|
|
(۲۷ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۶ کاربر نشان داده نشد) |
خط ۱: |
خط ۱: |
| {{خرد}} | | {{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = [[حشر در قرآن]] - [[حشر در کلام اسلامی]] - [[حشر در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]| پرسش مرتبط =}} |
| {{نبوت}}
| | == مقدمه == |
| <div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">
| | از نامهای [[قیامت]] است که دو بار در [[قرآن]] آمده است. کلمات همخانواده آن حدود سی بار در [[قرآن]]، برای [[قیامت]] به کار رفتهاند. "حشر" به معنای برانگیختن، زنده کردن، گرد آوردن و راندن است<ref>پیام قرآن، ۵/ ۳۸؛ دائرة المعارف تشیع، ۹/ ۳۹۰؛ نثر طوبی، مجلد ۲- ۱/ ۱۷۴.</ref>. مراد از حشر این است که [[خداوند]] در [[قیامت]]، خلایق را گرد هم میآورد<ref>معارف و معاریف، ۲/ ۷۶۰.</ref>.<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 228.</ref> |
| : <div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل از چند منظر متفاوت، بررسی میشود:</div>
| |
| <div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">
| |
| : <div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[حشر در قرآن]] | [[حشر در حدیث]] | [[حشر در نهج البلاغه]] | [[حشر در معارف دعا و زیارات]] | [[حشر در کلام اسلامی]] | [[حشر در عرفان اسلامی]]</div>
| |
| <div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">
| |
| : <div style="background-color: rgb(206,242, 299); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">در این باره، تعداد بسیاری از پرسشهای عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل '''[[حشر (پرسش)]]''' قابل دسترسی خواهند بود.</div>
| |
| <div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;"> | |
|
| |
|
| ==مقدمه==
| | حشر اجساد و چگونگی آن، از مسائل [[کلامی]] است که [[متکلمان]] و [[فلاسفه]] [[مسلمان]] بدان میپردازند و بیان میکنند که [[خداوند]] در [[قیامت]] کبری، [[انسانها]] را زنده میسازد و به حساب میکشد و جزای هر کس را میدهد<ref>فرهنگ معارف اسلامی، ۲/ ۷۳۶.</ref>. حالات [[آدمیان]] هنگام حشر در [[قیامت]] گوناگون است. در [[قرآن کریم]] آمده است که برخی [[مردم]]، [[نابینا]] محشور میشوند و این بدان سبب است که در [[دنیا]] به [[آیات الهی]] نظر نکردهاند و نشانههای [[قدرت]] [[خداوند]] را به [[فراموشی]] سپردهاند {{متن قرآن|وَمَنْ أَعْرَضَ عَن ذِكْرِي فَإِنَّ لَهُ مَعِيشَةً ضَنكًا وَنَحْشُرُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ أَعْمَى قَالَ رَبِّ لِمَ حَشَرْتَنِي أَعْمَى وَقَدْ كُنتُ بَصِيرًا قَالَ كَذَلِكَ أَتَتْكَ آيَاتُنَا فَنَسِيتَهَا وَكَذَلِكَ الْيَوْمَ تُنسَى}}<ref>« و هر که از یادکرد من روی برتابد بیگمان او را زیستنی تنگ خواهد بود و روز رستخیز وی را نابینا بر خواهیم انگیخت. میگوید: پروردگارا! چرا مرا نابینا برانگیختی در حالی که من بینا بودم؟ فرمود: بدینگونه بود که نشانههای ما به تو رسید و تو آنها را فراموش کردی و همانگونه امروز تو فراموش میگردی» سوره طه، آیه ۱۲۴ - ۱۲۶.</ref>. همچنین در [[روایت]] است که برخی [[مردم]] به صورتهایی محشور میشوند که بوزینه و خوک پیش آنان، زیبارویند<ref>نثر طوبی، ۲- ۱/ ۱۷۵.</ref>.<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 229.</ref> |
| *از نامهای [[قیامت]] است که دو بار در [[قرآن]] آمده است. کلمات همخانواده آن حدود سی بار در [[قرآن]]، برای [[قیامت]] به کار رفتهاند. "حشر" به معنای برانگیختن، زنده کردن، گرد آوردن و راندن است<ref>پیام قرآن، ۵/ ۳۸؛ دائرة المعارف تشیع، ۹/ ۳۹۰؛ نثر طوبی، مجلد ۲- ۱/ ۱۷۴.</ref>. مراد از حشر این است که [[خداوند]] در [[قیامت]]، خلایق را گرد هم میآورد<ref>معارف و معاریف، ۲/ ۷۶۰.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 228.</ref>.
