کاربر:Ali/صفحه تمرین۲: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ ‏۲۸ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۰۰

آشنایی اجمالی

نسبش معلوم نیست ولی با توجه به نسبتش به ثمالی^[۱] به ثمالة بن اسلم بن کعب، از قبیله ازد از عرب جنوبی نسب می‌برد^[۲]. نام پدرش را عمرو نیز گفته‌اند^[۳] و همین امر سبب شده ابن عبدالبر^[۴] دو مصداق برایشان فرض کند و در دو مدخل (حکم بن عمرو شمالی و حکم بن عمیر) به شرح حال وی بپردازد، در حالی که مصداق هر دو عنوان یکی است^[۵]. ابن عساکر^[۶]، مادرش را مریم، دختر ابوسفیان بن حرب گفته است که به نظر می‌رسد اشتباه است؛ زیرا اولاً، در نام فرزندان ابوسفیان بن حرب چنین شخصی نیست^[۷] و دیگر اینکه بعضی منابع از مریم دختر ابوسفیان انصاری اوسی یاد کرده‌اند که صحابی بوده و پدرش در احد به شهادت رسیده است. ممکن است وی مادرحکم بوده و ابن عساکر پدرش را با ابوسفیان بن حرب قرشی خلط کرده باشد.

برخلاف ابن حبان^[۸] که در صحابی بودنش تردید دارد، بسیاری از منابع بر آن تصریح کرده‌اند^[۹] و حتی برخی او را بدری دانسته‌اند^[۱۰]. هر چند منابع سیره و مغازی از شرکت او در غزوات خبر نداده‌اند. حکم در شمار صحابه‌ای است که به شام رفته و در حمص ساکن شدند و اهل شام از او روایت نقل می‌کنند^[۱۱].

روایت‌های بسیاری از سوی وی از رسول خدا(ص) نقل شده است، از جمله در باب بدعت^[۱۲]، صدق جماعت به بیش از دو نفر^[۱۳]، دعای هنگام اقامه نماز و تکبیرة الاحرام^[۱۴] و در موضوعات دیگر^[۱۵]. اما دو روایت بحث‌برانگیز وی: یکی درباره جهر به بسم الله از سوی رسول خدا(ص) در برخی نمازها^[۱۶] و دیگری روایتی است که بر پایه آن رسول خدا(ص) درباره مدیریت آینده مسلمان از خلفای سه‌گانه و حضرت علی(ع) پرسش‌هایی داشته و سپس آنان را ستوده است. در این گزارش معاویة بن ابی سفیان نیز حضور داشته که حضرت او را ستمکار و بدعتگر در دین معرفی می‌کند^[۱۷]. هرچند روایت‌های او از سوی غالب تراجم‌نگاران منکر (روایتی که تنها از یک طریق نقل شده است) دانسته شده و راوی او موسی بن ابی حبیب تضعیف شده است^[۱۸]، اما دو روایت اخیر به شدت از سوی ابن جوزی^[۱۹] و زیلعی^[۲۰] رد شده تا آنجا که به طور کلی حکم را از جرگه صحابه خارج کرده‌اند. چنان که ابن حجر در لسان المیزان^[۲۱] صحابی بودن وی را رد کرده است. هرچند برخی منابع شیعی نیز حکم را مجهول دانسته‌اند^[۲۲]، اما به نظر می‌رسد تعصب‌های مذهبی در رد صحابی بودن وی از سوی برخی تراجم‌نگاران اهل سنت دخالت داشته باشد.^[۲۳]

