کاربر:Ali/صفحه تمرین۲: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ ‏۳۰ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۵۶

آشنایی اجمالی

وی عموی سعید بن مسیب بن حَزن بود و مادرش فاطمه بنت سائب بن عُویمِر نام داشت^[۱]. بر اساس روایت ابن اسحاق، وی به هنگام فتح مکه (سال هشتم) همراه پدرش اسلام آورد و سپس در نبرد یمامه به سال ۱۲ از جنگ‌های رِدّه شرکت کرد و کشته شد^[۲]. ابن حجر^[۳] در بخش نخست الاصابه از وی یاد کرده و پس از اشاره به خبر یاد شده، از ابن منده^[۴] نقل کرده که از حکیم روایتی نشنیده است^[۵]. به گفته ابن عبدالبر^[۶] و ابن اثیر^[۷]، ابومَعشَر گوید: در یمامه«حکیم بن ابی‌وَهب» کشته شد. وی «حکیم» را برادر «حَزن» دانسته، در حالی که درست آن است که «حکیم» پسر «حَزن» باشد^[۸]. ^[۹]

جستارهای وابسته

بنی‌عبدالقیس (قبیله)

منابع

خانجانی، قاسم، مقاله «حکیم بن حزن مخزومی»، دانشنامه سیره نبوی ج۳

پانویس

↑ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۱، ص۴۱۸.
↑ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۱، ص۴۱۸؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۶۰؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۹۸.
↑ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۹۹.
↑ م ۳۹۵ و صاحب کتاب معرفة الصحابه.
↑ نیز ر.ک: ابونعیم، معجم الرجال، ج۲، ص۷۰۶.
↑ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۱، ص۴۱۸.
↑ ابن اثیر، اسدالغابه، ج۲، ص۶۰.
↑ برای خبر کشته شدن وی ر.ک: طبرانی، معجم الکبیر، ج۳، ص۲۰۸.
↑ خانجانی، قاسم، مقاله «حکیم بن حزن مخزومی»، دانشنامه سیره نبوی ج۳، ص۱۱۰-۱۱۱.

[1] ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۱، ص۴۱۸.

[2] ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۱، ص۴۱۸؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۶۰؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۹۸.

[3] ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۹۹.

[4] م ۳۹۵ و صاحب کتاب معرفة الصحابه.

[5] نیز ر.ک: ابونعیم، معجم الرجال، ج۲، ص۷۰۶.

[6] ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۱، ص۴۱۸.

[7] ابن اثیر، اسدالغابه، ج۲، ص۶۰.

[8] برای خبر کشته شدن وی ر.ک: طبرانی، معجم الکبیر، ج۳، ص۲۰۸.

