الف باب: تفاوت میان نسخه‌ها

هیچ تغییری در اندازه به وجود نیامده‌ است. ،  ‏۱۷ مهٔ ۲۰۱۹
جز
جایگزینی متن - '{{عربی|اندازه=155%|' به '{{عربی|اندازه=100%|'
جز (جایگزینی متن - '، ص:' به '، ص')
برچسب‌ها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه
جز (جایگزینی متن - '{{عربی|اندازه=155%|' به '{{عربی|اندازه=100%|')
خط ۱۲: خط ۱۲:
==مقدمه==
==مقدمه==
*روایات مشهور به الف باب از روایات پر تعدادی‌ است‌ که‌ بیان‌گر یکی از منابع و مجاری علوم [[ائمه]]{{عم}} است. بر خلاف سایر مجاری علوم‌ [[اهل‌ بیت]] {{عم}} که‌ طرح و تبیین آن بیشتر در زمان [[امام باقر]] {{ع}} و به صورت گسترده‌تر در زمان امام‌ صادق{{ع}} رخ نمایانده است، روایات الف باب در موارد متعددی از زبان [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} و برخی از صحابه پیامبر و تعدادی از همسران ایشان بیان و یا نقل شده است، هر‌ چند‌ تبیین حقایق و جزییاتی از آن در دوره [[امام صادق]] {{ع}} پدیدار شده است. <ref>[[محمد تقی شاکر|شاکر، محمد تقی]]، [[پژوهشی در روایات الف باب (مقاله)|پژوهشی در روایات الف باب]]، مجلۀ علوم حدیث، ش ۶۶، ص ۱۵۸</ref>
*روایات مشهور به الف باب از روایات پر تعدادی‌ است‌ که‌ بیان‌گر یکی از منابع و مجاری علوم [[ائمه]]{{عم}} است. بر خلاف سایر مجاری علوم‌ [[اهل‌ بیت]] {{عم}} که‌ طرح و تبیین آن بیشتر در زمان [[امام باقر]] {{ع}} و به صورت گسترده‌تر در زمان امام‌ صادق{{ع}} رخ نمایانده است، روایات الف باب در موارد متعددی از زبان [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} و برخی از صحابه پیامبر و تعدادی از همسران ایشان بیان و یا نقل شده است، هر‌ چند‌ تبیین حقایق و جزییاتی از آن در دوره [[امام صادق]] {{ع}} پدیدار شده است. <ref>[[محمد تقی شاکر|شاکر، محمد تقی]]، [[پژوهشی در روایات الف باب (مقاله)|پژوهشی در روایات الف باب]]، مجلۀ علوم حدیث، ش ۶۶، ص ۱۵۸</ref>
*در این روایات با اشاره‌ به‌ دعوت‌ [[پیامبر]] {{صل}} از [[امیرالمؤمنین]] {{ع}}، به انتقال دانشی از پیامبر به امیرالمومنین{{ع}} در ساعات‌ پایانی‌ عمر‌ حضرت اشاره شده و از تعلیم هزار باب علم که از هر یک هزار باب‌  دانش باز می‌شود بحث شده است. [[امام صادق]] {{ع}} می‌فرماید:<ref>کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج ۱، ص ۲۹۶</ref> {{عربی|اندازه=155%|«قال رسول الله فی‌ مرضه الذی توفی فیه ادعوا لی خلیلی فأرسلتا إلی أبویهما فلما نظر إلیهما‌ رسول‌ الله أعرض عنهما ثم قال‌ ادعوا‌ لی خلیلی‌ فأرسل‌ إلی‌ علی فلما نظر إلیه أکبّ علیه‌ یحدثه‌ فلما خرج لقیاه فقالا له ما حدثک خلیلک فقال حدثنی ألف باب‌ یفتح‌ کل باب ألف باب»}}<ref>[[محمد تقی شاکر|شاکر، محمد تقی]]، [[علی رضا بهرامی|بهرامی، علی رضا]]، [[واکاوی نگاه فریقین به احادیث هزار درب دانش (مقاله)|واکاوی نگاه فریقین به احادیث هزار درب دانش]]، مجلۀ تحقیقات علوم قرآن و حدیث، ش ۱۲، ص ۱۳۵</ref><ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص۶۰۵.</ref>.
