←پانویس
(صفحهای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} ==مقدمه== شهری است مشهور و بزرگ، از قواعد بلاد اسلام که در عظمت و کثرت خلق کم نظیر است.<ref>یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۵، ص۲۲۳.</ref> این شهر را «باب العراق» گفتها...» ایجاد کرد) برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
(←پانویس) |
||
| (۶ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{مدخل مرتبط | {{مدخل مرتبط | ||
| موضوع مرتبط = | | موضوع مرتبط = شهر | ||
| عنوان مدخل = | | عنوان مدخل = | ||
| مداخل مرتبط = | | مداخل مرتبط = | ||
| خط ۶: | خط ۶: | ||
}} | }} | ||
==مقدمه== | == مقدمه == | ||
شهری است مشهور و بزرگ، از [[قواعد]] | «موصل» شهری است مشهور و بزرگ، از [[قواعد]] [[بلاد اسلام]] که در [[عظمت]] و کثرت [[خلق]] کم نظیر است<ref>یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۵، ص۲۲۳.</ref>. این [[شهر]] را «باب [[العراق]]» گفتهاند<ref>یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۵، ص۲۲۳.</ref> و ضمن برشمردن آن در اقلیم چهارم، فاصله این شهر تا [[بغداد]] را ۷۴ فرسخ دانستهاند<ref>یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۵، ص۲۲۴.</ref>. در وجه [[تسمیه]] این مکان به این نام، اقوال متعددی مطرح شده است. بعضی را [[اعتقاد]] بر این است که موصل را از آن جهت موصل گفتهاند که جزیره و [[عراق]] را به هم وصل کرده است<ref>یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۵، ص۲۲۳.</ref>، برخی نیز [[دلایل]] دیگری از جمله «وصل دجله و [[فرات]] به هم»<ref>ر.ک. بکری، معجم ما استعجم، ج۴، ص۱۲۷۸؛ یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۵، ص۲۲۳.</ref> و بعضی دیگر «وصل [[سنجار]] و الحدیثه به یکدیگر»<ref>ر.ک. یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۵، ص۲۲۳.</ref> را علت نامگذاری این شهر به موصل عنوان کردهاند. این شهر قدیمی، در کنار دجله واقع بوده و در جانب شرقی آن، [[نینوی]] قرار دارد<ref>یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۵، ص۲۲۳.</ref>. | ||
امروزه موصل شهری بزرگ در شمال عراق است که در کرانه [[غربی]] [[رود فرات]] و قبل از پیوستن این رود به زاب علیا قرار دارد. روبروی این [[شهر]] و در [[ساحل]] شرقی رود، خرابههای شهر [[نینوا]] و در شمال [[غربی]] آن تلعفر قرار دارد و جاده [[بغداد]] به قامشلی (در [[سوریه]]) از کنار آن میگذرد. موصل بزرگترین شهر شمالی [[عراق]] با باغها و آبادیهای خوب و [[مدارس]] و [[تجارت]] است | |||
از اماکن مشهور و بهنام موصل [[قبر]] [[جرجیس نبی]]{{ع}} است که وسط این شهر واقع است<ref>یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۵، ص۲۲۳.</ref>. این شهر در ایام [[حکومت]] [[مروان بن محمد بن مروان]] معروف به [[مروان حمار]] ـ آخرین [[پادشاه اموی]] ـ به سرعت [[ترقی]] و عظمت یافت<ref>یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۵، ص۲۲۳.</ref>. موصل دارای نواحی متعددی است که بکری(م. ۴۸۷) ۱۲ کوره<ref>بکری، معجم ما استعجم، ج۴، ص۱۲۷۸.</ref> و [[حموی]] (م. ۶۲۶) در کتاب خود به نام ۱۷ مورد از این نواحی<ref>یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۵، ص۲۲۳-۲۲۴.</ref> که الطبرهان، السنّ، الحدیثه، المرج، [[جهینه]]، نینوی، باجرمی و... از جمله آن است، اشاره کردهاند<ref>یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۵، ص۲۲۳-۲۲۴. نیز ر.ک. بکری، معجم ما استعجم، ج۴، ص۱۲۷۸.</ref>. | |||
امروزه موصل شهری بزرگ در شمال عراق است که در کرانه [[غربی]] [[رود فرات]] و قبل از پیوستن این رود به زاب علیا قرار دارد. روبروی این [[شهر]] و در [[ساحل]] شرقی رود، خرابههای شهر [[نینوا]] و در شمال [[غربی]] آن تلعفر قرار دارد و جاده [[بغداد]] به قامشلی (در [[سوریه]]) از کنار آن میگذرد. موصل بزرگترین شهر شمالی [[عراق]] با باغها و آبادیهای خوب و [[مدارس]] و [[تجارت]] است<ref>[[عاتق بن غيث بلادی|بلادی، عاتق بن غيث]]، [[معجم المعالم الجغرافیة فی السیرة النبویة (کتاب)|معجم المعالم الجغرافیة فی السیرة النبویة]] ص۳۰۵.</ref>. | |||