[9] خانجانی، قاسم، مقاله «حکیم بن حزن مخزومی»، دانشنامه سیره نبوی ج۳، ص۱۱۰-۱۱۱.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
 {{مدخل مرتبط
 | موضوع مرتبط = صحابه
-| عنوان مدخل  = حکیم بن اشرف
+| عنوان مدخل  = حکیم بن حزن مخزومی
-| مداخل مرتبط = [[حکیم بن اشرف در تاریخ اسلامی]]
+| مداخل مرتبط = [[حکیم بن حزن مخزومی در تاریخ اسلامی]]
 | پرسش مرتبط  =
 }}
 == آشنایی اجمالی ==
-وی از تیره دیل بن عمرو، از [[عبد القیس]] بود<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۴۸؛ ابن حزم، جمهرة أنساب العرب، ص۲۹۸.</ref>. نام او را «[[حکیم]]» هم گفته‌اند<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۱، ص۴۲۱.</ref> اما بیشتر «حُکیم» آورده‌اند<ref>ابن اثیر، أسد الغابة، ج۲، ص۵۷؛ ابن اثیر، الکامل، ج۳، ص۲۲۰؛ ابن حجر، الإصابة، ج۲، ص۱۵۲ و ۱۸۱.</ref> و نام پدرش را [[جبل]] نیز گفته‌اند<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۱، ص۴۲۱؛ ابن اثیر، أسد الغابة، ج۲، ص۵۷.</ref>.
+وی عموی [[سعید بن مسیب بن حَزن]]  بود و مادرش [[فاطمه بنت سائب بن عُویمِر]] نام داشت<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۱، ص۴۱۸.</ref>. بر اساس [[روایت]] [[ابن اسحاق]]، وی به هنگام [[فتح مکه]] (سال هشتم) همراه پدرش [[اسلام]] آورد و سپس در [[نبرد یمامه]] به سال ۱۲ از [[جنگ‌های رِدّه]] شرکت کرد و کشته شد<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۱، ص۴۱۸؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۶۰؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۹۸.</ref>. [[ابن حجر]]<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۹۹.</ref> در بخش نخست [[الاصابه]] از وی یاد کرده و پس از اشاره به خبر یاد شده، از [[ابن منده]]<ref>م ۳۹۵ و صاحب کتاب معرفة الصحابه.</ref> نقل کرده که از [[حکیم]] روایتی نشنیده است<ref>نیز ر.ک: ابونعیم، معجم الرجال، ج۲، ص۷۰۶.</ref>. به گفته [[ابن عبدالبر]]<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۱، ص۴۱۸.</ref> و [[ابن اثیر]]<ref>ابن اثیر، اسدالغابه، ج۲، ص۶۰.</ref>، ابومَعشَر گوید: در [[یمامه]]«حکیم بن ابی‌وَهب» کشته شد. وی «حکیم» را [[برادر]] «حَزن» دانسته، در حالی که درست آن است که «حکیم» پسر «حَزن» باشد<ref>برای خبر کشته شدن وی ر.ک: طبرانی، معجم الکبیر، ج۳، ص۲۰۸.</ref>.
-در [[صحابی]] بودن وی [[اختلاف]] است. [[ابن عبدالبر]]<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۱، ص۴۲۱.</ref>، او را در شمار [[صحابه]] آورده، می‌گوید: او [[رسول خدا]]{{صل}} را [[درک]] کرد اما آن حضرت را ندید و [[آگاهی]] ندارم که او [[روایت]] یا خبری نقل کرده باشد که دلالت کند وی از رسول خدا{{صل}} روایت شنیده است. [[ابن اثیر]]<ref>ابن اثیر، اسدالغابه، ج۲، ص۵۷.</ref> نیز به همین خبر ابن عبدالبر اشاره کرده است. [[ابن حجر]]<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۱۵۲.</ref> در بخش سوم ([[مخضرمین]]) از وی یاد کرده و پس از اشاره به خبر ابن عبدالبر می‌گوید عثمان وی را به سِند فرستاد. او سپس در [[بصره]] سکونت گزید و در [[نبرد جمل]] کشته شد. وی را مردی [[صالح]]، [[دیندار]]<ref>عابد و بزرگ، ر.ک: ذهبی، تاریخ الإسلام، ج۳، ص۴۹۵.</ref> و مورد [[اطاعت]] در خاندانش معرفی کرده‌اند<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۱، ص۴۲۱؛ ابن اثیر، أسد الغابة، ج۲، ص۵۷.</ref>.
+<ref>[[قاسم خانجانی|خانجانی، قاسم]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۳ (کتاب)|مقاله «حکیم بن حزن مخزومی»، دانشنامه سیره نبوی]] ج۳، ص۱۱۰-۱۱۱.</ref>