*در این روایات با اشاره‌ به‌ دعوت‌ [[پیامبر]] {{صل}} از [[امیرالمؤمنین]] {{ع}}، به انتقال دانشی از پیامبر به امیرالمومنین{{ع}} در ساعات‌ پایانی‌ عمر‌ حضرت اشاره شده و از تعلیم هزار باب علم که از هر یک هزار باب‌  دانش باز می‌شود بحث شده است. [[امام صادق]] {{ع}} می‌فرماید:<ref>کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج ۱، ص ۲۹۶</ref> {{عربی|اندازه=100%|«قال رسول الله فی‌ مرضه الذی توفی فیه ادعوا لی خلیلی فأرسلتا إلی أبویهما فلما نظر إلیهما‌ رسول‌ الله أعرض عنهما ثم قال‌ ادعوا‌ لی خلیلی‌ فأرسل‌ إلی‌ علی فلما نظر إلیه أکبّ علیه‌ یحدثه‌ فلما خرج لقیاه فقالا له ما حدثک خلیلک فقال حدثنی ألف باب‌ یفتح‌ کل باب ألف باب»}}<ref>[[محمد تقی شاکر|شاکر، محمد تقی]]، [[علی رضا بهرامی|بهرامی، علی رضا]]، [[واکاوی نگاه فریقین به احادیث هزار درب دانش (مقاله)|واکاوی نگاه فریقین به احادیث هزار درب دانش]]، مجلۀ تحقیقات علوم قرآن و حدیث، ش ۱۲، ص ۱۳۵</ref><ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص۶۰۵.</ref>.


=="الف باب" منبعی برای [[علم معصوم]]==
=="الف باب" منبعی برای [[علم معصوم]]==
خط ۲۰: خط ۲۰:
*روایات "الف باب" از چنان گستردگی برخوردار می‌باشد که برخی از علما<ref>[[علامه مجلسی|مجلسی، محمد تقی]]، روضة المتقین، ج ۱، ص ۱۸۶</ref> ادعای متواتر بودن آن را کرده‌اند و برخی دیگر<ref>حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعه، ج ۱، ص ۵۷۲</ref> اشاره به فراوانی این روایات دارند.<ref>[[محمد تقی شاکر|شاکر، محمد تقی]]، [[علی رضا بهرامی|بهرامی، علی رضا]]، [[واکاوی نگاه فریقین به احادیث هزار درب دانش (مقاله)|واکاوی نگاه فریقین به احادیث هزار درب دانش]]، مجلۀ تحقیقات علوم قرآن و حدیث، ش ۱۲، ص ۱۳۹</ref>
*روایات "الف باب" از چنان گستردگی برخوردار می‌باشد که برخی از علما<ref>[[علامه مجلسی|مجلسی، محمد تقی]]، روضة المتقین، ج ۱، ص ۱۸۶</ref> ادعای متواتر بودن آن را کرده‌اند و برخی دیگر<ref>حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعه، ج ۱، ص ۵۷۲</ref> اشاره به فراوانی این روایات دارند.<ref>[[محمد تقی شاکر|شاکر، محمد تقی]]، [[علی رضا بهرامی|بهرامی، علی رضا]]، [[واکاوی نگاه فریقین به احادیث هزار درب دانش (مقاله)|واکاوی نگاه فریقین به احادیث هزار درب دانش]]، مجلۀ تحقیقات علوم قرآن و حدیث، ش ۱۲، ص ۱۳۹</ref>
*برخی از این احادیث عبارتند از:
*برخی از این احادیث عبارتند از:
#در حدیثی ابوبصیر می‌گوید:<ref>کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج ۱، ص ۲۳۹</ref> خدمت [[امام صادق]] {{ع}} رسیدم و عرض کردم: قربانت گردم، از شما پرسشی دارم، آیا در اینجا کسی (نامحرم) هست که سخن مرا بشنود؟ امام صادق پرده‏‌ای را که در میان آنجا و اطاق دیگر بود، بالا زد و آنجا سر کشید، سپس فرمود: ای ابا محمد هر چه خواهی بپرس، عرض کردم: قربانت گردم. شیعیان حدیث می‏کنند که پیغمبر {{صل}} به علی بابی از علم آموخت که از آن هزار باب علم گشوده گشت، فرمود: ای محمد پیغمبر {{صل}} به علی هزار باب از علم آموخت که از هر باب آن هزار باب گشوده می‌‏شد (مانند جزئیات و مصادیقی که بر قواعد کلی منطبق می‏‌شود) عرض کردم: بخدا که علم کامل و حقیقی اینست<ref>{{عربی|اندازه=155%|«دَخَلْتُ عَلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} فَقُلْتُ لَهُ: جُعِلْتُ فِدَاكَ إِنِّي أَسْأَلُكَ عَنْ مَسْأَلَةٍ هَاهُنَا أَحَدٌ يَسْمَعُ كَلَامِي‏ قَالَ: فَرَفَعَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} سِتْراً بَيْنَهُ‏ وَ بَيْنَ‏ بَيْتٍ‏ آخَرَ فَاطَّلَعَ فِيهِ ثُمَّ قَالَ: يَا أَبَا مُحَمَّدٍ سَلْ عَمَّا بَدَا لَكَ قَالَ: قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ إِنَّ شِيعَتَكَ يَتَحَدَّثُونَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ{{صل}} عَلَّمَ عَلِيّاً{{ع}} بَاباً يُفْتَحُ لَهُ مِنْهُ أَلْفُ بَابٍ قَالَ: فَقَالَ: يَا أَبَا مُحَمَّدٍ عَلَّمَ رَسُولُ اللَّهِ{{صل}} عَلِيّاً{{ع}} أَلْفَ بَابٍ يُفْتَحُ مِنْ كُلِّ بَابٍ أَلْفُ بَابٍ قَالَ: قُلْتُ هَذَا وَ اللَّهِ الْعِلْم... .»}}؛ ر.ک. [[محمد حسین مظفر|مظفر، محمد حسین]]، [[پژوهشی در باب علم امام (کتاب)|پژوهشی در باب علم امام]]، ص ۷۹  ۸۲؛ [[محمد نظیر عرفانی|عرفانی، محمد نظیر]]، [[بررسی علم غیب معصومان در تفاسیر فریقین (پایان‌نامه)|بررسی علم غیب معصومان در تفاسیر فریقین]]، ص ۱۸۱؛ غلامی، اصغر، آفاق علم امام در الکافی، وبگاه بیان معرفت</ref>  
#در حدیثی ابوبصیر می‌گوید:<ref>کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج ۱، ص ۲۳۹</ref> خدمت [[امام صادق]] {{ع}} رسیدم و عرض کردم: قربانت گردم، از شما پرسشی دارم، آیا در اینجا کسی (نامحرم) هست که سخن مرا بشنود؟ امام صادق پرده‏‌ای را که در میان آنجا و اطاق دیگر بود، بالا زد و آنجا سر کشید، سپس فرمود: ای ابا محمد هر چه خواهی بپرس، عرض کردم: قربانت گردم. شیعیان حدیث می‏کنند که پیغمبر {{صل}} به علی بابی از علم آموخت که از آن هزار باب علم گشوده گشت، فرمود: ای محمد پیغمبر {{صل}} به علی هزار باب از علم آموخت که از هر باب آن هزار باب گشوده می‌‏شد (مانند جزئیات و مصادیقی که بر قواعد کلی منطبق می‏‌شود) عرض کردم: بخدا که علم کامل و حقیقی اینست<ref>{{عربی|اندازه=100%|«دَخَلْتُ عَلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} فَقُلْتُ لَهُ: جُعِلْتُ فِدَاكَ إِنِّي أَسْأَلُكَ عَنْ مَسْأَلَةٍ هَاهُنَا أَحَدٌ يَسْمَعُ كَلَامِي‏ قَالَ: فَرَفَعَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} سِتْراً بَيْنَهُ‏ وَ بَيْنَ‏ بَيْتٍ‏ آخَرَ فَاطَّلَعَ فِيهِ ثُمَّ قَالَ: يَا أَبَا مُحَمَّدٍ سَلْ عَمَّا بَدَا لَكَ قَالَ: قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ إِنَّ شِيعَتَكَ يَتَحَدَّثُونَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ{{صل}} عَلَّمَ عَلِيّاً{{ع}} بَاباً يُفْتَحُ لَهُ مِنْهُ أَلْفُ بَابٍ قَالَ: فَقَالَ: يَا أَبَا مُحَمَّدٍ عَلَّمَ رَسُولُ اللَّهِ{{صل}} عَلِيّاً{{ع}} أَلْفَ بَابٍ يُفْتَحُ مِنْ كُلِّ بَابٍ أَلْفُ بَابٍ قَالَ: قُلْتُ هَذَا وَ اللَّهِ الْعِلْم... .»}}؛ ر.ک. [[محمد حسین مظفر|مظفر، محمد حسین]]، [[پژوهشی در باب علم امام (کتاب)|پژوهشی در باب علم امام]]، ص ۷۹  ۸۲؛ [[محمد نظیر عرفانی|عرفانی، محمد نظیر]]، [[بررسی علم غیب معصومان در تفاسیر فریقین (پایان‌نامه)|بررسی علم غیب معصومان در تفاسیر فریقین]]، ص ۱۸۱؛ غلامی، اصغر، آفاق علم امام در الکافی، وبگاه بیان معرفت</ref>  
