ابان بن عبدالرحمن بصری: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ کنونی تا ‏۱۷ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۲:۰۰

مقدمه

ابان بن عبدالرحمن، ابوعبدالله بصری تنها در یک سند روایتی در تفسیر کنز الدقائق به نقل از تفسیر عیاشی ذکر شده است^[۱] و در رجال شیخ طوسی نیز در اصحاب امام صادق (ع) نام برده شده است^[۲]. همچنین این نام در سند روایتی از کتاب شریف کافی قرار گرفته است^[۳]. مرحوم اردبیلی در جامع الرواة^[۴] و آیت‌الله خویی در معجم رجال الحدیث^[۵] ذیل عنوان ابان بن عبدالرحمن پس از نقل عنوان شیخ طوسی و اشاره به روایت کافی بی‌هیچ اعتراضی از کنار آن گذشته‌اند. افزون بر این، در بعضی نسخه‌های کافی^[۶] «ابان عن عبدالله بن سلیمان» یعنی بدون «بن عبدالرحمن» ثبت شده که وقوع تصحیف را تقویت می‌کند.

درباره شخصیت ابان بن عبدالرحمن، میان علما و رجال‌نویسان اختلاف است. برخی از محققان معتقدند که این نام در واقع تصحیفی از «ابان عن عبدالرحمن» است و چنین شخصی وجود خارجی ندارد. با ملاحظه راوی و مروی عنه، احتمال «محمد بن الولید، عن أبان عن عبدالرحمن، عن^[۷] عبدالله بن سلیمان» درست است و مراد از ابان، ابان بن عثمان احمر و مقصود از عبدالرحمن، عبدالرحمن بن ابی عبدالله است، به قرینه روایت فراوان محمد بن الولید از ابان بن عثمان^[۸] و روایت او از عبدالرحمن بن ابی عبدالله^[۹]. در مقابل، عنوان عبدالرحمن بن ابی عبدالله بصری در کتب رجالی خاصه و عامه ذکر شده است. شیخ طوسی در کتاب رجال در اصحاب امام صادق(ع) نوشته است: «عبدالرحمن بن أبی عبدالله البصری، مولی بنی شیبان، أصله کوفی و اسم أبی عبد الله، میمون»^[۱۰]. کشی نیز ذیل اسم عبدالرحمان بن ابی عبدالله روایتی نقل کرده که دلالت دارد نام پدر وی میمون بوده است^[۱۱].

بر پایه تحقیق، نام ابان بن عبدالرحمن در سند کافی و اسم ابان بن عبدالرحمن، ابوعبدالله بصری که در رجال الطوسی^[۱۲] و به دنبال آن در کتب رجالی^[۱۳] پسین ذکر شده، درست نیست و چنین شخصی وجود خارجی ندارد. عنوان ابان بن عبدالرحمن در رجال الطوسی، سند روایت کافی و سند روایت تفسیر عیاشی وجود خارجی ندارد، بلکه کلمه «بن» مصحف «عن» و عنوان صحیح، ابان عن عبدالرحمن است و مراد از «اَبان»، ابان بن عثمان احمر و مقصود از «عبدالرحمن»، عبدالرحمن بن ابی عبدالله بصری است^[۱۴]