جستارهای وابسته

منابع

بانشی، رحمت‌الله، مقاله «حکم بن عمیر ثمالی»، دانشنامه سیره نبوی ج۳

پانویس

↑ بغوی، معجم الصحابه، ج۲، ص۱۰۷؛ ابن قانع، معجم الصحابه، ج۱، ص۲۰۵.
↑ ر.ک: ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۷، ص۲۹۱؛ سمعانی، الانساب، ج۱، ص۵۱۳.
↑ ذهبی، تجرید اسما الصحابه، ج۱، ص۱۳۶.
↑ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۱، ص۴۱۴-۴۱۵.
↑ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۹۴ و ۱۸۱.
↑ ابن عساکر، تاریخ مدینته الدمشق، ج۵۹، ص۱۲۵.
↑ ر.ک: مدخل ابوسفیان بن حرب.
↑ ابن حبان، کتاب الثقات، ج۳، ص۸۵.
↑ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۷، ص۲۹۱؛ ابن ابی عاصم، الاحاد والمثانی، ج۴، ص۳۷۳؛ ابن عدی، الکامل فی ضعفا الرجال، ج۵، ص۲۵۰.
↑ دارقطنی، سنن، ج۱، ص۳۰۸؛ ابن اثیر، اسدالغابه، ج۲، ص۵۳.
↑ ابو نعیم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۷۲۱؛ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۱، ص۴۱۵.
↑ ابن ابی عاصم، الاحاد و المثانی، ج۴، ص۳۷۳.
↑ ابن عبدالبر، التمهید، ج۱۴، ص۱۳۸.
↑ طبرانی، کتاب الدعاء، ص۱۷۳.
↑ ر.ک: منابع تفسیری چون طبری، جامع البیان، ج۱، ص۹۰؛ ثعلبی، الکشف والبیان، ج۹، ص۲۷۷؛ طبرانی، المعجم الکبیر، ج۳، ص۲۱۷-۲۱۹؛ ابن عدی، الکامل فی ضعفا الرجال، ج۵، ص۲۵۰.
↑ دارقطنی، سنن، ج۱، ص۳۰۸؛ شامی، سبل الهدی و الرشاد، ج۸، ص۱۱۸.
↑ ابن عساکر، تاریخ مدینه الدمشق، ج ۵۹، ص۱۲۵؛ ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۳، ص۹۷.
↑ ابن ابی‌حاتم، الجرح والتعدیل، ج۳، ص۱۲۵.
↑ ابن جوزی، الموضوعات، ج۲، ص۲۷.
↑ زیلعی، ج۱، ص۴۷۳.
↑ ابن حجر، لسان المیزان، ج۲، ص۳۳۷.
↑ امین، أعیان الشیعه، ج۶، ص۲۱۲.
↑ بانشی، رحمت‌الله، مقاله «حکم بن عمیر ثمالی»، دانشنامه سیره نبوی ج۳، ص۱۰۴.

[1] بغوی، معجم الصحابه، ج۲، ص۱۰۷؛ ابن قانع، معجم الصحابه، ج۱، ص۲۰۵.

[2] ر.ک: ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۷، ص۲۹۱؛ سمعانی، الانساب، ج۱، ص۵۱۳.

[3] ذهبی، تجرید اسما الصحابه، ج۱، ص۱۳۶.

[4] ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۱، ص۴۱۴-۴۱۵.

[5] ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۹۴ و ۱۸۱.

[6] ابن عساکر، تاریخ مدینته الدمشق، ج۵۹، ص۱۲۵.

[7] ر.ک: مدخل ابوسفیان بن حرب.

[8] ابن حبان، کتاب الثقات، ج۳، ص۸۵.

[9] ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۷، ص۲۹۱؛ ابن ابی عاصم، الاحاد والمثانی، ج۴، ص۳۷۳؛ ابن عدی، الکامل فی ضعفا الرجال، ج۵، ص۲۵۰.

[10] دارقطنی، سنن، ج۱، ص۳۰۸؛ ابن اثیر، اسدالغابه، ج۲، ص۵۳.

[11] ابو نعیم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۷۲۱؛ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۱، ص۴۱۵.

[12] ابن ابی عاصم، الاحاد و المثانی، ج۴، ص۳۷۳.

[13] ابن عبدالبر، التمهید، ج۱۴، ص۱۳۸.

[14] طبرانی، کتاب الدعاء، ص۱۷۳.

[15] ر.ک: منابع تفسیری چون طبری، جامع البیان، ج۱، ص۹۰؛ ثعلبی، الکشف والبیان، ج۹، ص۲۷۷؛ طبرانی، المعجم الکبیر، ج۳، ص۲۱۷-۲۱۹؛ ابن عدی، الکامل فی ضعفا الرجال، ج۵، ص۲۵۰.

