) هر کس از من پیروی کرده است (چنین است) و به اهل کتاب و درس ناخواندگان (مشرک) بگو: آیا اسلام میآورید؟ آنگاه اگر اسلام آوردند که رهیاب شدهاند و اگر رو گرداندند، بیگمان بر تو جز پیامرسانی نیست و خداوند به (حال) بندگان بیناست؛ سوره آل عمران، آیه۲۰.</ref>. مفاهیمی مانند [[ارشاد]]، [[دعوت]]، [[هدایت]]، [[موعظه]]، [[تبشیر]]، [[انذار]]، [[تخویف]]، [[امر به معروف و نهی از منکر]] و ... با مفهوم تبلیغ پیوند دارند<ref>[[غلام رضا قدمی|قدمی، غلام رضا]]، [[تبلیغ (مقاله)|تبلیغ]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۷ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۷، ص ۱۴۱ ـ ۱۵۱.</ref>. | واژه تبلیغ در [[قرآن]] به کار نرفته؛ اما مشتقات دیگری از ریشه این واژه ۷۷ بار در [[قرآن]] آمده است که ۲۷ <ref>التبلیغ، ص۱۵.</ref> مورد آن با کاربرد واژههای {{متن قرآن|الْبَلاغُ }}، {{متن قرآن|بَلِيغًا}}، {{متن قرآن|بَلِّغْ}}، {{متن قرآن|بَلَّغْتَ}}، {{متن قرآن|بَالِغَةٌ}}، {{متن قرآن|أُبَلِّغُكُم}}، {{متن قرآن|أَبْلَغْتُكُم}}، {{متن قرآن|أَبْلِغْهُ}}، {{متن قرآن|يُبَلِّغُونَ}} و {{متن قرآن|أَبْلَغُوا }}، معنایی متناسب با اصطلاح [[دینی]] تبلیغ دارند. در میان این واژهها، [[بلاغ]] بیشتر استفاده شده است مانند: {{متن قرآن|فَإِنْ حَاجُّوكَ فَقُلْ أَسْلَمْتُ وَجْهِيَ لِلَّهِ وَمَنِ اتَّبَعَنِ وَقُل لِّلَّذِينَ أُوتُواْ الْكِتَابَ وَالأُمِّيِّينَ أَأَسْلَمْتُمْ فَإِنْ أَسْلَمُواْ فَقَدِ اهْتَدَوْا وَّإِن تَوَلَّوْا فَإِنَّمَا عَلَيْكَ الْبَلاغُ وَاللَّهُ بَصِيرٌ بِالْعِبَادِ}}<ref> پس اگر با تو، به چون و چرا برخاستند بگو: من روی تسلیم به خداوند آوردهام و (نیز) هر کس از من پیروی کرده است (چنین است) و به اهل کتاب و درس ناخواندگان (مشرک) بگو: آیا اسلام میآورید؟ آنگاه اگر اسلام آوردند که رهیاب شدهاند و اگر رو گرداندند، بیگمان بر تو جز پیامرسانی نیست و خداوند به (حال) بندگان بیناست؛ سوره آل عمران، آیه۲۰.</ref>. مفاهیمی مانند [[ارشاد]]، [[دعوت]]، [[هدایت]]، [[موعظه]]، [[تبشیر]]، [[انذار]]، [[تخویف]]، [[امر به معروف و نهی از منکر]] و ... با مفهوم تبلیغ پیوند دارند<ref>[[غلام رضا قدمی|قدمی، غلام رضا]]، [[تبلیغ (مقاله)|تبلیغ]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۷ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۷، ص ۱۴۱ ـ ۱۵۱.</ref>. | ||
== جایگاه | == جایگاه و اهمیت == | ||