منابع

جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۱

پانویس

↑ «بن» مصحف «عن» است و عبارت صحیح، «ابان عن عبدالرحمن» است.
↑ ر. ک: رجال الطوسی، ص۱۶۴، ش۱۸۷۸.
↑ «أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْکُوفِیُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ النَّهْدِیِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْوَلِیدِ عَنْ أَبَانِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سُلَیْمَانَ عَنْ أَبِی عَبْدِاللَّهِ(ع) فِی الْجُبُنِّ قَالَ کُلُّ شَیْءٍ لَکَ حَلَالٌ حَتَّی یَجِیئَکَ شَاهِدَانِ یَشْهَدَانِ عِنْدَکَ أَنَّ فِیهِ مَیْتَةً»
↑ ر. ک: جامع الرواة، ج۱، ص۱۱.
↑ ر. ک: معجم رجال الحدیث، ج۱، ص۱۴۱، ش۳۲.
↑ ر. ک: الکافی (ط. دارالحدیث)، ج۱۲، ص۵۰۹، ح۱۱۹۴۵.
↑ پس از جست‌وجوی بسیار، روایتی از عبدالرحمن بن ابی عبدالله از عبدالله بن سلیمان یافت نشده، بلکه روایتی پیدا شده که نشان می‌دهد این دو، هم طبقه بوده و همگی از امام صادق (ع) روایت کرده‌اند: «عَنْهُ عَنْ فَضَالَةَ بْنِ أَیُّوبَ عَنْ أَبَانٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ وَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سُلَیْمَانَ قَالا سَأَلْنَا أَبَا عَبْدِاللَّهِ(ع) عَنِ الرَّجُلِ یَهَبُ الْهِبَةَ أَ یَرْجِعُ فِیهَا...»؛ تهذیب الاحکام، ج۹، ص۱۵۵؛ بنابراین احتمال می‌رود که در سند روایت کافی، «عن» تصحیف «و» باشد.
↑ ر. ک: الکافی، ج۳، ص۲۸۱، ح۱۴، ج۴، ص۲۶۹ (۵) و ۳۷۷ (ح ۹).
↑ ر. ک: الکافی، ج۲، ص۲۰۳ (۱۵) و۲۵۶ (ح۲۱)، ج۳، ص۱۴۶، ح۱۵.
↑ رجال الطوسی، ص۲۹۹، ش۴۳۸۶.
↑ رجال الکشی (اختیار معرفة الرجال)، ص۳۱۱، ش۵۶۲.
↑ ر. ک: رجال الطوسی، ص۱۶۴، ش۱۸۷۸.
↑ ر. ک: نقد الرجال، ج۱، ص۴۲، ش۱۸؛ جامع الرواة، ج۱، ص۱۱؛ الفوائد الرجالیه (بحر العلوم)، ج۱، ص۳۶۲؛ منتهی المقال، ج۱، ص۱۳۶، ش۱۳؛ طرائف المقال، ج۱، ص۳۹۳، ش۳۰۸۳؛ أعیان الشیعه، ج۲، ص۱۰۰ و۳۷۵ (ش ۲۲۸۳)؛ ج۳، ص۶۱۴؛ مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۱، ص۹۰، ش۳۰؛ معجم رجال الحدیث، ج۱، ص۱۴۱، ش۳۲؛ قاموس الرجال، ج۱، ص۱۱۰، ش۲۰، ج۱۱، ص۴۰۰، ش۵۴۴.
↑ جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری، ج۱ ص ۱۲۹.

[1] «بن» مصحف «عن» است و عبارت صحیح، «ابان عن عبدالرحمن» است.

[2] ر. ک: رجال الطوسی، ص۱۶۴، ش۱۸۷۸.

[3] «أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْکُوفِیُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ النَّهْدِیِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْوَلِیدِ عَنْ أَبَانِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سُلَیْمَانَ عَنْ أَبِی عَبْدِاللَّهِ(ع) فِی الْجُبُنِّ قَالَ کُلُّ شَیْءٍ لَکَ حَلَالٌ حَتَّی یَجِیئَکَ شَاهِدَانِ یَشْهَدَانِ عِنْدَکَ أَنَّ فِیهِ مَیْتَةً»

[4] ر. ک: جامع الرواة، ج۱، ص۱۱.

[5] ر. ک: معجم رجال الحدیث، ج۱، ص۱۴۱، ش۳۲.

[6] ر. ک: الکافی (ط. دارالحدیث)، ج۱۲، ص۵۰۹، ح۱۱۹۴۵.