[16] دارقطنی، سنن، ج۱، ص۳۰۸؛ شامی، سبل الهدی و الرشاد، ج۸، ص۱۱۸.

[17] ابن عساکر، تاریخ مدینه الدمشق، ج ۵۹، ص۱۲۵؛ ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۳، ص۹۷.

[18] ابن ابی‌حاتم، الجرح والتعدیل، ج۳، ص۱۲۵.

[19] ابن جوزی، الموضوعات، ج۲، ص۲۷.

[20] زیلعی، ج۱، ص۴۷۳.

[21] ابن حجر، لسان المیزان، ج۲، ص۳۳۷.

[22] امین، أعیان الشیعه، ج۶، ص۲۱۲.

[23] بانشی، رحمت‌الله، مقاله «حکم بن عمیر ثمالی»، دانشنامه سیره نبوی ج۳، ص۱۰۴.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

[۱۳]

[۱۴]

[۱۵]

[۱۶]

[۱۷]

[۱۸]

[۱۹]

[۲۰]

[۲۱]

[۲۲]

[۲۳]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
 {{مدخل مرتبط
 | موضوع مرتبط = صحابه
-| عنوان مدخل  = حکم بن عمرو بن مجدع غفاری
+| عنوان مدخل  = حکم بن عمیر ثمالی
-| مداخل مرتبط = [[حکم بن عمرو بن مجدع غفاری در تاریخ اسلامی]]
+| مداخل مرتبط = [[حکم بن عمیر ثمالی در تاریخ اسلامی]]
 | پرسش مرتبط  =
 }}
 == آشنایی اجمالی ==
-او نوادة [[مجدع بن حدیم بن حارث بن نعیله]]، از [[بنو ضمرة بن بکر]] از [[قبیله]] بزرگ [[کنانه]] است. به سبب افتادگی و تصحیف‌های معمول در نسخه‌ها، اختلاف‌های جزئی در سلسله [[نسب]] وجود دارد<ref>ر.ک: ابن کلبی، جمهرة النسب، ج۱، ص۲۱۹؛ ابن سلام، کتاب النسب، ص۲۲۲؛ خلیفة بن خیاط، کتاب الطبقات، ص۲۹۹.</ref>. وی در اصل از [[نسل]] نعیله ([[ثعلبه]]) [[برادر]] [[غفار بن ملیل]] است، اما چون تعدادشان کم بود به [[غفاری]] منسوب شدند<ref>ر.ک: ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۹۳؛ ابن قانع، معجم الصحابه، ج۱، ص۲۰۹؛ ابن ماکولا، الاکمال، ج۷، ص۲۲۳.</ref>. کنیه‌اش [[ابو رافع]] است<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۷ ص۱۱۳.</ref> و گاهی به او [[حکم بن اقرع]]<ref>ذهبی، الکاشف، ص۳۴۵؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۹۳.</ref> یا [[اقرع]] نیز گفته می‌شود<ref>ابونعیم، معرفه الصحابه، ج۲، ص۷۰۸.</ref>. [[خلیفة بن خیاط]]<ref>خلیفة بن خیاط، کتاب الطبقات، ص۲۹۹.</ref> نام مادرش را [[أمامة بنت عبدالمالک]] از بنو غفار دانسته، ولی [[ابن حبان]]<ref>ابن حبان، کتاب الثقات، ج۳، ص۸۴.</ref> [[اسماء]] بنت مالک گفته است.
+نسبش معلوم نیست ولی با توجه به نسبتش به ثمالی<ref>بغوی، معجم الصحابه، ج۲، ص۱۰۷؛ ابن قانع، معجم الصحابه، ج۱، ص۲۰۵.</ref> به ثمالة بن [[اسلم]] بن کعب، از [[قبیله ازد]] از [[عرب]] جنوبی [[نسب]] می‌برد<ref>ر.ک: ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۷، ص۲۹۱؛ سمعانی، الانساب، ج۱، ص۵۱۳.</ref>. نام پدرش را عمرو نیز گفته‌اند<ref>ذهبی، تجرید اسما الصحابه، ج۱، ص۱۳۶.