خرباق سلمی: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ کنونی تا ‏۱۷ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۱:۳۸

آشنایی اجمالی

نسبت او به بنی سليم بن منصور بن عكرمه، از عرب عدنانی، می‌رسد^[۱]. برخی تراجم‌نویسان دو مدخل با نام‌های خرباق سلمی و ذوالیدین آورده‌اند^[۲] در حالی که ذوالیدین لقب اوست^[۳] و به سبب آنکه دستان بلندی داشت آن لقب را به او داده‌اند^[۴]؛ یا آنکه با دو دستش همه کارها را انجام می‌داد^[۵] و ابوعریان کنیه اوست^[۶]. برخی نام ذوالیدین را برای عبد عمرو بن نضلة گفته‌اند^[۷]. ابن حبان^[۸] ذوالیدین را فردی غیر از خرباق دانسته است. برخی دیگر ذوالشمالین بن عبد عمرو بن نضله گفته‌اند^[۹]. همچنین ابن عبدالبر^[۱۰] به نقل از مبرد در کتاب الاذواء من اليمن فی الاسلام، ذوالیدین خزاعی را همان ذوالشمالین دانسته که روایت قصر یا نسیان نماز را نقل کرده است، اما خود ابن عبدالبر^[۱۱] و ابن اثیر^[۱۲] گویند: او ذوالشمالین نیست، چون ذوالشمالین، خزاعی و هم‌پیمان بنی‌زهره بود که در بدر به شهادت رسید^[۱۳]. ولی فرد مورد بحث زنده بود تا اینکه متأخرین از تابعین، از او روایت کرده‌اند^[۱۴].

خرباق در ذوخشب نزدیک مدینه یا بصره^[۱۵] ساکن بود^[۱۶]. وی روایت قصر یا نسیان نماز را بیان کرده و روایت چنین است: رسول خدا(ص) در رکعت دوم یا سوم نماز ظهر یا عصر سلام داد. مردی به نام خرباق که دستان بلندی داشت، گفت: ای رسول خدا! آیا در نماز شک کردی با آنکه نماز را کوتاه خواندی؟ سپس آن حضرت خطاب به حاضران فرمود: آیا درست می‌گوید. گفتند: بله. یا در روایت دیگری آن حضرت فرمود: شک نکردم یا فراموش نکردم و قصر نخواندم. آن حضرت ایستاد و یک رکعت دیگر خواند، سپس سلام داد و دو سجده سهو انجام داد یا دو رکعت دیگر خواند^[۱۷]. درباره این موضوع (سهو النبی)، در منابع فقهی مناقشه شده است^[۱۸]. عمران بن حصين، محمد بن سیرین و ابوهریره راوی روایت اویند^[۱۹].^[۲۰]

منابع

مرادی‌نسب، حسین، مقاله «خرباق سلمى»، دانشنامه سیره نبوی ج۳

پانویس

↑ ر.ک: سمعانی، الانساب، ج۳، ص۲۷۸.
↑ ابونعيم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۱۰۰۴ و ج۲، ص۱۰۲۹؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۱۶۲ و ج۲، ص۲۲۴؛ ذهبي، تجريد أسماء الصحابه، ج۱، ص۱۵۷ و ج۱، ص۱۷۰؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۲۳۳ و ج۲، ص۳۵۰.
↑ سمعانی، الانساب، ج۳، ص۱۶؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۲۲۴؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۳۵۰.
↑ مسلم، صحيح، ج۲، ص۸۷؛ طبراني، المعجم الكبير، ج۴، ص۲۳۳-۲۳۴.
↑ سمعانی، الانساب، ج۳، ص۱۶.
↑ ابونعيم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۱۰۲۹.
↑ ابن حجر، الاصابه، ج۴، ص۳۱۵.
↑ ابن حبان، كتاب الثقات، ج۳، ص۱۱۴.
↑ ابویعلی، مسند، ج۱۰، ص۲۴۴.
↑ ابن عبدالبر، الاستيعاب، ج۲، ص۵۸.
↑ ابن عبدالبر، الاستيعاب، ج۲، ص۵۸.
↑ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۲۲۴.
↑ ابن عبدالبر، الاستيعاب، ج۲، ص۵۶.
↑ ابن عبدالبر، الاستيعاب، ج۲، ص۵۶.
↑ ابونعيم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۱۰۲۹.
↑ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۲۲۴؛ ذهبي، تجريد أسماء الصحابه، ج۱، ص۱۷۰؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۳۵۰.
↑ مسلم، صحيح، ج۲، ص۸۷؛ ابن ماجه، سنن، ج۱، ص۳۸۴؛ ابن ابی‌شیبه، المصنف، ج۱، ص۴۷۹ و ص۴۸۹؛ با اندکی اختصار و اضافه در عبارات.
↑ ر.ک: طوسی، الخلاف، ج۱، ص۴۰۴؛ علامه حلی، منتهى المطلب، ج۱، ص۳۰۸؛ عاملی، سيد جعفر، الصحيح من سيرة النبي الاعظم، ج۵، ص۱۷۶.
↑ ر.ک: أبو نعيم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۱۰۲۹؛ ابن عبدالبر، الاستيعاب، ج۲، ص۴۱ و منابع پیشین.
↑ مرادی‌نسب، حسین، مقاله «خرباق سلمى»، دانشنامه سیره نبوی ج۳، ص۲۲۹-۲۳۰.