[[قرآن]] [[وظیفه]] [[پیامبر]] را رساندن [[پیام]] [[دین]] میداند<ref>مجمعالبیان، ج۳، ص۳۸۴؛ کشف الاسرار، ج۳، ص۲۴۴.</ref>: {{متن قرآن|مَّا عَلَى الرَّسُولِ إِلاَّ الْبَلاغُ}}<ref> بر پیامبر جز پیام رسانی نیست؛ سوره مائده، آیه۹۹.</ref> و با [[فرمان]] به [[یادآوری]] و گفتن [[معارف دینی]]، از او با وصف مُذکر یاد میکند: {{متن قرآن|فَذَكِّرْ إِنَّمَا أَنتَ مُذَكِّرٌ}}<ref> پس پند بده که تنها تو پند دهندهای؛ سوره غاشیه، آیه۲۱.</ref> و به مفید بودن این یادآوری برای [[مؤمنان]] رهنمون میشود: {{متن قرآن|وَذَكِّرْ فَإِنَّ الذِّكْرَى تَنفَعُ الْمُؤْمِنِينَ}}<ref> و یادآوری کن که یادآوری مؤمنان را سودمند است؛ سوره ذاریات، آیه۵۵.</ref>. گزارش [[قرآن]] از شیوهها و [[معارف]] [[تبلیغی]] بعضی [[پیامبران]]، مانند [[حضرت نوح]] {{ع}}<ref>برای نمونه نک: سوره اعراف، آیه۵۹ - ۶۲.</ref>، [[حضرت صالح]] <ref>برای نمونه نک: سوره هود، آیه۶۱.</ref>، [[حضرت هود]] <ref>برای نمونه نک: سوره اعراف، آیه۶۵ ـ ۶۸؛ سوره هود، آیه۵۰.</ref> و ... و تحمل [[سختی]] و آزارهایی که در این راه دیدهاند نیز اهمیت و جایگاه تبلیغ را نشان میدهد. در [[روایات]] بسیاری نیز بر اهمیت [[دعوت به دین]] و [[هدایت]]<ref>المعجم الکبیر، ج۱، ص۳۳۲؛الکافی، ج۵، ص۳۶؛ تهذیب، ج۶، ص۱۴۱.</ref> و جایگاه مبلّغ<ref>الامالی، صدوق، ص۲۴۷؛ کنزل العمال، ج۱۰، ص۱۵۲.</ref> و [[پاداش]] تبلیغ<ref>الامالی، طوسی، ص۴۶؛ بحارالانوار، ج۲، ص۷۳.</ref> تأکید شده است<ref>[[غلام رضا قدمی|قدمی، غلام رضا]]، [[تبلیغ (مقاله)|تبلیغ]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۷ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۷، ص ۱۴۱ - ۱۵۱.</ref>. | [[قرآن]] [[وظیفه]] [[پیامبر]] را رساندن [[پیام]] [[دین]] میداند<ref>مجمعالبیان، ج۳، ص۳۸۴؛ کشف الاسرار، ج۳، ص۲۴۴.</ref>: {{متن قرآن|مَّا عَلَى الرَّسُولِ إِلاَّ الْبَلاغُ}}<ref> بر پیامبر جز پیام رسانی نیست؛ سوره مائده، آیه۹۹.</ref> و با [[فرمان]] به [[یادآوری]] و گفتن [[معارف دینی]]، از او با وصف مُذکر یاد میکند: {{متن قرآن|فَذَكِّرْ إِنَّمَا أَنتَ مُذَكِّرٌ}}<ref> پس پند بده که تنها تو پند دهندهای؛ سوره غاشیه، آیه۲۱.</ref> و به مفید بودن این یادآوری برای [[مؤمنان]] رهنمون میشود: {{متن قرآن|وَذَكِّرْ فَإِنَّ الذِّكْرَى تَنفَعُ الْمُؤْمِنِينَ}}<ref> و یادآوری کن که یادآوری مؤمنان را سودمند است؛ سوره ذاریات، آیه۵۵.</ref>. گزارش [[قرآن]] از شیوهها و [[معارف]] [[تبلیغی]] بعضی [[پیامبران]]، مانند [[حضرت نوح]] {{ع}}<ref>برای نمونه نک: سوره اعراف، آیه۵۹ - ۶۲.</ref>، [[حضرت صالح]] <ref>برای نمونه نک: سوره هود، آیه۶۱.</ref>، [[حضرت هود]] <ref>برای نمونه نک: سوره اعراف، آیه۶۵ ـ ۶۸؛ سوره هود، آیه۵۰.