کاربر:Ali/صفحه تمرین۲: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ ‏۲۶ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۲۳:۵۰

آشنایی اجمالی

نسبتش به ثعلبی گواه بر آن است که به بنو ثعلبه نسب می‌‌برد، اما با توجه به وجود چند قبیله به نام بنو ثعلبه روشن نیست منظور کدام بنو ثعلبه است^[۱]. افزون بر ثعلبی، به او نسبت تغلبی نیز داده‌اند^[۲] که بر پایه آن، حکم منسوب به قبیله بنو تغلب بن وائل از عرب های عدنانی است^[۳] و قاعدتاً یکی تصحیف دیگری است.

وی از فرماندهان سپاه اسلام در زمان خلیفه دوم بود که در سال ۲۳ هجری سرزمین مکران^[۴] را گشود و خبر پیروزی را در نامه ای به وسیله یکی از صحابه (صحار بن عباس عبدی) به سوی عمر بن خطاب فرستاد^[۵]. گفتنی است در میان صحابه‌نگاران تنها ابن حجر^[۶] به سبب ذکر نام حکم در فتوحات و با توجه به مبنایش که فرماندهان سپاه در دوره نخستین خلافت از صحابه بوده‌اند^[۷]، ترجمه وی را در بخش اول الاصابه (صحابه) آورده است.^[۸]

جستارهای وابسته

بنو تغلب بن وائل (قبیله)

منابع

بانشی، رحمت‌الله، مقاله «حکم بن عمرو بن شرید»، دانشنامه سیره نبوی ج۳

پانویس

↑ ر.ک: سمعانی، انساب، ج۱، ص۵۰۵.
↑ طبری، تاریخ، ج۴، ص۱۸۱؛ ابن اثیر، اسدالغابه، ج۳، ص۴۵.
↑ سمعانی، انساب، ج۱، ص۴۶۹.
↑ از منطقه ای گسترده بین کرمان تا سند و عمان، ر.ک: یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۵، ص۱۸۰.
↑ ثقفی، الغارات، ج۲، ص۷۸۷؛ طبری، تاریخ، ج۴، ص۱۸۱؛ ابن اثیر، اسدالغابه، ج۳، ص۴۵.
↑ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۹۴.
↑ ر.ک:ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۱۵.
↑ بانشی، رحمت‌الله، مقاله «حکم بن عمرو بن شرید»، دانشنامه سیره نبوی ج۳، ص۱۰۳-۱۰۴.

[1] ر.ک: سمعانی، انساب، ج۱، ص۵۰۵.

[2] طبری، تاریخ، ج۴، ص۱۸۱؛ ابن اثیر، اسدالغابه، ج۳، ص۴۵.

[3] سمعانی، انساب، ج۱، ص۴۶۹.

[4] از منطقه ای گسترده بین کرمان تا سند و عمان، ر.ک: یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۵، ص۱۸۰.

[5] ثقفی، الغارات، ج۲، ص۷۸۷؛ طبری، تاریخ، ج۴، ص۱۸۱؛ ابن اثیر، اسدالغابه، ج۳، ص۴۵.

[6] ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۹۴.

[7] ر.ک:ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۱۵.