[1] ر.ک: سمعانی، الانساب، ج۳، ص۲۷۸.

[2] ابونعيم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۱۰۰۴ و ج۲، ص۱۰۲۹؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۱۶۲ و ج۲، ص۲۲۴؛ ذهبي، تجريد أسماء الصحابه، ج۱، ص۱۵۷ و ج۱، ص۱۷۰؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۲۳۳ و ج۲، ص۳۵۰.

[3] سمعانی، الانساب، ج۳، ص۱۶؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۲۲۴؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۳۵۰.

[4] مسلم، صحيح، ج۲، ص۸۷؛ طبراني، المعجم الكبير، ج۴، ص۲۳۳-۲۳۴.

[5] سمعانی، الانساب، ج۳، ص۱۶.

[6] ابونعيم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۱۰۲۹.

[7] ابن حجر، الاصابه، ج۴، ص۳۱۵.

[8] ابن حبان، كتاب الثقات، ج۳، ص۱۱۴.

[9] ابویعلی، مسند، ج۱۰، ص۲۴۴.

[10] ابن عبدالبر، الاستيعاب، ج۲، ص۵۸.

[11] ابن عبدالبر، الاستيعاب، ج۲، ص۵۸.

[12] ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۲۲۴.

[13] ابن عبدالبر، الاستيعاب، ج۲، ص۵۶.

[14] ابن عبدالبر، الاستيعاب، ج۲، ص۵۶.

[15] ابونعيم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۱۰۲۹.

[16] ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۲۲۴؛ ذهبي، تجريد أسماء الصحابه، ج۱، ص۱۷۰؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۳۵۰.

[17] مسلم، صحيح، ج۲، ص۸۷؛ ابن ماجه، سنن، ج۱، ص۳۸۴؛ ابن ابی‌شیبه، المصنف، ج۱، ص۴۷۹ و ص۴۸۹؛ با اندکی اختصار و اضافه در عبارات.

[18] ر.ک: طوسی، الخلاف، ج۱، ص۴۰۴؛ علامه حلی، منتهى المطلب، ج۱، ص۳۰۸؛ عاملی، سيد جعفر، الصحيح من سيرة النبي الاعظم، ج۵، ص۱۷۶.

[19] ر.ک: أبو نعيم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۱۰۲۹؛ ابن عبدالبر، الاستيعاب، ج۲، ص۴۱ و منابع پیشین.