</ref> و ... و تحمل [[سختی]] و آزارهایی که در این راه دیدهاند نیز اهمیت و جایگاه تبلیغ را نشان میدهد. در [[روایات]] بسیاری نیز بر اهمیت [[دعوت به دین]] و [[هدایت]]<ref>المعجم الکبیر، ج۱، ص۳۳۲؛الکافی، ج۵، ص۳۶؛ تهذیب، ج۶، ص۱۴۱.</ref> و جایگاه مبلّغ<ref>الامالی، صدوق، ص۲۴۷؛ کنزل العمال، ج۱۰، ص۱۵۲.</ref> و [[پاداش]] تبلیغ<ref>الامالی، طوسی، ص۴۶؛ بحارالانوار، ج۲، ص۷۳.</ref> تأکید شده است<ref>[[غلام رضا قدمی|قدمی، غلام رضا]]، [[تبلیغ (مقاله)|تبلیغ]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۷ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۷، ص ۱۴۱ - ۱۵۱.</ref>. | ||
| خط ۶۲: | خط ۶۲: | ||
=== انگیزه مبلغ === | === انگیزه مبلغ === | ||
بدون تردید، انگیزه، قبل از هر چیز دیگر، ضامن موفّقیت مبلّغ و برنامههای [[تبلیغی]] اوست. هر چه انگیزه قویتر باشد، [[امید]] موفّقیت، بیشتر است. [[تأمّل]] در متون دینیای که در باره جایگاه تبلیغ و مبلّغ در اسلام[[سخن]] میگویند، میتواند زمینهساز تقویت انگیزه مبلّغان و برنامهسازان تبلیغی باشد. در این متون، [[ضرورت تبلیغ]] به عنوان یک [[تکلیف الهی]] و [[وظیفه دینی]]، شمرده شده و اهمّیت و آثار و [[برکات]] آن برای مبلّغ از یک سو و برای مردم از سوی دیگر، مورد تأکید قرار گرفته و تبلیغ، به عنوان پایگاه اِحیای [[معنوی]] مردم و یاریرساندن به [[خدا]] معرّفی شده است<ref>خلاصة الأقوال، ص۱۲۰، الرقم ۳.</ref>. همچنین مبلّغ، [[نماینده]] خدا، نماینده [[پیامبر خدا]]، نماینده [[کتاب خدا]]، و [[حجّت خدا]] بر مردم، معرّفی شده است<ref>ر.ک: ص۲۳ (زنده کردن مردم) و ص۲۷ (یاری کردن خدا).</ref>. مبلّغ، ترجمان [[حق]]، [[سفیر]] [[خالق]] و فراخواننده مردم به سوی خداست<ref>ر.ک: ص۳۱ (فضیلت مبلّغ).</ref>. مبلّغ، مجاهدی است که با [[سلاح]] سخن و قلم، به [[یاری خدا]] (یعنی [[دفاع]] از همه [[ارزشهای انسانی]] و [[مبارزه]] و [[جهاد]] با همه [[زشتیها]] و [[ناهنجاریها]]) برمیخیزد و [[جامعه]] را به مقصد اعلای [[انسانیت]]، [[دعوت]] میکند. بدینسان، یک [[مبلّغ]]، ارزشمندتر از هزاران [[عابد]] است؛ چراکه [[همّت]] عابد، در جهت [[نجات]] خویش است و همّت مبلّغ، در جهت نجات [[مردم]] و [[خدمت]] به [[خلق]]، و از این روست که در [[قیامت]] به عابد گفته میشود: {{عربی|"اِنطَلِق إلَی الجَنَّةِ!"}}<ref>ر.ک: ص۲۲۵ (فصل پنجم: ابزارهای تبلیغ).