| |
| *حشر اجساد و چگونگی آن، از مسائل [[کلامی]] است که [[متکلمان]] و [[فلاسفه]] [[مسلمان]] بدان میپردازند و بیان میکنند که [[خداوند]] در [[قیامت]] کبری، [[انسانها]] را زنده میسازد و به حساب میکشد و جزای هر کس را میدهد<ref>فرهنگ معارف اسلامی، ۲/ ۷۳۶.</ref>. حالات [[آدمیان]] هنگام حشر در [[قیامت]] گوناگون است. در [[قرآن کریم]] آمده است که برخی [[مردم]]، [[نابینا]] محشور میشوند و این بدان سبب است که در [[دنیا]] به [[آیات الهی]] نظر نکردهاند و نشانههای [[قدرت]] [[خداوند]] را به [[فراموشی]] سپردهاند<ref>{{متن قرآن| وَمَنْ أَعْرَضَ عَن ذِكْرِي فَإِنَّ لَهُ مَعِيشَةً ضَنكًا وَنَحْشُرُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ أَعْمَى قَالَ رَبِّ لِمَ حَشَرْتَنِي أَعْمَى وَقَدْ كُنتُ بَصِيرًا قَالَ كَذَلِكَ أَتَتْكَ آيَاتُنَا فَنَسِيتَهَا وَكَذَلِكَ الْيَوْمَ تُنسَى}}؛ سوره طه، آیه ۱۲۶- ۱۲۴.</ref>. همچنین در [[روایت]] است که برخی [[مردم]] به صورتهایی محشور میشوند که بوزینه و خوک پیش آنان، زیبارویند<ref>نثر طوبی، ۲- ۱/ ۱۷۵.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 229.</ref>.
| |
| *از [[قرآن کریم]] برمیآید که در [[قیامت]] حتی حیوانات نیز محشور میشوند<ref>{{متن قرآن|وَمَا مِن دَابَّةٍ فِي الأَرْضِ وَلاَ طَائِرٍ يَطِيرُ بِجَنَاحَيْهِ إِلاَّ أُمَمٌ أَمْثَالُكُم مَّا فَرَّطْنَا فِي الْكِتَابِ مِن شَيْءٍ ثُمَّ إِلَى رَبِّهِمْ يُحْشَرُونَ }}؛ سوره انعام، آیه ۳۸؛ المیزان، ۷/ ۸۲؛ تفسیر نمونه، ۵/ ۲۲۳.</ref>. نه تنها [[انسان]] و حیوان به حشر میآیند که [[آسمانها]] و [[زمین]] و [[آفتاب]] و ماه و [[ستارگان]] و حتی آنچه [[مشرکان]]، شریک [[خدا]] پنداشتهاند نیز محشور میشوند<ref>المیزان، ۷/ ۷۶.</ref>. در آن روز، جامدات نیز زنده میشوند و به سخن میآیند و [[گواهی]] میدهند<ref>نثر طوبی، مجلد ۲- ۱/ ۱۷۵.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 229.</ref>.