[20] مرادی‌نسب، حسین، مقاله «خرباق سلمى»، دانشنامه سیره نبوی ج۳، ص۲۲۹-۲۳۰.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

[۱۳]

[۱۴]

[۱۵]

[۱۶]

[۱۷]

[۱۸]

[۱۹]

[۲۰]

@@ خط ۶: / خط ۶: @@
 }}
 == آشنایی اجمالی ==
-نسبت او به بنی‌سليم بن منصور بن عكرمه، از [[عرب عدنانی]]، می‌رسد<ref>ر.ک: سمعانی، الانساب، ج۳، ص۲۷۸.</ref>. برخی تراجم‌نویسان دو مدخل با نام‌های [[خرباق سلمی]] و [[ذوالیدین]] آورده‌اند<ref>ابونعيم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۱۰۰۴ و ج۲، ص۱۰۲۹؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۱۶۲ و ج۲، ص۲۲۴؛ ذهبي، تجريد أسماء الصحابه، ج۱، ص۱۵۷ و ج۱، ص۱۷۰؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۲۳۳ و ج۲، ص۳۵۰.</ref> در حالی که ذوالیدین [[لقب]] اوست<ref>سمعانی، الانساب، ج۳، ص۱۶؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۲۲۴؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۳۵۰.</ref> و به سبب آنکه دستان بلندی داشت آن لقب را به او داده‌اند<ref>مسلم، صحيح، ج۲، ص۸۷؛ طبراني، المعجم الكبير، ج۴، ص۲۳۳-۲۳۴.</ref>؛ یا آنکه با دو دستش همه کارها را انجام می‌داد<ref>سمعانی، الانساب، ج۳، ص۱۶.</ref> و [[ابوعریان]] [[کنیه]] اوست<ref>ابونعيم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۱۰۲۹.</ref>. برخی نام ذوالیدین را برای [[عبد عمرو بن نضلة]] گفته‌اند<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۴، ص۳۱۵.</ref>. [[ابن حبان]]<ref>ابن حبان، كتاب الثقات، ج۳، ص۱۱۴.</ref> ذوالیدین را فردی غیر از [[خرباق]] دانسته است. برخی دیگر [[ذوالشمالین بن عبد عمرو بن نضله]] گفته‌اند<ref>ابویعلی، مسند، ج۱۰، ص۲۴۴.</ref>. همچنین [[ابن عبدالبر]]<ref>ابن عبدالبر، الاستيعاب، ج۲، ص۵۸.</ref> به نقل از مبرد در کتاب الاذواء من اليمن فی الاسلام، [[ذوالیدین خزاعی]] را همان ذوالشمالین دانسته که [[روایت]] قصر یا [[نسیان]] [[نماز]] را نقل کرده است، اما خود ابن عبدالبر<ref>ابن عبدالبر، الاستيعاب، ج۲، ص۵۸.</ref> و [[ابن اثیر]]<ref>ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۲۲۴.</ref> گویند: او ذوالشمالین نیست، چون ذوالشمالین، خزاعی و [[هم‌پیمان]] [[بنی‌زهره]] بود که در [[بدر]] به [[شهادت]] رسید<ref>ابن عبدالبر، الاستيعاب، ج۲، ص۵۶.</ref>. ولی فرد مورد بحث زنده بود تا اینکه متأخرین از [[تابعین]]، از او روایت کرده‌اند<ref>ابن عبدالبر، الاستيعاب، ج۲، ص۵۶.</ref>.
+نسبت او به [[بنی سليم بن منصور بن عكرمه]]، از [[عرب عدنانی]]، می‌رسد<ref>ر.ک: سمعانی، الانساب، ج۳، ص۲۷۸.</ref>. برخی تراجم‌نویسان دو مدخل با نام‌های [[خرباق سلمی]] و [[ذوالیدین]] آورده‌اند<ref>ابونعيم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۱۰۰۴ و ج۲، ص۱۰۲۹؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۱۶۲ و ج۲، ص۲۲۴؛ ذهبي، تجريد أسماء الصحابه، ج۱، ص۱۵۷ و ج۱، ص۱۷۰؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۲۳۳ و ج۲، ص۳۵۰.</ref> در حالی که ذوالیدین [[لقب]] اوست<ref>سمعانی، الانساب، ج۳، ص۱۶؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۲۲۴؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۳۵۰.