</ref> به سوی [[بهشت]] برو! اما به مبلّغ گفته میشود: {{عربی|"قِف! تَشفَع لِلنّاسِ بِحُسنِ | بدون تردید، انگیزه، قبل از هر چیز دیگر، ضامن موفّقیت مبلّغ و برنامههای [[تبلیغی]] اوست. هر چه انگیزه قویتر باشد، [[امید]] موفّقیت، بیشتر است. [[تأمّل]] در متون دینیای که در باره جایگاه تبلیغ و مبلّغ در اسلام[[سخن]] میگویند، میتواند زمینهساز تقویت انگیزه مبلّغان و برنامهسازان تبلیغی باشد. در این متون، [[ضرورت تبلیغ]] به عنوان یک [[تکلیف الهی]] و [[وظیفه دینی]]، شمرده شده و اهمّیت و آثار و [[برکات]] آن برای مبلّغ از یک سو و برای مردم از سوی دیگر، مورد تأکید قرار گرفته و تبلیغ، به عنوان پایگاه اِحیای [[معنوی]] مردم و یاریرساندن به [[خدا]] معرّفی شده است<ref>خلاصة الأقوال، ص۱۲۰، الرقم ۳.</ref>. همچنین مبلّغ، [[نماینده]] خدا، نماینده [[پیامبر خدا]]، نماینده [[کتاب خدا]]، و [[حجّت خدا]] بر مردم، معرّفی شده است<ref>ر.ک: ص۲۳ (زنده کردن مردم) و ص۲۷ (یاری کردن خدا).</ref>. مبلّغ، ترجمان [[حق]]، [[سفیر]] [[خالق]] و فراخواننده مردم به سوی خداست<ref>ر.ک: ص۳۱ (فضیلت مبلّغ).</ref>. مبلّغ، مجاهدی است که با [[سلاح]] سخن و قلم، به [[یاری خدا]] (یعنی [[دفاع]] از همه [[ارزشهای انسانی]] و [[مبارزه]] و [[جهاد]] با همه [[زشتیها]] و [[ناهنجاریها]]) برمیخیزد و [[جامعه]] را به مقصد اعلای [[انسانیت]]، [[دعوت]] میکند. بدینسان، یک [[مبلّغ]]، ارزشمندتر از هزاران [[عابد]] است؛ چراکه [[همّت]] عابد، در جهت [[نجات]] خویش است و همّت مبلّغ، در جهت نجات [[مردم]] و [[خدمت]] به [[خلق]]، و از این روست که در [[قیامت]] به عابد گفته میشود: {{عربی|"اِنطَلِق إلَی الجَنَّةِ!"}}<ref>ر.ک: ص۲۲۵ (فصل پنجم: ابزارهای تبلیغ).</ref> به سوی [[بهشت]] برو! اما به مبلّغ گفته میشود: {{عربی|"قِف! تَشفَع لِلنّاسِ بِحُسنِ تَأديبِكَ لَهُم"}}<ref>ر. ک: ص۵۲ ح ۶۵.</ref>. درنگ کن و به [[پاداش]] آنکه مردم را [[نیکو]] [[تربیت]] کردی، آنها را [[شفاعت]] کن. این [[فضایل]]، برای همه مبلّغانِ واجد شرایط است؛ امّا کسانی که در [[هدایت مردم]]، تلاش و [[ابتکار]] بیشتری دارند، از [[کمالات]] [[برتری]] برخوردارند و مبلغی که برای تبلیغ، به بلاد [[شرک]] و [[کفر]] [[سفر]] کند و در این راه، [[جان]] بدهد، به سان [[ابراهیم خلیل]]، در قیامت به صورت [[امّت]] واحدی [[محشور]] میگردد<ref>ر.ک: ص۵۲ ح ۶۵.</ref>. افزون بر این، آنچه درباره [[حقوق]] مبلّغ و [[ثواب]] تبلیغ در [[احادیث اسلامی]] آمده است، در جهت تقویت [[انگیزه]] مبلّغان و برنامهسازان [[تبلیغی]] است.<ref>ر.ک: ص۳۵ (مبلّغی که به صورت یک امّت محشور میشود).</ref>. البتّه جایگاه رفیع مبلّغ، [[مسئولیت]] بسیار سنگینی را بر دوش او میگذارد و [[آیات]] و احادیثی که در این باره<ref>ر.ک: ص۴۱ (حقوق مبلّغ) و ص۴۳ (پاداش مبلّغ).</ref> و نیز در مورد مبلّغان نمونه<ref>ر.ک: ص۳۷ (مسئولیت مبلّغ).</ref> وارد شده است، برای مبلّغان، سختْ هشداردهنده است. | ||
=== [[رسالت]] مبلّغ === | === [[رسالت]] مبلّغ === | ||