[7] پس از جست‌وجوی بسیار، روایتی از عبدالرحمن بن ابی عبدالله از عبدالله بن سلیمان یافت نشده، بلکه روایتی پیدا شده که نشان می‌دهد این دو، هم طبقه بوده و همگی از امام صادق (ع) روایت کرده‌اند: «عَنْهُ عَنْ فَضَالَةَ بْنِ أَیُّوبَ عَنْ أَبَانٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ وَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سُلَیْمَانَ قَالا سَأَلْنَا أَبَا عَبْدِاللَّهِ(ع) عَنِ الرَّجُلِ یَهَبُ الْهِبَةَ أَ یَرْجِعُ فِیهَا...»؛ تهذیب الاحکام، ج۹، ص۱۵۵؛ بنابراین احتمال می‌رود که در سند روایت کافی، «عن» تصحیف «و» باشد.

[8] ر. ک: الکافی، ج۳، ص۲۸۱، ح۱۴، ج۴، ص۲۶۹ (۵) و ۳۷۷ (ح ۹).

[9] ر. ک: الکافی، ج۲، ص۲۰۳ (۱۵) و۲۵۶ (ح۲۱)، ج۳، ص۱۴۶، ح۱۵.

[10] رجال الطوسی، ص۲۹۹، ش۴۳۸۶.

[11] رجال الکشی (اختیار معرفة الرجال)، ص۳۱۱، ش۵۶۲.

[12] ر. ک: رجال الطوسی، ص۱۶۴، ش۱۸۷۸.

[13] ر. ک: نقد الرجال، ج۱، ص۴۲، ش۱۸؛ جامع الرواة، ج۱، ص۱۱؛ الفوائد الرجالیه (بحر العلوم)، ج۱، ص۳۶۲؛ منتهی المقال، ج۱، ص۱۳۶، ش۱۳؛ طرائف المقال، ج۱، ص۳۹۳، ش۳۰۸۳؛ أعیان الشیعه، ج۲، ص۱۰۰ و۳۷۵ (ش ۲۲۸۳)؛ ج۳، ص۶۱۴؛ مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۱، ص۹۰، ش۳۰؛ معجم رجال الحدیث، ج۱، ص۱۴۱، ش۳۲؛ قاموس الرجال، ج۱، ص۱۱۰، ش۲۰، ج۱۱، ص۴۰۰، ش۵۴۴.

[14] جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری، ج۱ ص ۱۲۹.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

[۱۳]