</ref> و به سبب آنکه دستان بلندی داشت آن لقب را به او داده‌اند<ref>مسلم، صحيح، ج۲، ص۸۷؛ طبراني، المعجم الكبير، ج۴، ص۲۳۳-۲۳۴.</ref>؛ یا آنکه با دو دستش همه کارها را انجام می‌داد<ref>سمعانی، الانساب، ج۳، ص۱۶.</ref> و [[ابوعریان]] [[کنیه]] اوست<ref>ابونعيم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۱۰۲۹.</ref>. برخی نام ذوالیدین را برای [[عبد عمرو بن نضلة]] گفته‌اند<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۴، ص۳۱۵.</ref>. [[ابن حبان]]<ref>ابن حبان، كتاب الثقات، ج۳، ص۱۱۴.</ref> ذوالیدین را فردی غیر از [[خرباق]] دانسته است. برخی دیگر [[ذوالشمالین بن عبد عمرو بن نضله]] گفته‌اند<ref>ابویعلی، مسند، ج۱۰، ص۲۴۴.</ref>. همچنین [[ابن عبدالبر]]<ref>ابن عبدالبر، الاستيعاب، ج۲، ص۵۸.</ref> به نقل از مبرد در کتاب الاذواء من اليمن فی الاسلام، [[ذوالیدین خزاعی]] را همان ذوالشمالین دانسته که [[روایت]] قصر یا [[نسیان]] [[نماز]] را نقل کرده است، اما خود ابن عبدالبر<ref>ابن عبدالبر، الاستيعاب، ج۲، ص۵۸.</ref> و [[ابن اثیر]]<ref>ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۲۲۴.</ref> گویند: او ذوالشمالین نیست، چون ذوالشمالین، خزاعی و [[هم‌پیمان]] [[بنی‌زهره]] بود که در [[بدر]] به [[شهادت]] رسید<ref>ابن عبدالبر، الاستيعاب، ج۲، ص۵۶.</ref>. ولی فرد مورد بحث زنده بود تا اینکه متأخرین از [[تابعین]]، از او روایت کرده‌اند<ref>ابن عبدالبر، الاستيعاب، ج۲، ص۵۶.</ref>.
 خرباق در ذوخشب نزدیک [[مدینه]] یا [[بصره]]<ref>ابونعيم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۱۰۲۹.</ref> ساکن بود<ref>ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۲۲۴؛ ذهبي، تجريد أسماء الصحابه، ج۱، ص۱۷۰؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۳۵۰.</ref>. وی روایت قصر یا نسیان نماز را بیان کرده و [[روایت]] چنین است: [[رسول خدا]]{{صل}} در رکعت دوم یا سوم [[نماز ظهر]] یا عصر [[سلام]] داد. مردی به نام [[خرباق]] که دستان بلندی داشت، گفت: ای رسول خدا! آیا در [[نماز]] [[شک]] کردی با آنکه نماز را کوتاه خواندی؟ سپس آن حضرت [[خطاب]] به حاضران فرمود: آیا درست می‌گوید. گفتند: بله. یا در روایت دیگری آن حضرت فرمود: شک نکردم یا فراموش نکردم و قصر نخواندم. آن حضرت ایستاد و یک رکعت دیگر خواند، سپس سلام داد و دو [[سجده]] [[سهو]] انجام داد یا دو رکعت دیگر خواند<ref>مسلم، صحيح، ج۲، ص۸۷؛ ابن ماجه، سنن، ج۱، ص۳۸۴؛ ابن ابی‌شیبه، المصنف، ج۱، ص۴۷۹ و ص۴۸۹؛ با اندکی اختصار و اضافه در عبارات.</ref>. درباره این موضوع ([[سهو النبی]])، در [[منابع فقهی]] مناقشه شده است<ref>ر.ک: طوسی، الخلاف، ج۱، ص۴۰۴؛ علامه حلی، منتهى المطلب، ج۱، ص۳۰۸؛ عاملی، سيد جعفر، الصحيح من سيرة النبي الاعظم، ج۵، ص۱۷۶.</ref>. [[عمران بن حصين]]، [[محمد بن سیرین]] و [[ابوهریره]] [[راوی]] روایت اویند<ref>ر.ک: أبو نعيم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۱۰۲۹؛ ابن عبدالبر، الاستيعاب، ج۲، ص۴۱ و منابع پیشین.</ref>.<ref>[[حسین مرادی‌نسب|مرادی‌نسب، حسین]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۳ (کتاب)|مقاله «خرباق سلمى»، دانشنامه سیره نبوی]] ج۳، ص۲۲۹-۲۳۰.</ref>