== حاکمان موصل == | |||
{{اصلی|حکومت موصل}} | |||
# '''[[سعد بن مسعود ثقفی]]:''' نام او سعد یا سعید<ref>شیخ طوسی در رجال، ص۴۴، ش۲۳. او را در زمره اصحاب امام علی {{ع}} ثبت کرده است. و ابن ابی الحدید در شرح نهج البلاغه، ج۱۶، ص۲۷ حاکم مدائن را «سعد بن مسعود» و در ص۴۲ «سعید بن مسعود» ثبت کرده است.</ref> بن مسعود انصاری ثقفی است. از [[اصحاب]] و [[انصار]] [[رسول خدا]] {{صل}} و [[یاران]] [[مخلص]] [[امیر المؤمنین]] {{ع}} به شمار میآمد<ref>اسد الغابه، ج۲، ص۲۹۴ و اعیان الشیعه، ج۷، ص۲۳۰.</ref>. طبق [[نقل]] [[نصر بن مزاحم]]، [[حضرت علی]] {{ع}} او را قبل از آنکه بر [[مدائن]] [[منصوب]] کند بر استان زوابی ([[موصل]])<ref>در توضیح «استان زوابی» در حاشیه وقعة صفین، ص۱۱ چنین آمده است: در عراق چهار نهر بوده است: دو نهر بالای بغداد و در نهر پایین آنکه به هر کدام زاب گویند، و به هر یک از این نهرها، زابی هم اطلاق شده که جمع آن «ازوابی» است.</ref> گمارد<ref>وقعة صفین، ص۱۱.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظمزاده|ناظمزاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۶۲۱؛ [[سید حمید روحانی|روحانی، سید حمید]]، [[سعید بن مسعود الثقفی (مقاله)|مقاله «سعید بن مسعود الثقفی»]]، [[اصحاب امام حسن مجتبی (کتاب)| اصحاب امام حسن مجتبی]]، ص۳۵۹-۳۶۲؛ [[علی اکبر ذاکری|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین (کتاب)|سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین]]، ج۱، ص۳۴۳-۳۴۵.</ref> | |||
# '''[[معقل بن قیس ریاحی]]:''' معقل بن قیس از [[رجال]] برجسته و از جنگجویان پیروزمند و سخنوران نامآور [[کوفه]] بود. معقل بن قیس پس از [[قتل عثمان]] [[خلیفه سوم]] در زمره [[شیعیان]] و [[پیروان]] [[راستین]] [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} قرار گرفت و در [[جنگ جمل]]، [[صفین]] و [[نهروان]] در رکاب آن حضرت شرکت نمود. صاحب [[تاریخ موصل]] مینویسد: وقتی [[امام علی بن ابی طالب]]{{ع}} به [[خلافت]] رسید [[معقل بن قیس ریاحی]] را بر موصل گمارد. وی برای آماده ساختن [[مردم]] شهرهای جزیره و در کوچ دادن [[قبایل]]، از [[کوفه]] و [[بصره]] به موصل تلاش کرد<ref>تاریخ الموصل، ج۱، ص۳۰.</ref>.<ref>[[علی اکبر ذاکری|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین (کتاب)|سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین]]، ج۱، ص۳۴۶.</ref> | |||
# '''[[عبدالرحمان خثعمی]]:''' در [[تاریخ]] موصل آمده [[امام علی]]{{ع}} عبدالرحمان خثعمی را در سال ۳۹ بر موصل [[ولایت]] داد. اما تغلبیّون با او [[مخالفت]] کردند و قبل از ورود به موصل، او را کُشتند<ref>تاریخ الموصل، ج۱، ص۳۰.</ref>.<ref>[[علی اکبر ذاکری|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین (کتاب)|سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین]]، ج۱، ص۳۴۶-۳۴۷.</ref> | |||
== منابع == | == منابع == | ||
{{منابع}} | {{منابع}} | ||
# [[پرونده:IM010527.jpg|22px]] [[عاتق بن غيث بلادی|بلادی، عاتق بن غيث]]، [[معجم المعالم الجغرافیة فی السیرة النبویة (کتاب)|'''معجم المعالم الجغرافیة فی السیرة النبویة''']] | # [[پرونده:IM010527.jpg|22px]] [[عاتق بن غيث بلادی|بلادی، عاتق بن غيث]]، [[معجم المعالم الجغرافیة فی السیرة النبویة (کتاب)|'''معجم المعالم الجغرافیة فی السیرة النبویة''']] | ||
# [[پرونده:1379452.jpg|22px]] [[سید اصغر ناظمزاده|ناظمزاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|'''اصحاب امام علی''']] | |||
# [[پرونده:1100829.jpg|22px]] [[علی اکبر ذاکری|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۱ (کتاب)|'''سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۱''']] | |||
# [[پرونده:1100376.jpg|22px]] [[سید حمید روحانی|روحانی، سید حمید]]، [[سعید بن مسعود الثقفی (مقاله)|مقاله «سعید بن مسعود الثقفی»]]، [[اصحاب امام حسن مجتبی (کتاب)|'''اصحاب امام حسن مجتبی''']] | |||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||
== پانویس == | == پانویس == | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
[[رده:شهرهای عراق]] | |||