[8] بانشی، رحمت‌الله، مقاله «حکم بن عمرو بن شرید»، دانشنامه سیره نبوی ج۳، ص۱۰۳-۱۰۴.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
 {{مدخل مرتبط
 | موضوع مرتبط = صحابه
-| عنوان مدخل  = حکم بن سعید بن عاص
+| عنوان مدخل  = حکم بن عمرو بن شرید
-| مداخل مرتبط = [[حکم بن سعید بن عاص در تاریخ اسلامی]]
+| مداخل مرتبط = [[حکم بن عمرو بن شرید در تاریخ اسلامی]]
 | پرسش مرتبط  =
 }}
 == آشنایی اجمالی ==
-وی به [[بنوأمیة بن عبد شمس]]، از [[قبیله قریش]] [[نسب]] می‌‌برد<ref>ابن کلبی، جمهره النسب، ج۱، ص۳۵؛ معصب زبیری، نسب قریش، ص۱۷۴.</ref>. پدرش [[ابو أحیحه سعید بن عاص]] ([[عاصی]])، از [[اشراف قریش]] و از [[دشمنان پیامبر]]{{صل}} بود که [[مشرک]] از [[دنیا]] رفت<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۳، ص۲۳۵.</ref>. مادرش هند([[صفیه]]) دختر [[مغیرة بن عبدالله بن عمر بن مخزوم]] است<ref>خلیفه بن خیاط، طبقات، ص۴۰؛ ابن حزم، جمهره انساب العرب، ص۸۰.</ref>.
+نسبتش به [[ثعلبی]] [[گواه]] بر آن است که به بنو [[ثعلبه]] [[نسب]] می‌‌برد، اما با توجه به وجود چند [[قبیله]] به نام بنو ثعلبه روشن نیست منظور کدام بنو ثعلبه است<ref>ر.ک: سمعانی، انساب، ج۱، ص۵۰۵.</ref>. افزون بر ثعلبی، به او نسبت تغلبی نیز داده‌اند<ref>طبری، تاریخ، ج۴، ص۱۸۱؛ ابن اثیر، اسدالغابه، ج۳، ص۴۵.</ref> که بر پایه آن، [[حکم]] منسوب به قبیله [[بنو تغلب بن وائل]] از عرب های [[عدنانی]] است<ref>سمعانی، انساب، ج۱، ص۴۶۹.</ref> و قاعدتاً یکی [[تصحیف]] دیگری است.
-[[ابن عساکر]]<ref>ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۲۹، ص۵۵.</ref> می‌گوید: [[حکم]] قبل از [[فتح مکه]] [[اسلام]] آورد. بر اساس روایتی که از او نقل شده، هنگامی که به حضور [[پیامبر]]{{صل}} رسید، آن حضرت پرسید نامت چیست؟ در پاسخ گفت: حکم؛ [[رسول خدا]]{{صل}} هم نامش را به عبدالله[[تغییر]] داد<ref>بخاری، التاریخ الکبیر، ج۲، ص۳۳۰؛ ابن ابی عاصم، ج۱، ص۳۸۹؛ ابونعیم، معرفه الصحابه، ج۲، ص۷۱۴؛ ترمذی، سنن، ج۴، ص۲۱۳.</ref>. از این رو، برخی منابع<ref>ابونعیم، معرفه الصحابه، ج۲، ص۱۶۷۱؛ ابن عبدالبر، ج۳، ص۵۲؛ ابن حجر، الاصابه، ج۴، ص۹۹.</ref> با عنوان عبدالله بن سعید از او یاد کرده‌اند. گفتنی است در سند این [[روایت]] عبید بن عبدالرحمن قرار دارد که [[بخاری]]<ref>بخاری، تاریخ الکبیر، ج۲، ص۳۳۰.</ref> در مورد آن مطمئن نیست. حکم از [[صحابه]] مشهور در [[مکه]] بود<ref>ابن حبان، مشاهیر علما الامصار، ص۶۱.</ref> که به دستور رسول خدا{{صل}} [[مأمور]] شد تا به [[مردم مدینه]] [[نوشتن]] بیاموزد<ref>مصعب بن عبدالله زبیری، ص۱۷۴؛ احمدی میانجی، ج۱، ص۱۴.</ref> و نیز [[نماینده]] حضرت در [[بازار]] [[مدینه]] شد<ref>خلیفه بن خیاط، تاریخ، ص۶۱-؛ ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۲۹، ص۵۳.</ref>. چنان که منابع دیگری<ref>ابن حبیب، المحبر، ص۱۲۶؛ ابن حزم، جمهره انساب، ص۸۰.</ref> وی را [[کارگزار رسول خدا]]{{صل}} در [[قری]] عربیه<ref>منطقه‌هایی در سرزمین حجاز که از جمله آن خیبر، تبوک و فدک است؛ ر.ک: بکری، معجم ما استعجم، ج۳، ص۹۲۹.</ref> دانسته‌اند. سعید بن [[عمرو بن سعید بن عاص]] [[راوی]] اوست<ref>ابن ابی‌حاتم، الجرح التعدیل، ج۳، ص۱۱۷؛ ابن حبان، الثقات، ج۳، ص۸۵.</ref>.
-در مورد پایان زندگی‌اش [[اختلاف]] بسیار است؛ برخی گفته‌اند در [[جنگ بدر]] به [[شهادت]] رسید<ref>طبرانی، المعجم الکبیر، ج۳، ص۲۱۴؛ ابن حزم، جمهره انساب العرب، ص۸۰.</ref> اما این مطلب ثابت نشده<ref>ابونعیم، معرفه الصحابه، ج۲، ص۷۱۴.</ref> و [[ابن اسحاق]] و [[موسی بن عقبه]]، وی را در شمار بدری‌ها ذکر نکرده اند<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۸۹.</ref>. [[ابن حجر]]<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۸۹.