←جستارهای وابسته
بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| (۳ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۲۳: | خط ۲۳: | ||
مالیات سرانه (سرگزیت: جزیه در ایران) از کسانی گرفته میشد که مالک [[زمین]] نبودند و نیز از [[یهود]]، مسیحیها و آنچه از صنعتگران که مالک زمین نبودند و در [[شهرها]] و بادیهها به صنعت و [[حرفه]] [[اشتغال]] داشتند دریافت میشد به وسیله رؤسای اصناف آنها توزیع و جمعآوری میشد چنان که [[مالیات]] [[زمین]] هم به وسیله دهقانان گردآوری میشد<ref>تاریخ مردم ایران قبل از اسلام، ص۵۰۴.</ref>. | مالیات سرانه (سرگزیت: جزیه در ایران) از کسانی گرفته میشد که مالک [[زمین]] نبودند و نیز از [[یهود]]، مسیحیها و آنچه از صنعتگران که مالک زمین نبودند و در [[شهرها]] و بادیهها به صنعت و [[حرفه]] [[اشتغال]] داشتند دریافت میشد به وسیله رؤسای اصناف آنها توزیع و جمعآوری میشد چنان که [[مالیات]] [[زمین]] هم به وسیله دهقانان گردآوری میشد<ref>تاریخ مردم ایران قبل از اسلام، ص۵۰۴.</ref>. | ||
بر اساس همین سابقه [[تاریخی]] آن است که [[مسیحیان نجران]] در قضیه [[مباهله]] پیشنهاد پرداخت جزیه را مطرح ساختند؛ زیرا آنها از منطقه [[یمن]] بودند که مدتی زیر [[سلطه]] [[ایرانیان]] بوده است | بر اساس همین سابقه [[تاریخی]] آن است که [[مسیحیان نجران]] در قضیه [[مباهله]] پیشنهاد پرداخت جزیه را مطرح ساختند؛ زیرا آنها از منطقه [[یمن]] بودند که مدتی زیر [[سلطه]] [[ایرانیان]] بوده است<ref>[[علی اکبر ذاکری|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۳ (کتاب)|سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۳]]، ص ۲۹۱ - ۲۹۲.</ref>. | ||
== انواع جزیه == | == انواع جزیه == | ||
| خط ۳۸: | خط ۳۸: | ||
== شرایط جزیه دهنده == | == شرایط جزیه دهنده == | ||
به [[اجماع]] [[فقها]] و [[علما]] جزیه بر [[کفّار]] و [[اهل کتاب]] که مرد، [[عاقل]] و بالغ باشند تعلق میگیرد و لذا بر کودکان، [[زنان]] و دیوانگان، جزیه تعلق نمیگیرد؛ یعنی آنها جزء [[اهل ذمّه]] و در پناه [[حکومت اسلامی]] [[زندگی]] میکنند لکن موظف به پرداخت جزیه نمیباشند. اگر زنی ذمیّه با [[اختیار]] خود خواست جزیه بپردازد، آن را به عنوان | به [[اجماع]] [[فقها]] و [[علما]] جزیه بر [[کفّار]] و [[اهل کتاب]] که مرد، [[عاقل]] و بالغ باشند تعلق میگیرد و لذا بر کودکان، [[زنان]] و دیوانگان، جزیه تعلق نمیگیرد؛ یعنی آنها جزء [[اهل ذمّه]] و در پناه [[حکومت اسلامی]] [[زندگی]] میکنند لکن موظف به پرداخت جزیه نمیباشند. اگر زنی ذمیّه با [[اختیار]] خود خواست جزیه بپردازد، آن را به عنوان «هبه» میتوان قبول کرد و نه به عنوان جزیه. اما در مورد دیوانگان ادواری (آنان که گاهی دیوانه میشوند و گاهی سالم و سر [[عقل]] هستند) آیا جزیه تعلق میگیرد یا نه؟ فقها گفته اند: صورت غالب را در نظر میگیریم؛ یعنی اگر اغلب اوقات سر عقل و هوش نیست جزء دیوانگان محسوب و در غیر این صورت، با او معامله عاقل میشود<ref>[[ابوالفضل شکوری|شکوری، ابوالفضل]]، [[فقه سیاسی اسلام (کتاب)|فقه سیاسی اسلام]]، ص ۴۶۳.</ref>. | ||
== موارد مصرف جزیه == | == موارد مصرف جزیه == | ||
