مجاهد بن جبیر مکی در تاریخ اسلامی: تفاوت میان نسخه‌ها

مجاهد بن جبیر ـ که مولای یکی از [[مخزومیان]]<ref>نام این مرد مخزومی را چندگونه گزارش کرده‌اند. براساس یکی از این گزارش‌ها، وی [[سائب بن ابی‌سائب]] نام داشت که در سال‌های بازپسین زندگی، نابینا شد و مجاهد عصا کش او بود.</ref> بود ـ در آخرین سال‌های [[خلافت عمر بن خطاب]] به [[دنیا]] آمد. او بسیار [[سفر]] می‌‌کرد و از شهری به شهری می‌‌کوچید تا آنکه سرانجام در [[کوفه]] اقامت گزید. وی انگشتر در دست نمی‌کرد و از [[آراستن]] موی صورت خود به رنگ سیاه، پرهیز می‌‌کرد و حافظه‌ای چنان نیرومند داشت که [[عبداللّه بن عمر]] بدو می‌‌گفت: کاش نافع ([[غلام]] [[ابن عمر]]) مانند تو بود!

او نزد دو [[خلیفه اموی]] [[سلیمان بن عبدالملک]] و [[عمر بن عبدالعزیز]] بار یافت و در سال ۹۸ ﻫ.ق که مَسْلَمه [[برادر]] سلیمان بخش‌هایی از سرزمین روم را فتح کرد، همراه [[سپاه]] او بود.

[[دانش]] خود را در مصحفی گرد آورده بود و آن را با بندهایی بسته بود. به قصّه گویی نیز می‌‌پرداخت و بیش از همه، در تفسیر قرآن کریم یگانه شد، هرچند از برخی گزارش‌ها چنین برمی آید که برخی، از تفسیرهای او پرهیز می‌‌کردند و [[اعمش]] دلیل این واکنش را چنین می‌‌دانست که به [[گمان]] آنها، او از [[اهل کتاب]] در این زمینه، [[پرسش]] می‌‌کرد و می‌آموخت. بر اساس برخی دیگر از گزارش‌ها، دلیل این بی‌مهری آن بود که [[مجاهد]] [[تفسیر]] خود را از [[صحیفه]] جابر<ref>مراد [[جابر بن یزید جعفی]] است که رجالیون اهل سنّت به سبب گرایش‌های [[کلامی]] اش، بر او سخت تاخته و او را بسیار [[دروغ گو]] خوانده‌اند.</ref> فرا می‌‌گرفت. وی افزون بر آنکه در دانش قرائت استاد شد، در این زمینه، شاگردان نام داری چون: [[ابن کثیر]] و اعمش نیز پرورش داد و هر گاه حلقه درس او بزرگ و گسترده می‌‌شد، آن را از [[ترس]] نامور شدن بر هم می‌‌زد.

روایت‌های او را ـ که به گفته [[یحیی بن سعید قطان]]، مردی [[کثیر الحدیث]] بود ـ نویسندگان [[صحاح شش گانه]] [[اهل سنّت]]<ref>تهذیب الکمال ۲۷/ ۲۲۸ - ۲۳۶.</ref> و نیز نویسندگان [[تفسیر قمی]]، [[کافی]]، [[تهذیب]] و کتاب [[الخصال]] نقل کرده‌اند<ref>این سخن، مستند به گزارش آیة اللّه خوئی است، امّا به نظر می‌‌رسد که راوی ای که حدیث‌اش در کتاب الایمان و الکفر (کافی ۲/ ۴۴۷) و نیز در تهذیب الاحکام (۵/ ۲۷۶) نقل شده است، غیر از این شخصیّت در دست ترجمه باشد؛ زیرا این دو حدیث از آنِ امام صادق{{ع}}است و با توجه به تاریخ درگذشت مجاهد از یک سو و سال‌های زندگانی آن حضرت از سویی دیگر و نیز با توجّه به آنکه شیخ طوسی اساساً مجاهد را در شمار صحابیان امام صادق{{ع}}نام نبرده است، باید گفت که احتمالاً آیةاللّه خوئی وی را با یکی از دو راوی دیگری که آنها نیز مجاهد نام دارند و هر دو از صحابیان امام صادق{{ع}}اند، خلط کرده است.</ref>. وی از [[امام علی]]{{ع}} روایت کرده است که فرمود: همانا در [[کتاب خدا]]، آیه‌ای است که نه پیش و نه پس از من، کسی بدان عمل نکرده است و آن ([[آیه نجوا]]) است؛ دیناری داشتم که آن را به ده درهم فروختم و سپس، پیش از هر [[نجوا]] که با [[رسول خدا]]{{صل}} کردم، درهمی [[صدقه]] دادم<ref>تفسیر قمی ۲/ ۳۵۷، ذیل آیه دوازدهم سوره مجادله.</ref>.  

وی سرانجام سال ۱۰۳ ﻫ.ق در ۸۳ سالگی در [[مکّه]] مکرّمه، هنگامی که به [[سجده]] رفته بود درگذشت<ref>الطبقات الکبری ۵/ ۴۶۷؛ تاریخ خلیفه ۲۵۸و المعارف ۴۴۵.</ref>.<ref>[[ح‍س‍ی‍ن‌ ع‍زی‍زی‌|عزیزی]]، [[پ‍روی‍ز رس‍ت‍گ‍ار|رستگار]]، [[ی‍وس‍ف‌ ب‍ی‍ات‌|بیات]]، [[راویان مشترک ج۲ (کتاب)| راویان مشترک ج۲]]،  ص 115.</ref>

[[رده:تابعان]]