حسرت در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

حسرت در قرآن (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۹ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۵۸

۴٬۰۵۵ بایت اضافه‌شده ، ‏۹ آوریل ۲۰۲۴

←‏منابع

دیداریویکی‌متن

Jaafari

مدیران

۸۰٬۱۹۰

ویرایش

@@ خط ۱۹: / خط ۱۹: @@
 # [[تکذیب]] [[پیامبر اسلام]] و [[قرآن]] از [[ناحیه]] [[کافران]] مایه حسرت آنان در [[قیامت]]: {{متن قرآن|وَإِنَّا لَنَعْلَمُ أَنَّ مِنْكُمْ مُكَذِّبِينَ}}<ref>«و ما خوب می‌دانیم که برخی از شما دروغ‌انگارند» سوره حاقه، آیه ۴۹.</ref> * {{متن قرآن|وَإِنَّهُ لَحَسْرَةٌ عَلَى الْكَافِرِينَ}}<ref>«و اینکه این (قرآن)، دریغ (دل) کافران است» سوره حاقه، آیه ۵۰.</ref>.
 # [[اطاعت]] نکردن [[کافران]] از [[خدا]] و [[رسول]] مایه حسرت آنان در [[قیامت]]: {{متن قرآن|يَقُولُونَ يَا لَيْتَنَا أَطَعْنَا اللَّهَ وَأَطَعْنَا الرَّسُولَا}}<ref>«روزی که چهره‌های آنان در آتش گردانده شود می‌گویند: ای کاش از خداوند و پیامبر فرمان برده بودیم» سوره احزاب، آیه ۶۶.</ref>.<ref>[[محمد جعفر سعیدیان‌فر|سعیدیان‌فر]] و [[سید محمد علی ایازی|ایازی]]، [[فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)|فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۱]]، ص ۴۵۲.</ref>
+==[[اندوه]] و [[پشیمانی]] بر چیز ازدست رفته==
+[[حسرت]] از ریشه «ح ـ س ـ ر» در اصل به معنای دور کردن و کنار راندن چیزی است<ref>التحقیق، ج ۲، ص۲۱۵، «حسر».</ref>. افزون بر این، در معانی دریغ خوردن، اظهار پشیمانی و اندوه بر گذشته، [[رشک]]، [[غبطه]]، [[افسوس]] و [[تأسف]]<ref>لغت نامه، ج ۶، ص۸۹۵۲، «حسرت».</ref>، اندوه خوردن بر از دست رفته‌ها<ref>مقاییس اللغه، ج ۲، ص۶۱ - ۶۲؛ الصحاح، ج ۲، ص۶۳۰، «حسر».</ref>، پشیمانی<ref>العین، ص۱۷۸؛ تهذیب اللغه، ج ۴، ص۲۸۸، «حسر».</ref>، [[ناشکیبایی]] و [[بی‌صبری]]<ref>مقاییس اللغه، ج ۲، ص۶۲.</ref> به کار رفته است. این [[احساس]]، هنگام توجه به کوتاهی در عمل پدیدار می‌گردد<ref>التحقیق، ج ۲، ص۲۱۵.</ref>. میان حسرت، تأسف، [[ندامت]] و [[حزن]] فرق است: حسرت، غمی است که بر اثر از دست دادن [[سود]]، تازه می‌گردد. تأسف، اندوه خشم‌آلود است<ref>الفروق اللغویه، ص۱۸۶.</ref>. ندامت به معنای پشیمانی از [[اعمال]] گذشته است<ref>العین، ص۷۹۸؛ الصحاح، ج ۵، ص۲۰۴۰؛ المصباح، ص۵۹۸، «ندم».</ref>. حزن به معنای [[غم]]<ref>مقاییس اللغه، ج ۲، ص۵۴، «ح ز ن».</ref> در مقابل [[شادمانی]] است<ref>الصحاح، ج ۵، ص۲۰۹۸؛ مفردات، ص۱۲۳، «حزن».</ref>. حسرت و ندامت به هم شباهت دارند<ref>التبیان، ج ۲، ص۶۹؛ مجمع البیان، ج ۱، ص۴۵۶.</ref>؛ ولی حسرت اعم از ندامت است.
+واژه حسرت با مشتقاتش صریح در ۱۲ [[آیه]] از [[قرآن]] آمده و در آیاتی نیز به معنای کنایی آن با الفاظی چون «یا ویلتا» و... اشاره شده است. مفهوم [[توبه در قرآن]] نیز دربردارنده معنای حسرت است، از این‌رو در [[علم اخلاق]]، حسرت از لوازم یا [[شرایط توبه]] شمرده شده است. هر گروهی از [[بندگان]] توبه‌ای دارند و [[توبه]] [[توده]] [[مردم]] به شست و شوی درونشان با آب حسرت از [[گناهان]] و اعتراف دائمی‌شان به [[جنایت]] و پشیمانی بر [[کردار]] گذشته و [[ترس]] از مانده عمرشان است؛ همچنین یکی از شروط [[کمال یافتن]] توبه، پس از پشیمانی دراز مدت و [[قضا]] کردن [[عبادت‌ها]]، افزون بر طول [[گریه]] و [[ناراحتی]]، حسرت خوردن بر آن است<ref>جامع السعادات، ج ۳، ص۵۳، ۸۰.</ref>؛ چراکه یکی از علامت‌های [[پشیمانی]]، بسیار [[حسرت]] خوردن است<ref>احیاء علوم الدین، ج ۴، ص۱۹۸.</ref>. حسرت در [[قرآن]] همیشه جنبه منفی ندارد، از این رو تنها درباره [[بدکاران]] به کار نرفته، بلکه در برخی [[آیات]] برای [[آگاهی]] دادن به [[مؤمنان]]، حتی شخص [[پیامبر]]{{صل}} هم آمده است.<ref>[[نجمه گرگانی|گرگانی، نجمه]]، [[حسرت - گرگانی (مقاله)|مقاله «حسرت»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۰، ص ۶۵۷.</ref>
 == منابع ==
 {{منابع}}
 # [[پرونده:55210091.jpg|22px]] [[محمد جعفر سعیدیان‌فر|سعیدیان‌فر]] و [[سید محمد علی ایازی|ایازی]]، [[فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)|'''فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۱''']]
+# [[پرونده:000061.jpg|22px]] [[نجمه گرگانی|گرگانی، نجمه]]، [[حسرت - گرگانی (مقاله)|مقاله «حسرت]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)|'''دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۰''']]
 {{پایان منابع}}