←منابع
(←منابع) برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
|||
| خط ۱۸: | خط ۱۸: | ||
[[لزوم]] وفا به بیعت به معنای [[همراهی]] با [[حاکم]] در تمام [[معاصی]] نیست؛ زیرا بیعت چون دیگر [[پیمانها]] و عهدها نمیتواند متضمن امور [[خلاف شرع]] باشد؛ از اینرو باید بحثی با عنوان {{عربی|مسوغات حنث بيعت}} (مواردی که شکستن بیعت جایز است) ارائه داد. که برای نمونه میتوان تنها به این نکته اشاره کرد که اگر حاکم به سویی حرکت کند که مشروعیتش از بین برود یا اگر از شروط ضمن بیعت تخطی کند، امکان شکستن آن میسور است.<ref>[[اصغرآقا مهدوی|مهدوی، اصغرآقا]] و [[سید محمد صادق کاظمی|کاظمی، سید محمد صادق]]، [[کلیات فقه سیاسی (کتاب)|کلیات فقه سیاسی]]، ص ۲۰۱.</ref> | [[لزوم]] وفا به بیعت به معنای [[همراهی]] با [[حاکم]] در تمام [[معاصی]] نیست؛ زیرا بیعت چون دیگر [[پیمانها]] و عهدها نمیتواند متضمن امور [[خلاف شرع]] باشد؛ از اینرو باید بحثی با عنوان {{عربی|مسوغات حنث بيعت}} (مواردی که شکستن بیعت جایز است) ارائه داد. که برای نمونه میتوان تنها به این نکته اشاره کرد که اگر حاکم به سویی حرکت کند که مشروعیتش از بین برود یا اگر از شروط ضمن بیعت تخطی کند، امکان شکستن آن میسور است.<ref>[[اصغرآقا مهدوی|مهدوی، اصغرآقا]] و [[سید محمد صادق کاظمی|کاظمی، سید محمد صادق]]، [[کلیات فقه سیاسی (کتاب)|کلیات فقه سیاسی]]، ص ۲۰۱.</ref> | ||
==واژهشناسی بیعت== | |||
بیعت دارای دو معنای لغوی است: یکی دست به دست هم زدن بر ایجاب [[بیع]] و یا بر [[طاعت]]<ref>مقری فیومی، احمد بن محمد بن علی، المصباح المنیر، ص۹۷؛ ابن منظور، لسان العرب، ج۱، ص۵۵۷-۵۵۸؛ ابن عباد، اسماعیل، المحیط فی اللغه، تحقیق محمدحسن آل یاسین، ج۲، ص۱۷۷.</ref>؛ و دیگر، [[مبایعه]] و طاعت<ref>المنجد فی اللغه، ص۵۷.</ref> در [[عهد]] و [[پیمان]]<ref>ابن منظور، لسان العرب، ج۱، ص۵۵۷.</ref>. برخی فرهنگهای واژهشناسی بیعت را به معنای «[[والی]] قرار دادن» و «[[قرارداد]] [[ولایت]] معنا کردهاند. به نظر میرسد این معنا به همان معنای دست به دست هم دادن بر طاعت و مبایعه بازگردد که با القای بر خصوصیتْ از دست به دست هم زدن، به خودِ «تولیت» معنا شده است. | |||
درباره معنای مبایعه و تبایع نیز آمده است: مبایعه و تبایع به معنای معاقده و [[معاهده]] است؛ به اینگونه که هر یک از طرفین آنچه را نزد خود دارد، به طرف دیگر میفروشد و خود را با [[خلوص نیت]] تحت امر و [[اطاعت]] دیگری قرار میدهد. ابن منظور<ref>ابن منظور، لسان العرب، ج۱، ص۵۵۷.</ref> و [[ابن اثیر]]<ref>ابن اثیر، النهایه، ج۱، ص۱۷۴.</ref> این توضیح و معنا را ذیل [[روایت]] منقول از [[پیامبر اکرم]]{{صل}} آوردهاند که فرمود: {{متن حدیث|أَ لَا تُبَايِعُونِي عَلى الْإِسْلَامِ؟}} «آیا بر [[اسلام]] با من بیعت نمیکنید؟» | |||
معنای اصطلاحی بیعت از مفهوم لغوی آن دور نیفتاده است. [[ابن خلدون]] در تعریف بیعت مینویسد: | |||
بیعت پیمان بستن برای [[فرمانبری]] و اطاعت است. [[بیعت کننده]] با [[امیر]] خویش پیمان میبندد که در امور مربوط به خود و [[مسلمانان]]، [[تسلیم]] نظر وی باشد و در هیچ چیز از امور مزبور با او به [[ستیز]] بر نخیزد و از تکالیفی که بر عهده وی میگذارد و وی را به انجام دادن آن [[مکلف]] میسازد، اطاعت کند؛ خواه [[تکالیف]] به دلخواه او باشد یا خلاف میلش<ref>ابن خلدون، عبدالرحمان بن محمد خضرمی، مقدمه ابن خلدون، ترجمه پروین گنابادی، ج۱، ص۴۰۰.</ref>.<ref>[[محمود حکمتنیا|حکمتنیا، محمود]]، [[جایگاه بیعت در حکومت (مقاله)|مقاله «جایگاه بیعت در حکومت»]]، [[دانشنامه امام علی ج۵ (کتاب)|دانشنامه امام علی ج۵]] ص ۱۳۶.</ref> | |||
== منابع == | == منابع == | ||
{{منابع}} | {{منابع}} | ||
# [[پرونده: 1100770.jpg|22px]] [[اصغرآقا مهدوی|مهدوی، اصغرآقا]] و [[سید محمد صادق کاظمی|کاظمی، سید محمد صادق]]، [[کلیات فقه سیاسی (کتاب)|'''کلیات فقه سیاسی''']] | # [[پرونده: 1100770.jpg|22px]] [[اصغرآقا مهدوی|مهدوی، اصغرآقا]] و [[سید محمد صادق کاظمی|کاظمی، سید محمد صادق]]، [[کلیات فقه سیاسی (کتاب)|'''کلیات فقه سیاسی''']] | ||
# [[پرونده:1368103.jpg|22px]] [[محمود حکمتنیا|حکمتنیا، محمود]]، [[جایگاه بیعت در حکومت (مقاله)|مقاله «جایگاه بیعت در حکومت»]]، [[دانشنامه امام علی ج۵ (کتاب)|'''دانشنامه امام علی ج۵''']] | |||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||