</ref> در ادامه شرح حالش می‌‌افزاید؛ اینکه [[سعید بن عمرو]] از او به طور مستقیم [[حدیث]] شنیده(البته اگر [[روایت]] منقطع نباشد) [[گواه]] بر آن است که [[مرگ]] وی دیرتر از [[جنگ بدر]] رخ داده است. همچنین [[شاهد]] دیگری وجود دارد که [[شهادت]] وی را در [[بدر]] رد می‌‌کند و آن، گزارش [[بلاذری]]<ref>بلاذری، انساب، ج۶، ص۴۹.</ref> است که متن آن چنین است: «وقتی [[برادر]] [[حکم]] به نام عاص در جنگ بدر به دست [[مسلمانان]] به [[قتل]] رسید، فرزند کوچکی داشت که [[حکم]] [[سرپرستی]] او را به عهده گرفت. روزی [[رسول خدا]]{{صل}} حکم را با [[نوجوانی]] (پسربچه) دید، فرمود: این کیست؟ حکم:گفت برادرزاده ام هست. در این حال [[پیامبر]]{{صل}} دستی بر سر [[نوجوان]] کشید و لباسی بر او پوشانید». بنابراین، بعید است وی در جنگ بدر به شهادت رسیده باشد. افزون بر آنکه برخی گفته‌اند وی بعدها به [[شام]] رفت و در آنجا سکنا گزید<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۸۹.</ref>. اگرچه ابن اسحاق<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۸۹.</ref> [[مصعب زبیری]]<ref>معصب زبیری، نسب قریش، ص۱۷۴.</ref>، [[بخاری]]<ref>بخاری، التاریخ الکبیر، ج۱، ص۷۷.</ref> و [[ابن عساکر]]<ref>ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۲۹، ص۵۳.</ref> وی را از [[شهیدان]] [[نبرد موته]] [[سال]] هشتم دانسته‌اند، ولی بیشتر منابع<ref>ر.ک: ذهبی، تجرید اسما صحابه، ج۱، ص۳۱۵.</ref> گفته‌اند وی در [[جنگ یمامه]] (سال۱۲) کشته شد<ref>خلیفه بن خیاط، التاریخ، ص۷۳؛ بلاذری، فتوح البلدان قاهره، ج۱، ص۱۰۹؛ ذهبی، تاریخ، ج۳، ص۶۳.</ref>. از او نسلی باقی نماند<ref>ابن اثیر، اسدالغابه، ج۲، ص۴۶.</ref> ولی برادرانش خالد عمرو و [[ابان]] در شمار [[صحابه]] هستند<ref>ر.ک: مدخل‌های مربوط.</ref>.<ref>[[رحمت‌الله بانشی|بانشی، رحمت‌الله]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۳ (کتاب)|مقاله «حکم بن سعید بن عاص»، دانشنامه سیره نبوی]] ج۳، ص۹۹-۱۰۰.</ref>
+وی از [[فرماندهان سپاه]] [[اسلام]] در [[زمان خلیفه دوم]] بود که در [[سال ۲۳ هجری]] [[سرزمین]] مکران<ref>از منطقه ای گسترده بین کرمان تا سند و عمان، ر.ک: یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۵، ص۱۸۰.</ref> را گشود و خبر [[پیروزی]] را در [[نامه]] ای به وسیله یکی از [[صحابه]] ([[صحار بن عباس عبدی]]) به سوی [[عمر بن خطاب]] فرستاد<ref>ثقفی، الغارات، ج۲، ص۷۸۷؛ طبری، تاریخ، ج۴، ص۱۸۱؛ ابن اثیر، اسدالغابه، ج۳، ص۴۵.</ref>. گفتنی است در میان [[صحابه‌نگاران]] تنها [[ابن حجر]]<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۹۴.</ref> به سبب ذکر نام [[حکم]] در [[فتوحات]] و با توجه به مبنایش که فرماندهان سپاه در دوره نخستین [[خلافت]] از صحابه بوده‌اند<ref>ر.ک:ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۱۵.</ref>، [[ترجمه]] وی را در بخش اول [[الاصابه]] (صحابه) آورده است.<ref>[[رحمت‌الله بانشی|بانشی، رحمت‌الله]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۳ (کتاب)|مقاله «حکم بن عمرو بن شرید»، دانشنامه سیره نبوی]] ج۳، ص۱۰۳-۱۰۴.</ref>
 == جستارهای وابسته ==
 {{مدخل وابسته}}
-* [[قریش]] (قبیله)
+* [[بنو تغلب بن وائل]] (قبیله)
-* [[ابو أحیحه سعید بن عاص]] (پدر)
-* [[صفیه بنت مغیرة بن عبدالله بن عمر بن مخزوم]] (مادر)
-* [[عامر بن خالد بن عامر]] (جد)
-* [[عیسی بن مسعود]] (نوه)
-* [[یوسف بن مسعود]] (نوه)
-* [[اسماعیل بن مسعود]] (نوه)
 {{پایان مدخل وابسته}}
 == منابع ==
 {{منابع}}
-# [[پرونده:IM009659.jpg|22px]] [[رحمت‌الله بانشی|بانشی، رحمت‌الله]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۳ (کتاب)|'''مقاله «حکم بن سعید بن عاص»، دانشنامه سیره نبوی ج۳''']]
+# [[پرونده:IM009659.jpg|22px]] [[رحمت‌الله بانشی|بانشی، رحمت‌الله]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۳ (کتاب)|'''مقاله «حکم بن عمرو بن شرید»، دانشنامه سیره نبوی ج۳''']]
 {{پایان منابع}}