[۱۴]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل  = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط  = }}
+{{مدخل مرتبط
+| موضوع مرتبط =
+| عنوان مدخل =
+| مداخل مرتبط = [[ابان بن عبدالرحمن بصری در تراجم و رجال]]
+| پرسش مرتبط =
+}}
-== شرح حال [[راوی]] ==
+== مقدمه ==
-[[حدیث]] یادشده، در کتاب‌های [[بحار الأنوار (کتاب)|بحار الأنوار]]<ref>ر. ک: بحارالأنوار، ج۶۹، ص۹۸، ح۱۶.</ref>، [[مستدرک الوسائل (کتاب)|مستدرک الوسائل]]<ref>ر. ک: مستدرک الوسائل، ج۱۸، ص۱۷۶، ح۲۲۴۲۹.</ref> و [[جامع احادیث الشیعه (کتاب)|جامع احادیث الشیعه]]<ref>ر. ک: جامع أحادیث الشیعه، ج۱، ص۲۹۴، ح۵۲۱.</ref> همین گونه از [[تفسیر عیاشی (کتاب)|تفسیر عیاشی]] نقل شده؛ ولی در [[وسائل الشیعه (کتاب)|وسائل الشیعه]]<ref>ر. ک: وسائل الشیعه (ط - آل البیت)، ج۲۷، ص۶۰، ۳۳۱۹۷؛ (ط - اسلامیه)، ج۱۸، ص۳۹، ح۴۷.</ref> به جای «ابان بن عبدالرحمن»، «ابان عن عبدالرحمن» آمده که همین درست است و مراد از ابان، [[ابان بن عثمان احمر]]» است، چنان که مقصود از عبدالرحمن، [[عبدالرحمن بن ابی عبدالله بصری]] است که در کتب رجالی آمده است.
+[[ابان بن عبدالرحمن]]، [[ابوعبدالله]] [[بصری]] تنها در یک سند روایتی در [[تفسیر کنز الدقائق]] به نقل از [[تفسیر عیاشی]] ذکر شده است<ref>«بن» مصحف «عن» است و عبارت صحیح، «ابان عن عبدالرحمن» است.</ref> و در [[رجال شیخ طوسی]] نیز در [[اصحاب امام صادق]] {{ع}} نام برده شده است<ref>ر. ک: رجال الطوسی، ص۱۶۴، ش۱۸۷۸.</ref>. همچنین این نام در سند روایتی از [[کتاب شریف کافی]] قرار گرفته است<ref>«{{عربی|أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْکُوفِیُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ النَّهْدِیِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْوَلِیدِ عَنْ أَبَانِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سُلَیْمَانَ عَنْ أَبِی عَبْدِاللَّهِ{{ع}} فِی الْجُبُنِّ قَالَ کُلُّ شَیْءٍ لَکَ حَلَالٌ حَتَّی یَجِیئَکَ شَاهِدَانِ یَشْهَدَانِ عِنْدَکَ أَنَّ فِیهِ مَیْتَةً}}»</ref>. مرحوم اردبیلی در جامع الرواة<ref>ر. ک: جامع الرواة، ج۱، ص۱۱.</ref> و [[آیت‌الله خویی]] در [[معجم رجال الحدیث (کتاب)|معجم رجال الحدیث]]<ref>ر. ک: معجم رجال الحدیث، ج۱، ص۱۴۱، ش۳۲.</ref> ذیل عنوان ابان بن عبدالرحمن پس از نقل عنوان [[شیخ طوسی]] و اشاره به [[روایت]] کافی بی‌هیچ اعتراضی از کنار آن گذشته‌اند. افزون بر این، در بعضی نسخه‌های کافی<ref>ر. ک: الکافی (ط. دارالحدیث)، ج۱۲، ص۵۰۹، ح۱۱۹۴۵.</ref> «[[ابان]] عن [[عبدالله بن سلیمان]]» یعنی بدون «بن عبدالرحمن» ثبت شده که وقوع [[تصحیف]] را تقویت می‌کند.
-شاید کسی [[معتقد]] به [[صحت]] اسم ابان بن عبدالرحمن باشد و به دو دلیل، وقوع تصحیف در آن را رد کند:
-# این نام در [[رجال الطوسی (کتاب)|رجال]] [[شیخ طوسی]]<ref>ر. ک: رجال الطوسی، ص۱۶۴، ش۱۸۷۸.</ref> در [[اصحاب امام صادق]] {{ع}} ذکر شده است.