</ref> و همین امر سبب شده [[ابن عبدالبر]]<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۱، ص۴۱۴-۴۱۵.</ref> دو مصداق برایشان فرض کند و در دو مدخل ([[حکم بن عمرو]] شمالی و [[حکم بن عمیر]]) به شرح حال وی بپردازد، در حالی که مصداق هر دو عنوان یکی است<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۹۴ و ۱۸۱.</ref>. [[ابن عساکر]]<ref>ابن عساکر، تاریخ مدینته الدمشق، ج۵۹، ص۱۲۵.</ref>، مادرش را [[مریم]]، دختر [[ابوسفیان بن حرب]] گفته است که به نظر می‌رسد [[اشتباه]] است؛ زیرا اولاً، در نام [[فرزندان]] ابوسفیان بن حرب چنین شخصی نیست<ref>ر.ک: مدخل ابوسفیان بن حرب.</ref> و دیگر اینکه بعضی منابع از مریم [[دختر ابوسفیان]] [[انصاری]] [[اوسی]] یاد کرده‌اند که [[صحابی]] بوده و پدرش در [[احد]] به [[شهادت]] رسیده است. ممکن است وی مادر[[حکم]] بوده و ابن عساکر پدرش را با ابوسفیان بن حرب قرشی خلط کرده باشد.
-[[حکم]] [[صحابی]] مشهور و [[بزرگواری]] است<ref>ابن حبان، مشاهیر علماء الامصار، ص۱۰۱؛ ذهبی، تجرید اسما الصحابه، ج۱، ص۱۳۶.</ref> که تا [[زمان]] [[رحلت رسول خدا]]{{صل}} در کنار ایشان بود، سپس به [[بصره]] رفت و در آنجا خانه‌ای بنا کرد<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۷، ص۲۱؛ ابن حبیب، المحبر، ص۲۹۵.</ref>. بر پایه روایتی که [[ابن اثیر]]<ref>ابن اثیر، اسدالغابه، ج۱، ص۳۶۸.</ref> ذیل ترجمة [[بریده اسلمی]] آورده، [[رسول خدا]]{{صل}} بریده و حکم غفاری را دو چشم [[اهل مشرق]] توصیف کرده است. وی روایت‌های متعددی در باب‌های مختلف از رسول خدا{{صل}} نقل کرده است، از جمله آنها [[روایت]] [[نهی]] [[پیامبر]] از خوردن گوشت الاغ اهلی است<ref>احمد بن حنبل، المسند، ج۴، ص۲۱۲؛ بخاری، صحیح، ج۶، ص۲۳۰؛ عبدالرزاق صنعانی، ج۴، ص۵۲۵.</ref> و نهی از [[وضو]] گرفتن مرد از باقیمانده آب وضوی [[زنان]]<ref>ترمذی، سنن، ج۱، ص۴۴؛ ابن حبان، صحیح، ج۴، ص۷۱.</ref>. البته برخی این روایت را حمل بر [[کراهت]] کرده‌اند<ref>ابن عبدالبر، الاستذکار، ج۱، ص۲۹۷.</ref> و در [[فقه شیعه]] به سبب [[ضعف]] این [[روایت]]، [[وضو]] گرفتن مردان از باقیمانده آب وضوی [[زنان]] جایز دانسته شده است<ref>محقق حلی، ج۱، ص۱۰۰؛ علامه حلی، منتهی المطلب، ج۱، ص۲۸.</ref>. [[حدیثی]] درباره نبودن [[اطاعت]] در [[معصیت]] خدا<ref>احمد بن حنبل، المسند، ج۴، ص۲۳۲؛ ابن ابی عاصم، الاحاد و المثانی، ج۲، ص۲۶۲؛ طبرانی، المعجم الکبیر، ج۳، ص۲۰۸.</ref> و موارد دیگری را از [[رسول خدا]]{{صل}} نقل کرده است<ref>ر.ک: طیالسی، مسند، ص۱۷۶؛ بغوی، معجم الصحابه، ج۲، ص۹۹؛ ابونعیم، معرفه الصحابه، ج۲، ص۷۰۸؛ هیثمی، مجمع الزوائد، ج۲، ص۶۰.</ref>. افرادی چون [[ابوحاجب سوادة بن عاصم]]، [[جابر بن یزید]]، [[عبدالله بن صامت]]، [[دلجة بن قیس]] و برخی دیگر [[راوی]] روایت‌های وی هستند<ref>ابن ابی‌حاتم، الجرح والتعدیل، ج۳، ص۱۱۹؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۹۳.</ref>.