-مهم‌ترین بخش [[زندگی]] حکیم، نقش مؤثر او در محاصره عثمان و شرکت در [[قتل عثمان]]<ref>برای اطلاع بیشتر، ر.ک: ابن شبه، تاریخ المدینة، ج۳، ص۱۳۲ و ج۴، ص۱۱۵۲؛ ابن قتیبه، المعارف، ص۱۹۶؛ بلاذری، أنساب الأشراف، ج۶، ص۱۷۴.</ref> و [[حمایت]] [[قاطع]] او از امیرالمؤمنین علی{{ع}} است. پس از آنکه وی از سِند بازگشت، عثمان از او درباره اوضاع آنجا پرسید و او توضیحاتی داد و عثمان تا [[زمان]] مرگش کسی را بر سِند نگمارد<ref>خلیفة بن خیاط، التاریخ، ص۱۳۴؛ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۱، ص۴۲۱.</ref>.
-حکیم از کسانی بود که از [[عبدالله بن عامر]] و دیگر [[کارگزاران]] عثمان بر [[خلیفه سوم]] [[عیب]] می‌گرفت<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۱، ص۴۲۱.</ref>. از [[حکیم]] به عنوان [[والی امام علی]]{{ع}}<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۴۸.</ref>، [[فرمانده]] [[نیروی نظامی]] [[بصره]] از سوی عثمان بن حنیف<ref>بلاذری، [[أنساب الأشراف]]، ج۳، ص۲۶؛ [[ابن کثیر]]، البدایة و النهایة، ج۷، ص۲۵۹؛ صفدی، [[الوافی]] بالوفیات، ج۱۳، ص۸۰.</ref> و کسی که مکران<ref>ناحیه‌ای که از غرب به کرمان و از شمال به سجستان و از جنوب به دریا و از شرق به هند می‌رسد. ر.ک: یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۵، ص۱۸۰.</ref> به دست او فتح شده است<ref>یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۵، ص۱۷۹.</ref>، [[شجاع‌ترین]] افراد [[زمان]] خود<ref>بلاذری، أنساب الأشراف، ج۵، ص۱۳۰.</ref> و از [[شیعیان اهل بیت]]<ref>ابن خلدون، تاریخ، ج۲، ص۱۴۱.</ref> یاد کرده‌اند.
-پس از [[مرگ عثمان]]، هنگامی که [[زبیر]]، [[طلحه]] و [[عایشه]] به بصره آمدند، [[عثمان بن حنیف]] که [[والی امام علی]]{{ع}} در بصره بود، [[حکیم]] را همراه هفتصد تن از [[قبایل]] [[عبد القیس]] و [[بکر بن وائل]] برای مقابله با آنان به [[زابوقه]]، در نزدیکی بصره، فرستاد که در این [[نبرد]] (معروف به [[جمل]] اصغر) حکیم به [[شهادت]] رسید و [[قاتل]] او مردی از [[قبیله]] بنی [[حدان]] بود<ref>با اندکی اختلاف، ر.ک: بلاذری، أنساب الأشراف، ج۳، ص۲۷؛ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۱، ص۴۲۱.</ref>.
-بر اساس خبری دیگر، [[ابن زبیر]] پس از [[صلح]] عثمان بن حنیف با طلحه و زبیر به عثمان بن حنیف[[خیانت]] کرد و شبانه وارد قصر شد و پس از کشتن چهل تن از [[نگهبانان]]، [[بیت‌المال]] را گشود و عثمان بن حنیف را دستگیر و [[شکنجه]] داد. حکیم با هفتصد تن از [[قبیله ربیعه]] به مقابله برخاست و آنان را از [[قصر]] [[دارالاماره]] بیرون راند، اما بر او [[هجوم]] بردند و پای او را قطع شد و سرانجام به دست سحیم<ref>یا ضحیم، ر.ک: طبری، تاریخ، ج۴، ص۴۷۴.</ref> حدانی به [[قتل]] رسید<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۱، ص۴۲۱؛ ابن اثیر، أسد الغابة، ج۲، ص۵۷.</ref> و در بصره به خاک سپرده شد<ref>عسکری، تصحیفات المحدثین، ج۳، ص۱۰۱۸.</ref>.
-در برخی منابع از [[حکیم بن جبله]] [[بدگویی]] کرده‌اند<ref>طبری، تاریخ، ج۴، ص۴۳۵؛ ابن عساکر، تاریخ دمشق، ج۳۹، ص۳۶۰؛ ذهبی، تاریخ الإسلام، ج۳، ص۴۴۸ و ص۴۹۵.</ref> که به نظر می‌رسد به سبب شرکت او در کشتن عثمان و از روی [[تعصب]] بی‌جای برخی [[مورخان]] باشد.<ref>[[قاسم خانجانی|خانجانی، قاسم]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۳ (کتاب)|مقاله «حکیم بن اشرف»، دانشنامه سیره نبوی]] ج۳، ص۱۰۷-۱۰۸.</ref>
 == جستارهای وابسته ==
 {{مدخل وابسته}}
-* [[بنی‌ثقیف]] (قبیله)
+* [[بنی‌عبدالقیس]] (قبیله)
-* [[ابو عبید ثقفی]] (برادر)
 {{پایان مدخل وابسته}}
 == منابع ==
 {{منابع}}
-# [[پرونده:IM009659.jpg|22px]] [[قاسم خانجانی|خانجانی، قاسم]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۳ (کتاب)|'''مقاله «حکیم بن اشرف»، دانشنامه سیره نبوی ج۳''']]
+# [[پرونده:IM009659.jpg|22px]] [[قاسم خانجانی|خانجانی، قاسم]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۳ (کتاب)|'''مقاله «حکیم بن حزن مخزومی»، دانشنامه سیره نبوی ج۳''']]
 {{پایان منابع}}