-# در [[سند روایت]] [[کتاب شریف کافی]] قرار گرفته است<ref>{{متن حدیث|أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْكُوفِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ النَّهْدِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْوَلِيدِ عَنْ أَبَانِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سُلَيْمَانَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} فِي الْجُبُنِّ قَالَ كُلُّ شَيْءٍ لَكَ حَلَالٌ حَتَّى يَجِيئَكَ شَاهِدَانِ يَشْهَدَانِ عِنْدَكَ أَنَّ فِيهِ مَيْتَةً}} </ref>.
-مرحوم اردبیلی در [[جامع الرواة (کتاب)|جامع الرواة]]<ref>ر. ک: جامع الرواة، ج۱، ص۱۱.</ref> و [[آیت الله خویی]] در [[معجم رجال الحدیث (کتاب)|معجم رجال الحدیث]]<ref>ر. ک: معجم رجال الحدیث، ج۱، ص۱۴۱، ش۳۲.</ref> ذیل عنوان ابان بن عبدالرحمن پس از نقل عنوان [[شیخ طوسی]] و اشاره به [[روایت]] کافی بی‌هیچ اعتراضی از کنار آن گذشته‌اند؛ بدین معنا که ابان بن عبدالرحمن در سند کافی همان ابان بن عبدالرحمن، [[ابوعبدالله بصری]] است که در رجال شیخ طوسی از [[اصحاب امام صادق]] {{ع}} شمرده شده است.
+درباره [[شخصیت]] ابان بن عبدالرحمن، میان [[علما]] و [[رجال‌نویسان]] [[اختلاف]] است. برخی از [[محققان]] معتقدند که این نام در واقع تصحیفی از «ابان عن عبدالرحمن» است و چنین شخصی وجود خارجی ندارد. با ملاحظه [[راوی]] و [[مروی عنه]]، احتمال «[[محمد بن الولید]]، عن أبان عن عبدالرحمن، عن<ref>پس از جست‌وجوی بسیار، روایتی از عبدالرحمن بن ابی عبدالله از عبدالله بن سلیمان یافت نشده، بلکه روایتی پیدا شده که نشان می‌دهد این دو، هم طبقه بوده و همگی از امام صادق {{ع}} روایت کرده‌اند: «{{عربی|عَنْهُ عَنْ فَضَالَةَ بْنِ أَیُّوبَ عَنْ أَبَانٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ وَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سُلَیْمَانَ قَالا سَأَلْنَا أَبَا عَبْدِاللَّهِ{{ع}} عَنِ الرَّجُلِ یَهَبُ الْهِبَةَ أَ یَرْجِعُ فِیهَا...}}»؛ تهذیب الاحکام، ج۹، ص۱۵۵؛ بنابراین احتمال می‌رود که در سند روایت کافی، «عن» تصحیف «و» باشد.</ref> عبدالله بن سلیمان» درست است و مراد از [[ابان]]، [[ابان بن عثمان احمر]] و مقصود از عبدالرحمن، [[عبدالرحمن بن ابی عبدالله]] است، به قرینه [[روایت]] فراوان [[محمد بن الولید]] از [[ابان بن عثمان]]<ref>ر. ک: الکافی، ج۳، ص۲۸۱، ح۱۴، ج۴، ص۲۶۹ (۵) و ۳۷۷ (ح ۹).</ref> و روایت او از عبدالرحمن بن ابی عبدالله<ref>ر. ک: الکافی، ج۲، ص۲۰۳ (۱۵) و۲۵۶ (ح۲۱)، ج۳، ص۱۴۶، ح۱۵.</ref>. در مقابل، عنوان [[عبدالرحمن بن ابی عبدالله بصری]] در [[کتب رجالی]] [[خاصه]] و [[عامه]] ذکر شده است. [[شیخ طوسی]] در کتاب [[رجال]] در [[اصحاب امام صادق]]{{ع}} نوشته است: «{{عربی|عبدالرحمن بن أبی عبدالله البصری، مولی بنی شیبان، أصله کوفی و اسم أبی عبد الله، میمون}}»<ref>رجال الطوسی، ص۲۹۹، ش۴۳۸۶.</ref>. کشی نیز ذیل اسم عبدالرحمان بن ابی عبدالله روایتی نقل کرده که دلالت دارد نام پدر وی میمون بوده است<ref>رجال الکشی (اختیار معرفة الرجال)، ص۳۱۱، ش۵۶۲.</ref>.