| |
|
| |
|
| ==حشر در فرهنگنامه پیامبر در قرآن کریم ج۱==
| | از [[قرآن کریم]] برمیآید که در [[قیامت]] حتی حیوانات نیز محشور میشوند {{متن قرآن|وَمَا مِنْ دَابَّةٍ فِي الْأَرْضِ وَلَا طَائِرٍ يَطِيرُ بِجَنَاحَيْهِ إِلَّا أُمَمٌ أَمْثَالُكُمْ مَا فَرَّطْنَا فِي الْكِتَابِ مِنْ شَيْءٍ ثُمَّ إِلَى رَبِّهِمْ يُحْشَرُونَ}}<ref>«و هیچ جنبندهای در زمین نیست و نیز هیچ پرندهای که با دو بال خود میپرد، جز اینکه گروههایی همچون شما هستند؛ ما در این کتاب، هیچ چیز را فرو نگذاشتهایم، سپس (همه) به سوی پروردگارشان گرد آورده میشوند» سوره انعام، آیه ۳۸.</ref>.<ref>المیزان، ۷/ ۸۲؛ تفسیر نمونه، ۵/ ۲۲۳.</ref> نه تنها [[انسان]] و حیوان به حشر میآیند که [[آسمانها]] و [[زمین]] و [[آفتاب]] و ماه و [[ستارگان]] و حتی آنچه [[مشرکان]]، شریک [[خدا]] پنداشتهاند نیز محشور میشوند<ref>المیزان، ۷/ ۷۶.</ref>. در آن روز، جامدات نیز زنده میشوند و به سخن میآیند و [[گواهی]] میدهند<ref>نثر طوبی، مجلد ۲- ۱/ ۱۷۵.</ref>.<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 229.</ref> |
| #{{متن قرآن|قُلْ لِلَّذِينَ كَفَرُوا سَتُغْلَبُونَ وَتُحْشَرُونَ إِلَى جَهَنَّمَ وَبِئْسَ الْمِهَادُ}}<ref>«به کافران بگو: از پا در خواهید آمد و در دوزخ گردتان میآورند و این بستر، بد است» سوره آل عمران، آیه ۱۲.</ref>
| |
| #{{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا تَنَاجَيْتُمْ فَلَا تَتَنَاجَوْا بِالْإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ وَمَعْصِيَتِ الرَّسُولِ وَتَنَاجَوْا بِالْبِرِّ وَالتَّقْوَى وَاتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ}}<ref>«ای مؤمنان! هنگامیکه رازگویی میکنید به گناه و دشمنخویی و نافرمانی با پیامبر رازگویی نکنید و به نیکی و پرهیزگاری راز گویید! و از خداوند که نزد او گرد آورده میشوید پروا کنید» سوره مجادله، آیه ۹.</ref>
| |
| #{{متن قرآن|وَيَوْمَ نَحْشُرُهُمْ جَمِيعًا ثُمَّ نَقُولُ لِلَّذِينَ أَشْرَكُوا أَيْنَ شُرَكَاؤُكُمُ الَّذِينَ كُنْتُمْ تَزْعُمُونَ}}<ref>«و روزی که همه آنان را گرد آوریم آنگاه به مشرکان بگوییم: آن شریکهایتان که (برای خداوند) میپنداشتید، کجایند؟» سوره انعام، آیه ۲۲.</ref>؛ {{متن قرآن|َوَيَوْمَ يَحْشُرُهُمْ جَمِيعًا يَا مَعْشَرَ الْجِنِّ قَدِ اسْتَكْثَرْتُمْ مِنَ الْإِنْسِ وَقَالَ أَوْلِيَاؤُهُمْ مِنَ الْإِنْسِ رَبَّنَا اسْتَمْتَعَ بَعْضُنَا بِبَعْضٍ وَبَلَغْنَا أَجَلَنَا الَّذِي أَجَّلْتَ لَنَا قَالَ النَّارُ مَثْوَاكُمْ خَالِدِينَ فِيهَا إِلَّا مَا شَاءَ اللَّهُ إِنَّ رَبَّكَ حَكِيمٌ عَلِيمٌ}}<ref>«و روزی که همه آنان را گرد میآورد (میفرماید:) ای گروه پریان! به یقین از انسانها (پیروان) بسیار یافتید و دوستان ایشان از انسانها میگویند: پروردگارا! برخی از ما از برخی دیگر بهرهمند شدیم و به اجلی که برای ما مقرّر فرموده بودی رسیدیم؛ (خداوند) میفرم» سوره انعام، آیه ۱۲۸.</ref>