-اگرچه ابن حبیب<ref>ابن حبیب، المحبر، ص۲۹۵.</ref>[[حکم]] را از [[یاران]] معاویه در [[جنگ صفین]] دانسته، اما بر پایه برخی گزارش‌ها، [[امیر مؤمنان علی]]{{ع}} در ماجرای درگیری با [[فتنه‌گران]] از [[حکم]] [[درخواست کمک]] کرد. اما وی بهانه آورد و از [[جنگ]] کناره گرفت<ref>طبرانی، المعجم الکبیر، ج۳، ص۲۱۰؛ هیثمی، مجمع الزوائد، ج۷، ص۳۰۱.</ref>.
+برخلاف [[ابن حبان]]<ref>ابن حبان، کتاب الثقات، ج۳، ص۸۵.</ref> که در صحابی بودنش تردید دارد، بسیاری از منابع بر آن تصریح کرده‌اند<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۷، ص۲۹۱؛ ابن ابی عاصم، الاحاد والمثانی، ج۴، ص۳۷۳؛ ابن عدی، الکامل فی ضعفا الرجال، ج۵، ص۲۵۰.</ref> و حتی برخی او را [[بدری]] دانسته‌اند<ref>دارقطنی، سنن، ج۱، ص۳۰۸؛ ابن اثیر، اسدالغابه، ج۲، ص۵۳.</ref>. هر چند منابع [[سیره]] و [[مغازی]] از شرکت او در [[غزوات]] خبر نداده‌اند. حکم در شمار صحابه‌ای است که به [[شام]] رفته و در [[حمص]] ساکن شدند و [[اهل شام]] از او [[روایت]] نقل می‌کنند<ref>ابو نعیم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۷۲۱؛ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۱، ص۴۱۵.</ref>.
-به گفته [[بلاذری]]<ref>بلاذری، فتوح البلدان، ج۳، ص۵۰۶.</ref> و [[طبری]]<ref>طبری، تاریخ طبری، ج۵، ص۲۲۵.</ref> در زمانی که [[زیاد بن ابیه]] [[حاکم بصره]] بود (سال۴۵) تصمیم گرفت [[حکومت]] منطقه [[خراسان]] را به [[حکم بن ابی‌العاص بن بشر ثقفی|حکم بن ابی‌العاص ثقفی]] بسپارد، ولی پیک ویژه زیاد بن ابیه [[اشتباه]] کرد و [[حکم غفاری]] را برای این [[مأموریت]] فراخواند. زیاد بن ابیه هم آن را به فال [[نیک]] گرفت و [[فرمانداری خراسان]] را به او سپرد. وی تا [[زمان]] درگذشتش (مشهور سال ۵۰ است) [[حاکم خراسان]] بود و در آن [[سرزمین]] پیروزی‌های چشمگیری داشت و غنیمت‌های هنگفتی به دست آورد<ref>بلاذری، انساب، ج۵، ص۲۳۰؛ طبری، تاریخ طبری، ج۵، ص۲۲۹؛ ابن اعثم، الفتوح، ج۴، ص۳۱۵.