-بر پایه تحقیق، احتمال یادشده درست نیست؛ زیرا در بعضی نسخه‌های کافی<ref>ر. ک: الکافی (ط. دارالحدیث)، ج۱۲، ص۵۰۹، ح۱۱۹۴۵.</ref> [[ابان عن عبدالله بن سلیمان]] یعنی بدون «بن عبدالرحمن» ثبت شده که وقوع تصحیف را تقویت می‌کند، از این رو در سند کافی چند احتمال هست:
+بر پایه تحقیق، نام [[ابان بن عبدالرحمن]] در سند کافی و اسم ابان بن عبدالرحمن، [[ابوعبدالله بصری]] که در رجال الطوسی<ref>ر. ک: رجال الطوسی، ص۱۶۴، ش۱۸۷۸.</ref> و به دنبال آن در کتب رجالی<ref>ر. ک: نقد الرجال، ج۱، ص۴۲، ش۱۸؛ جامع الرواة، ج۱، ص۱۱؛ الفوائد الرجالیه (بحر العلوم)، ج۱، ص۳۶۲؛ منتهی المقال، ج۱، ص۱۳۶، ش۱۳؛ طرائف المقال، ج۱، ص۳۹۳، ش۳۰۸۳؛ أعیان الشیعه، ج۲، ص۱۰۰ و۳۷۵ (ش ۲۲۸۳)؛ ج۳، ص۶۱۴؛ مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۱، ص۹۰، ش۳۰؛ معجم رجال الحدیث، ج۱، ص۱۴۱، ش۳۲؛ قاموس الرجال، ج۱، ص۱۱۰، ش۲۰، ج۱۱، ص۴۰۰، ش۵۴۴.</ref> پسین ذکر شده، درست نیست و چنین شخصی وجود خارجی ندارد. عنوان ابان بن عبدالرحمن در رجال الطوسی، [[سند روایت]] کافی و سند روایت [[تفسیر عیاشی]] وجود خارجی ندارد، بلکه کلمه «بن» [[مصحف]] «عن» و عنوان صحیح، ابان عن عبدالرحمن است و مراد از «اَبان»، ابان بن عثمان احمر و مقصود از «عبدالرحمن»، عبدالرحمن بن ابی عبدالله بصری است<ref>[[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۱ (کتاب)|رجال تفسیری]]، ج۱ ص ۱۲۹.</ref>
-#{{عربی|"محمد بن الولید، عن أبان بن عبدالرحمن، عن عبدالله بن سلیمان...."}}
-#{{عربی|"محمد بن الولید، عن أبان، عن عبدالرحمن، عن عبدالله بن سلیمان...."}}
-#{{عربی|"محمد بن الولید، عن أبان، عن عبدالرحمن و عبدالله بن سلیمان...."}}
-#{{عربی|"محمد بن الولید، عن أبان، عن عبدالله بن سلیمان...."}}
-با ملاحظه [[راوی]] و {{عربی|"مروی عنه"}} احتمال {{عربی|"محمد بن الولید، عن أبان عن عبدالرحمن، عن<ref>پس از جست‌وجوی بسیار، روایتی از عبدالرحمن بن ابی عبدالله از عبدالله بن سلیمان یافت نشده، بلکه روایتی پیدا شده که نشان می‌دهد این دو، هم طبقه بوده و همگی از امام صادق {{ع}} روایت کرده‌اند: {{متن حدیث|عَنْهُ عَنْ فَضَالَةَ بْنِ أَيُّوبَ عَنْ أَبَانٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ وَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سُلَيْمَانَ قَالا سَأَلْنَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} عَنِ الرَّجُلِ يَهَبُ الْهِبَةَ أَ يَرْجِعُ فِيهَا...}} (تهذیب الاحکام، ج۹، ص۱۵۵) بنابراین احتمال می‌رود که در سند روایت کافی، «عن» تصحیف «و» باشد.</ref> عبدالله بن سلیمان"}} درست است و مراد از آبان، [[ابان بن عثمان احمر]] و مقصود از عبدالرحمن، عبدالرحمن بن ابی عبدالله است، به قرینه روایت فراوانی محمد بن الولید از ابان بن عثمان<ref>ر. ک: الکافی، ج۳، ص۲۸۱، ح۱۴، ج۴، ص۲۶۹ (۵) و ۳۷۷ (ح ۹).</ref> و روایت او از [[عبدالرحمن بن ابی عبدالله]]<ref>ر. ک: الکافی، ج۲، ص۲۰۳ (۱۵) و۲۵۶ (ح۲۱)، ج۳، ص۱۴۶، ح۱۵.</ref>.