| |
| #{{متن قرآن|وَيَوْمَ نَحْشُرُهُمْ جَمِيعًا ثُمَّ نَقُولُ لِلَّذِينَ أَشْرَكُوا مَكَانَكُمْ أَنْتُمْ وَشُرَكَاؤُكُمْ فَزَيَّلْنَا بَيْنَهُمْ وَقَالَ شُرَكَاؤُهُمْ مَا كُنْتُمْ إِيَّانَا تَعْبُدُونَ}}<ref>«و (یاد کن) روزی را که همه آنان را گرد میآوریم سپس به مشرکان میگوییم: شما و شریکانتان در جای خود باشید! پس میان آنان جدایی میافکنیم و شریکانشان میگویند: شما ما را نمیپرستیدید» سوره یونس، آیه ۲۸.</ref>؛ {{متن قرآن|وَيَوْمَ يَحْشُرُهُمْ كَأَنْ لَمْ يَلْبَثُوا إِلَّا سَاعَةً مِنَ النَّهَارِ يَتَعَارَفُونَ بَيْنَهُمْ قَدْ خَسِرَ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِلِقَاءِ اللَّهِ وَمَا كَانُوا مُهْتَدِينَ}}<ref>«و روزی که آنان را گرد میآورد گویی جز ساعتی از روز درنگ نداشتهاند (چنانکه) همدیگر را میشناسند؛ کسانی که لقای خداوند را دروغ شمردند بیگمان زیان بردهاند و راهیاب نبودهاند» سوره یونس، آیه ۴۵.</ref>
| |
| #{{متن قرآن|وَيَوْمَ نُسَيِّرُ الْجِبَالَ وَتَرَى الْأَرْضَ بَارِزَةً وَحَشَرْنَاهُمْ فَلَمْ نُغَادِرْ مِنْهُمْ أَحَدًا * وَعُرِضُوا عَلَى رَبِّكَ صَفًّا لَقَدْ جِئْتُمُونَا كَمَا خَلَقْنَاكُمْ أَوَّلَ مَرَّةٍ بَلْ زَعَمْتُمْ أَلَّنْ نَجْعَلَ لَكُمْ مَوْعِدًا}}<ref>«و روزی (را یاد کن) که کوهها را به جنبش آوریم و زمین را آشکار بینی و مردم را گرد آوریم و هیچ یک از ایشان را وا نمینهیم * و آنان را بر پروردگارت به صف بگذرانند؛ بیگمان نزد ما همانگونه (برهنه) آمدهاید که شما را نخست آفریده بودیم؛ بلکه گمان داشتید که هرگز برایتان وعدهگاهی نمینهیم» سوره کهف، آیه ۴۷-۴۸.</ref>
| |
| #{{متن قرآن|وَيَوْمَ يَحْشُرُهُمْ وَمَا يَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ فَيَقُولُ أَأَنْتُمْ أَضْلَلْتُمْ عِبَادِي هَؤُلَاءِ أَمْ هُمْ ضَلُّوا السَّبِيلَ * قَالُوا سُبْحَانَكَ مَا كَانَ يَنْبَغِي لَنَا أَنْ نَتَّخِذَ مِنْ دُونِكَ مِنْ أَوْلِيَاءَ وَلَكِنْ مَتَّعْتَهُمْ وَآبَاءَهُمْ حَتَّى نَسُوا الذِّكْرَ وَكَانُوا قَوْمًا بُورًا}}<ref>«و از روزی (یاد کن) که آنان را و آنچه را به جای خداوند میپرستند، گرد میآورد آنگاه میفرماید: آیا شما این بندگان مرا گمراه کردید یا آنان خود، راه را گم کردند؟ * میگویند: پاکا که تویی، سزاوار ما نیست که به جای تو دوستی برگزینیم امّا تو چندان آنان و پدرانشان را بهرهمند کردی که یاد (تو) را فراموش کردند و گروهی شدند به نابودی افتاده» سوره فرقان، آیه ۱۷-۱۸.</ref>
| |
| #{{متن قرآن|يَوْمَ تَشَقَّقُ الْأَرْضُ عَنْهُمْ سِرَاعًا ذَلِكَ حَشْرٌ عَلَيْنَا يَسِيرٌ}}<ref>«روزی که زمین از آنان که شتابانند، بشکافد؛ این گردآوردنی است که بر ما آسان است» سوره ق، آیه ۴۴.</ref>