</ref>. زیاد بن ابیه با شنیدن [[اخبار]] [[پیروزی]] و [[غنایم]]، در نامه‌ای به حکم نوشت که [[معاویه بن ابی‌سفیان]] دستور داده هیچ‌کدام از طلا و نقره‌های غنیمتی را میان [[مردم]] تقسیم نکن و آنان را به [[مرکز حکومت]] بفرست. اما حکم در [[جواب]] نوشت من [[کتاب خدا]] را بر کتاب ([[نامه]]) معاویه مقدم می‌دانم، به [[خدا]] قسم، اگر [[آسمان‌ها]] و [[زمین]] به روی بنده‌ای بسته باشد، هرگاه آن [[بنده]] از [[خدا]] بترسد، [[خداوند]] راه برون‌رفت از آن [[مشکلات]] را برای او فراهم می‌سازد. سپس به [[مردم]] گفت: بشتابید به سوی غنیمت‌های خود و آن را تقسیم کنید. از این رو، مورد [[بی‌مهری]] [[حکومت مرکزی]] واقع شد و از خدا درخواست [[مرگ]] کرد، سپس از [[دنیا]] رفت<ref>بلاذری، انساب، ج۵، ص۲۳۰؛ حاکم نیشابوری، المستدرک، ج۳، ص۴۴۲؛ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۱، ص۴۱۲.</ref>. از این رو، [[گمان]] به [[تشیع]] وی شده است<ref>امین، أعیان الشیعه، ج۶، ص۲۱۱.</ref> گفته شده به سبب همین [[نافرمانی]]، معاویه دستور داد [[حکم]] را [[زندانی]] کرده، و به زنجیر کشند. او نیز [[وصیت]] کرد وی را با زنجیرش [[دفن]] کنند تا در [[قیامت]] با [[ابو عبدالرحمن]] (معاویه) [[مخاصمه]] کند<ref>ابن حبان، مشاهیر، ص۱۰؛ ابن حجر، تهذیب، ج۲، ص۳۷۵.</ref>.
+روایت‌های بسیاری از سوی وی از [[رسول خدا]]{{صل}} نقل شده است، از جمله در باب [[بدعت]]<ref>ابن ابی عاصم، الاحاد و المثانی، ج۴، ص۳۷۳.</ref>، [[صدق]] [[جماعت]] به بیش از دو نفر<ref>ابن عبدالبر، التمهید، ج۱۴، ص۱۳۸.</ref>، دعای هنگام [[اقامه نماز]] و تکبیرة الاحرام<ref>طبرانی، کتاب الدعاء، ص۱۷۳.</ref> و در موضوعات دیگر<ref>ر.ک: منابع تفسیری چون طبری، جامع البیان، ج۱، ص۹۰؛ ثعلبی، الکشف والبیان، ج۹، ص۲۷۷؛ طبرانی، المعجم الکبیر، ج۳، ص۲۱۷-۲۱۹؛ ابن عدی، الکامل فی ضعفا الرجال، ج۵، ص۲۵۰.</ref>. اما دو [[روایت]] بحث‌برانگیز وی: یکی درباره جهر به [[بسم الله]] از سوی [[رسول خدا]]{{صل}} در برخی [[نمازها]]<ref>دارقطنی، سنن، ج۱، ص۳۰۸؛ شامی، سبل الهدی و الرشاد، ج۸، ص۱۱۸.</ref> و دیگری روایتی است که بر پایه آن رسول خدا{{صل}} درباره [[مدیریت]] [[آینده]] [[مسلمان]] از [[خلفای سه‌گانه]] و [[حضرت علی]]{{ع}} پرسش‌هایی داشته و سپس آنان را [[ستوده]] است. در این گزارش معاویة بن [[ابی سفیان]] نیز حضور داشته که حضرت او را [[ستمکار]] و بدعتگر در [[دین]] معرفی می‌کند<ref>ابن عساکر، تاریخ مدینه الدمشق، ج ۵۹، ص۱۲۵؛ ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۳، ص۹۷.</ref>. هرچند روایت‌های او از سوی غالب [[تراجم‌نگاران]] منکر (روایتی که تنها از یک طریق نقل شده است) دانسته شده و [[راوی]] او [[موسی]] بن ابی حبیب [[تضعیف]] شده است<ref>ابن ابی‌حاتم، الجرح والتعدیل، ج۳، ص۱۲۵.</ref>، اما دو روایت اخیر به شدت از سوی [[ابن جوزی]]<ref>ابن جوزی، الموضوعات، ج۲، ص۲۷.</ref> و زیلعی<ref>زیلعی، ج۱، ص۴۷۳.