-بر این اساس، نام ابان بن عبدالرحمن در سند کافی و اسم ابان بن عبدالرحمن، ابوعبدالله بصری که در [[رجال الطوسی (کتاب)|رجال الطوسی]]<ref>ر. ک: رجال الطوسی، ص۱۶۴، ش۱۸۷۸.</ref> و به دنبال آن در کتب رجالی<ref>ر. ک: نقد الرجال، ج۱، ص۴۲، ش۱۸؛ جامع الرواة، ج۱، ص۱۱؛ الفوائد الرجالیه (بحر العلوم)، ج۱، ص۳۶۲؛ منتهی المقال، ج۱، ص۱۳۶، ش۱۳؛ طرائف المقال، ج۱، ص۳۹۳، ش۳۰۸۳؛ أعیان الشیعه، ج۲، ص۱۰۰ و۳۷۵ (ش ۲۲۸۳)؛ ج۳، ص۶۱۴؛ مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۱، ص۹۰، ش۳۰؛ معجم رجال الحدیث، ج۱، ص۱۴۱، ش۳۲؛ قاموس الرجال، ج۱، ص۱۱۰، ش۲۰، ج۱۱، ص۴۰۰، ش۵۴۴.</ref> پسین ذکر شده، درست نیست و چنین شخصی وجود خارجی ندارد؛ ولی عنوان عبدالرحمن بن ابی عبدالله بصری در کتب رجالی [[خاصه]] و [[عامه]] ذکر شده است:
-شیخ طوسی در کتاب رجال در [[اصحاب امام صادق]] {{ع}}: {{عربی|"عبدالرحمن بن أبی عبدالله البصری، مولی بنی شیبان، أصله کوفی و اسم أبی عبد الله، میمون"}}<ref>رجال الطوسی، ص۲۹۹، ش۴۳۸۶.</ref> (نام [[راوی]] عبدالرحمن، نام پدرش میمون مکنی به ابوعبدالله).
-[[کشی]] ذیل اسم عبدالرحمان بن ابی عبدالله: {{متن حدیث|قَالَ أَبُو عَمْرٍو: سَأَلْتُ مُحَمَّدَ بْنَ مَسْعُودٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ فَذَكَرَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ فَضَّالٍ، أَنَّهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَيْمُونٍ الَّذِي فِي الْحَدِيثِ، وَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْبَصْرَةِ اسْمُهُ مَيْمُونٌ، وَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ هُوَ خَتَنُ فُضَيْلِ بْنِ يَسَارٍ}}<ref>رجال الکشی (اختیار معرفة الرجال)، ص۳۱۱، ش۵۶۲.</ref>؛
-بدان جهت در رجال [[شیعه]] با اسم عبدالرحمن بن ابی عبدالله<ref>ر. ک: رجال البرقی، ص۲۴؛ رجال الکشی (اختیار معرفة الرجال)، ص۳۱۱، ش۵۶۲؛ رجال الطوسی، ص۲۳۶، ش۳۲۱۶؛ الرجال (ابن داوود)، ص۲۲۲، ش۹۲۵.</ref>؛ ولی در رجال [[اهل سنت]]، با عنوان عبدالرحمن بن میمون<ref>ر. ک: التاریخ الکبیر، ج۵، ص۳۵۱، ش۱۱۱۳؛ تقریب التهذیب، ج۱، ص۵۹۳، ش۴۰۴۰؛ تهذیب التهذیب، ج۶، ص۲۵۵، ش۵۶۰.</ref> یاد شده است.
-[[نجاشی]] نیز در ترجمه نوه‌اش [[اسماعیل بن همام بن عبدالرحمن بن ابی عبدالله میمون بصری]]<ref>ر. ک: رجال النجاشی، ص۳۰، ش۶۲.</ref> به او اشاره کرده است.<ref>[[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۱ (کتاب)|رجال تفسیری]]، ج۱ ص ۱۲۵-۱۲۸.</ref>
-== نتیجه ==
-عنوان ابان بن عبدالرحمن در رجال الطوسی، [[سند روایت]] کافی و سند روایت [[تفسیر عیاشی]] ([[روایت]] مورد بحث) وجود خارجی ندارد، بلکه کلمه «بن» [[مصحف]] «عن» و عنوان صحیح، ابان عن عبدالرحمن است.
-و مراد از «اَبان»، [[ابان بن عثمان احمر]] و مقصود از «عبدالرحمن»، [[عبدالرحمن بن ابی عبدالله بصری]] است.<ref>[[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۱ (کتاب)|رجال تفسیری]]، ج۱ ص ۱۲۹.</ref>
 == منابع ==
@@ خط ۳۹: / خط ۲۱: @@
 {{پانویس}}
+[[رده:اعلام]]
 [[رده:رجال تفسیری]]
-[[رده:اعلام]]