[[علامه حلّی]] در تذکرة الفقهاء میفرماید: “مورد [[مصرف]] جزیه همان مصرف [[غنایم]] [[جنگی]] است، زیرا این نیز [[مالی]] است که با قهر و [[غلبه]] به دست میآید”<ref>فقه الامام جعفر الصادق {{ع}}، ج۲، ص۲۷۲.</ref>. اما موارد مصرف غنایم چیست و کجاست؟ [[امام صادق]] {{ع}} در پاسخ این سؤال فرمود: | [[علامه حلّی]] در تذکرة الفقهاء میفرماید: “مورد [[مصرف]] جزیه همان مصرف [[غنایم]] [[جنگی]] است، زیرا این نیز [[مالی]] است که با قهر و [[غلبه]] به دست میآید”<ref>فقه الامام جعفر الصادق {{ع}}، ج۲، ص۲۷۲.</ref>. اما موارد مصرف غنایم چیست و کجاست؟ [[امام صادق]] {{ع}} در پاسخ این سؤال فرمود: «اگر [[غنیمت]]، در جنگی که با [[فرماندهی]] نماینده [[امام]] صورت گرفته به دست آمده باشد، ابتدا یکپنجم آن را برای امام [[مسلمین]] [[اخراج]] میکنند و بقیه را برای [[رزمندگان]] و [[مجاهدان]]، به نسبت سواره و پیاده، تقسیم مینمایند»<ref>فقه الامام جعفر الصادق {{ع}}، ج۲، ص۲۷۷.</ref>. با توجه به مجموع منابع حدیثی و [[روایی]]، فتوای فقهای شیعه در مورد تقسیم و مصرف غنایم جنگی، به این صورت است که نقود، حیوانات و متاعهای قابل نقل و انتقال در [[اختیار]] امام قرار داده میشود و آنگاه [[خمس]] (یک پنجم) آن، برای امام برداشت میگردد و سپس چهار قسمت باقیمانده برای [[ارتش]] و نیروهای [[رزمنده]] تقسیم میشود. | ||
اما [[اراضی]] و زمینهای متعلق به عموم [[جامعه اسلامی]] است، چه آنها که در جبهه حضور داشتهاند و چه آنها که حضور نداشتهاند و چه نسل موجود و چه نسل [[آینده]]، فرق نمیکند. شایان ذکر است که امام مسلمین، خمس را در [[مصالح]] [[امت]] و جامعه اسلامی مصرف میکند و او نماینده و تجسّم تمام [[امّت]] میباشد<ref>[[ابوالفضل شکوری|شکوری، ابوالفضل]]، [[فقه سیاسی اسلام (کتاب)|فقه سیاسی اسلام]]، ص ۴۶۶؛ [[علی اکبر ذاکری|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۳ (کتاب)|سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۳]]، ص ۳۰۴ - ۳۰۷.</ref>. | اما [[اراضی]] و زمینهای متعلق به عموم [[جامعه اسلامی]] است، چه آنها که در جبهه حضور داشتهاند و چه آنها که حضور نداشتهاند و چه نسل موجود و چه نسل [[آینده]]، فرق نمیکند. شایان ذکر است که امام مسلمین، خمس را در [[مصالح]] [[امت]] و جامعه اسلامی مصرف میکند و او نماینده و تجسّم تمام [[امّت]] میباشد<ref>[[ابوالفضل شکوری|شکوری، ابوالفضل]]، [[فقه سیاسی اسلام (کتاب)|فقه سیاسی اسلام]]، ص ۴۶۶؛ [[علی اکبر ذاکری|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۳ (کتاب)|سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۳]]، ص ۳۰۴ - ۳۰۷.</ref>. | ||
| خط ۴۷: | خط ۴۷: | ||
== جستارهای وابسته == | == جستارهای وابسته == | ||
{{مدخل وابسته}} | {{مدخل وابسته}} | ||
* [[ | * [[اهل ذمه]] | ||
* [[بیت المال]] | * [[بیت المال]] | ||
* [[ارتزاق از بیت المال]] | * [[ارتزاق از بیت المال]] | ||
| خط ۶۰: | خط ۶۰: | ||
* [[توفیر الفیء]] | * [[توفیر الفیء]] | ||
* [[انفال]] | * [[انفال]] | ||
* [[زکات]] | |||
* [[مباحات اصلی]] | * [[مباحات اصلی]] | ||
* [[مجهول المالک]] | * [[مجهول المالک]] | ||