تربیت: تفاوت میان نسخه‌ها

# [[خدامحوری]]: [[شناخت خدا]] و [[قرب]] به او پایه [[نظام]] [[تعلیم و تربیت]] [[دینی]] است؛ بر این اساس تربیت باید دارای جهت [[الهی]] باشد<ref>امام‌ خمینی، صحیفه، ۱۳/۴۵۰.</ref> و [[اسلام]] تربیتی را صحیح و کارساز می‌داند که منطبق بر اصول [[تربیت اسلامی]] و نشئت گرفته از [[تعالیم اسلامی]] باشد<ref>امام‌ خمینی، صحیفه، ۱۵/۴۱۵.</ref>.

# [[اختیار]] و تربیت‌پذیری انسان: اصل تربیت بر مبنای اختیار و تربیت‌پذیری انسان بنا شده است؛ اگرچه برخی اندیشمندان بر اساس اینکه انسان در [[اعمال]] خود محکوم [[غرایز]] یا مزاج خود است، هیچ‌گونه [[تغییر]] و تحولی در [[انسان]] را نمی‌پذیرند<ref> شبّر، الاخلاق، ۱۳؛ فائضی، مبانی تربیت و اخلاق اسلامی، ۱۲۳–۱۲۴.</ref>؛ اما بیشتر اندیشمندان<ref>غزالی، احیاء علوم الدین، ۸/۱۱۰؛ خواجه‌نصیر، اخلاق ناصری، ۶۵؛ حقی بروسوی، تفسیر روح البیان، ۳/۳۳۰.</ref> [[انسان]] را موجودی قابل [[اصلاح]] و تربیت می‌دانند و معتقدند انسان قابلیت تربیت را دارد و در صورتی که تحت [[نظارت]] و [[آموزش]] افراد [[آگاه]] و مهذب قرار گیرد، بی‌تردید راه [[صلاح]] و صواب را پیش خواهد گرفت.

# [[عقلانی]] و [[فطری]]: تربیت در [[اسلام]] بر پایه [[فطرت]] و [[عقلانیت]] [[استوار]] است<ref>امام‌ خمینی، صحیفه، ۳/۲۲۰ و ۱۲/۵۰۹.</ref>. فرق انسان با حیوانات در [[ادراکات]] و غایات آن است، ادراکات حیوانات محدود است؛ اما انسان، ادراکاتش و قابلیتش برای تربیت غیر متناهی است و این به واسطه [[قوه عاقله]] اوست که می‌تواند به مقامی [[برتر]] از [[ادراک انسان]] برسد<ref>امام‌ خمینی، صحیفه، ۴/۱۸۵–۱۸۶.</ref>. همچنین تربیت شکوفا کردن [[فطرت آدمی]] است و [[انسان‌ها]] بر اساس فطرت خود چیزی را بدون دلیل نمی‌پذیرند و از این جهت مربی باید این [[قدرت]] [[استدلال]] و [[تعقل]] را در افراد زنده کند<ref>امام‌ خمینی، صحیفه، ۴/۳۱۶.</ref>.

# [[اعتدال]]: یکی از [[اصول تربیت]]، اجتناب از افراط و تفریط و [[اختیار]] [[اعتدال]] در امور است و این مطابق [[عقل]] و [[حکمت]] است<ref>ارسطو، علم الاخلاق، ۱/۲۶۴.</ref>. رعایت اعتدال در همه روش‌های انتخابی در تربیت لازم است. از دیدگاه [[اخلاقی]] آسیب‌های اخلاقی و [[تربیتی]]، بیشتر به سبب نبود اعتدال در قوا ناشی می‌شود و [[مفاسد اخلاقی]] ناشی از افراط و تفریط در [[قوای نفس]] است<ref>خواجه‌نصیر، اخلاق ناصری، ۷۱؛ نراقی، مهدی، جامع السعادات، ۱/۸۵.</ref> و تعدیل [[قوای نفسانی]] غایت [[کمال انسانی]] و منتهای [[سیر]] کمالی است<ref>امام‌ خمینی، حدیث جنود، ۱۴۸و۱۵۲.</ref>. از اینرو باید کوشش [[انسان]] در تربیت، صرف [[تعدیل غرایز]] و [[مبارزه]] با [[هوای نفس]] شود<ref>ابن‌مسکویه، تهذیب الاخلاق، ۲۱۸–۲۱۹؛ شبّر، الاخلاق، ۱۱–۱۲.</ref>.

# تقدم اصلاح خود: مربی، نخست باید خود را [[اصلاح]] کند تا بتواند دیگران را اصلاح کند<ref>امام‌ خمینی، جهاد اکبر، ۳۶؛ امام‌ خمینی، چهل حدیث، ۳۷۹.</ref>؛ زیرا اگر خودش تربیت نشود نمی‌تواند دیگران را تربیت کند<ref>امام‌ خمینی، صحیفه، ۱۵/۴۹۱.</ref>.<ref>[[علی محمد پورابراهیم|پورابراهیم]] و [[محمد مهدی فیروزمهر|فیروزمهر]]، [[تربیت - پورابراهیم و فیروزمهر (مقاله)|مقاله «تربیت»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۳ (کتاب)|دانشنامه امام خمینی ج۳]]، ص ۳۰۱ ـ ۳۱۴.</ref>