| |
|
| |
|
| '''نتیجه''': در [[آیات]] فوق این محورها مطرح گردیده است:
| | == منابع == |
| # [[پیامبر]] [[مأمور]] اعلام حشر [[کفار]]، به سوی [[جهنم]] به آنان: {{متن قرآن|قُلْ لِلَّذِينَ كَفَرُوا سَتُغْلَبُونَ وَتُحْشَرُونَ إِلَى جَهَنَّمَ}}<ref>«به کافران بگو: از پا در خواهید آمد و در دوزخ گردتان میآورند و این بستر، بد است» سوره آل عمران، آیه ۱۲.</ref>
| | {{منابع}} |
| #توجه [[مؤمنان]] به حشر زمینه ساز اجتناب از [[نافرمانی]] [[پیامبر]]: {{متن قرآن|فَلَا تَتَنَاجَوْا بِالْإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ وَمَعْصِيَتِ الرَّسُولِ وَتَنَاجَوْا بِالْبِرِّ وَالتَّقْوَى وَاتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ}}<ref>«ای مؤمنان! هنگامیکه رازگویی میکنید به گناه و دشمنخویی و نافرمانی با پیامبر رازگویی نکنید و به نیکی و پرهیزگاری راز گویید! و از خداوند که نزد او گرد آورده میشوید پروا کنید» سوره مجادله، آیه ۹.</ref> | | # [[پرونده:1414.jpg|22px]] [[فرهنگ شیعه (کتاب)|پژوهشکده علوم اسلامی امام صادق (ع)، '''فرهنگ شیعه''']] |
| #توجه و [[یادآوری]] حشر، در [[قیامت]] به [[مردم]]، مورد توصیه [[خداوند]] به [[پیامبر]]: {{متن قرآن|وَيَوْمَ نَحْشُرُهُمْ جَمِيعًا}}<ref>«و روزی که همه آنان را گرد آوریم آنگاه به مشرکان بگوییم: آن شریکهایتان که (برای خداوند) میپنداشتید، کجایند؟» سوره انعام، آیه ۲۲.</ref>.... {{متن قرآن|وَيَوْمَ يَحْشُرُهُمْ}}<ref>«و روزی که همه آنان را گرد میآورد (میفرماید:) ای گروه پریان! به یقین از انسانها (پیروان) بسیار یافتید و دوستان ایشان از انسانها میگویند: پروردگارا! برخی از ما از برخی دیگر بهرهمند شدیم و به اجلی که برای ما مقرّر فرموده بودی رسیدیم؛ (خداوند) میفرم» سوره انعام، آیه ۱۲۸.</ref><ref>[[محمد جعفر سعیدیانفر|سعیدیانفر، محمد جعفر]] و [[سید محمد علی ایازی|ایازی، سید محمد علی]]، [[فرهنگنامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)|فرهنگنامه پیامبر در قرآن کریم]]، ج۱، ص ۴۵۵.</ref>.
| | {{پایان منابع}} |
|
| |
|
| ==منابع== | | == جستارهای وابسته == |
| # [[پرونده:1414.jpg|22px]] [[فرهنگ شیعه (کتاب)|'''فرهنگ شیعه''']]
| | {{مدخل وابسته}} |
| # [[پرونده:55210091.jpg|22px]] [[فرهنگنامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)|'''فرهنگنامه پیامبر در قرآن کریم''']]
| | * [[آخرت]] |
| | {{پایان مدخل وابسته}} |
|
| |
|
| ==جستارهای وابسته== | | == پانویس == |
| | {{پانویس}} |
|
| |
|
| ==پانویس==
| |
| {{یادآوری پانویس}}
| |
| {{پانویس2}}
| |
|
| |
| [[رده:مدخل]]
| |
| [[رده:حشر]] | | [[رده:حشر]] |