</ref> رد شده تا آنجا که به طور کلی [[حکم]] را از جرگه [[صحابه]] خارج کرده‌اند. چنان که [[ابن حجر]] در [[لسان المیزان]]<ref>ابن حجر، لسان المیزان، ج۲، ص۳۳۷.</ref> [[صحابی]] بودن وی را رد کرده است. هرچند برخی منابع [[شیعی]] نیز حکم را مجهول دانسته‌اند<ref>امین، أعیان الشیعه، ج۶، ص۲۱۲.</ref>، اما به نظر می‌رسد تعصب‌های مذهبی در رد صحابی بودن وی از سوی برخی تراجم‌نگاران [[اهل سنت]] [[دخالت]] داشته باشد.<ref>[[رحمت‌الله بانشی|بانشی، رحمت‌الله]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۳ (کتاب)|مقاله «حکم بن عمیر ثمالی»، دانشنامه سیره نبوی]] ج۳، ص۱۰۴.</ref>
-در [[زمان مرگ]] [[حکم]] [[اختلاف]] شده است، برخی آن را سال ۴۵ گفته‌اند<ref>ذهبی، تاریخ، ج۴، ص۴۱.</ref>. شمار بسیاری (قول مشهور همین است) [[سال]] ۵۰<ref>خلیفة بن خیاط، کتاب الطبقات، ص۲۹۹؛ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۷، ص۲۱؛ طبری، تاریخ طبری، ج۵، ص۲۵۰.</ref> و بعضی دیگر سال ۵۱ را [[زمان]] درگذشت وی دانسته‌اند<ref>حاکم نیشابوری، المستدرک، ج۳ ص۴۴۱.</ref>. برخلاف قول ضعیفی که مکان مرگش را [[بصره]] گفته<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۱، ص۴۱۲.</ref> صحیح آن است که وی در [[خراسان]] درگذشت<ref>ابن معین، تاریخ، ج۱، ص۳۵؛ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۱، ص۴۱۲.</ref> و با [[بریده اسلمی]] در مقبرة حصین در [[مرو]] مقابل حمام [[ابو حمزه سکری]] دفن شدند. [[احمد بن شیبان]] اظهار می‌کند که [[قبر]] آن دو را [[زیارت]] کرده است<ref>حاکم نیشابوری، المستدرک، ج۳، ص۴۴۲.</ref>. حکم پسری به نام عبدالکبیر داشت که در شمار [[راویان]] است<ref>بخاری، تاریخ، ج۶، ص۱۲۶؛ ابن ابی‌حاتم، الجرح والتعدیل، ج۶، ص۶۲.</ref> و نیز دختری به نام جنوب داشت که با [[قثم]] فرزند [[عباس بن عبدالمطلب]] [[ازدواج]] کرد<ref>ابن حبان، کتاب الثقات، ج۳، ص۸۴.</ref>.<ref>[[رحمت‌الله بانشی|بانشی، رحمت‌الله]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۳ (کتاب)|مقاله «حکم بن عمرو بن مجدع غفاری»، دانشنامه سیره نبوی]] ج۳، ص۱۰۲-۱۰۳.</ref>
 == جستارهای وابسته ==
@@ خط ۲۸: / خط ۲۵: @@
 == منابع ==
 {{منابع}}
-# [[پرونده:IM009659.jpg|22px]] [[رحمت‌الله بانشی|بانشی، رحمت‌الله]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۳ (کتاب)|'''مقاله «حکم بن عمرو بن مجدع غفاری»، دانشنامه سیره نبوی ج۳''']]
+# [[پرونده:IM009659.jpg|22px]] [[رحمت‌الله بانشی|بانشی، رحمت‌الله]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۳ (کتاب)|'''مقاله «حکم بن عمیر ثمالی»، دانشنامه سیره نبوی ج۳''']]
 {{پایان منابع}}