#[[امیرالمؤمنین]] {{ع}} هم فرمودند:<ref>ر.ک. ینابیع المودة، ص ۸۸، اصول کافی، ج ۱، ص ۲۹۶ بحارالانوار، ج ۴۰، ص ۱۳۰</ref> {{عربی|اندازه=155%|«اِنَّ رَسُولَ اللهِ{{صل}} عَلَّمَنى اَلْفَ بَاب مِنَ الْحَلاَلِ وَ الْحَرَامِ وَ مِمَّا کَانَ وَ مِمَّا یَکُونُ اِلَى یَوْمِ الْقِیَامَةِ، کُلُّ بَاب مِنْهَا یَفْتَحُ اَلْفَ باب فَذلِکَ اَلْفَ اَلْفَ باب حتّی عَلِمْتُ ما کانَ وَ ما یکونُ اِلی یَوْمِ الْقِیامَةِ وَ عَلِمْتُ عِلْمَ الْمَنایا وَ الْبَلایا وَ فَصْلَ الْخِطابِ»}}<ref>ر.ک. [[ناصر مکارم شیرازی|مکارم شیرازی، ناصر]]، پیام قرآن، ج ۷، ص ۲۴۲؛ [[سید محمد ضیاءآبادی|ضیاءآبادی، سید محمد]]، تفسیر سورۀ ابراهیم، ص ۲۴۹  ۲۵۳؛ [[محمد تقی مصباح یزدی|مصباح یزدی، محمد تقی]]، [[آموزش عقاید (کتاب)|آموزش عقاید]]، ص ۳۲۲؛ [[منصف علی مطهری|مطهری، منصف علی]]، [[علم ائمه از نظر عقل و نقل (پایان‌نامه)|علم ائمه از نظر عقل و نقل]]، ص ۶۴</ref> و روایات دیگری که در این زمینه وارد شده است.<ref>ر.ک. [[محمد تقی شاکر|شاکر، محمد تقی]]، [[علی رضا بهرامی|بهرامی، علی رضا]]، [[واکاوی نگاه فریقین به احادیث هزار درب دانش (مقاله)|واکاوی نگاه فریقین به احادیث هزار درب دانش]]، تحقیقات علوم قرآن و حدیث، ش ۲۶، ص ۱۴۲</ref>
#[[امیرالمؤمنین]] {{ع}} هم فرمودند:<ref>ر.ک. ینابیع المودة، ص ۸۸، اصول کافی، ج ۱، ص ۲۹۶ بحارالانوار، ج ۴۰، ص ۱۳۰</ref> {{عربی|اندازه=100%|«اِنَّ رَسُولَ اللهِ{{صل}} عَلَّمَنى اَلْفَ بَاب مِنَ الْحَلاَلِ وَ الْحَرَامِ وَ مِمَّا کَانَ وَ مِمَّا یَکُونُ اِلَى یَوْمِ الْقِیَامَةِ، کُلُّ بَاب مِنْهَا یَفْتَحُ اَلْفَ باب فَذلِکَ اَلْفَ اَلْفَ باب حتّی عَلِمْتُ ما کانَ وَ ما یکونُ اِلی یَوْمِ الْقِیامَةِ وَ عَلِمْتُ عِلْمَ الْمَنایا وَ الْبَلایا وَ فَصْلَ الْخِطابِ»}}<ref>ر.ک. [[ناصر مکارم شیرازی|مکارم شیرازی، ناصر]]، پیام قرآن، ج ۷، ص ۲۴۲؛ [[سید محمد ضیاءآبادی|ضیاءآبادی، سید محمد]]، تفسیر سورۀ ابراهیم، ص ۲۴۹  ۲۵۳؛ [[محمد تقی مصباح یزدی|مصباح یزدی، محمد تقی]]، [[آموزش عقاید (کتاب)|آموزش عقاید]]، ص ۳۲۲؛ [[منصف علی مطهری|مطهری، منصف علی]]، [[علم ائمه از نظر عقل و نقل (پایان‌نامه)|علم ائمه از نظر عقل و نقل]]، ص ۶۴</ref> و روایات دیگری که در این زمینه وارد شده است.<ref>ر.ک. [[محمد تقی شاکر|شاکر، محمد تقی]]، [[علی رضا بهرامی|بهرامی، علی رضا]]، [[واکاوی نگاه فریقین به احادیث هزار درب دانش (مقاله)|واکاوی نگاه فریقین به احادیث هزار درب دانش]]، تحقیقات علوم قرآن و حدیث، ش ۲۶، ص ۱۴۲</ref>


*روایات الف باب مشتمل بر نکات متعددی است مانند:
*روایات الف باب مشتمل بر نکات متعددی است مانند:
#از این روایات روشن می‌شود، تعلیم به صورت دفعی بوده و [[پیامبر]] {{صل}} همۀ علوم را به علی{{ع}} به خاطر وراثت آموزش داده است. ایشان در بیماری پایان عمرشان، علی{{ع}} را فراخواند و در مدت کوتاه هزار حدیث و یا هزار باب و در از دانش را به آن بزرگوار آموخت که هر کدام از آن‌ها خود هزار در را می‌گشاید:<ref>صفار، محمد بن حسن، بصائرالدرجات، ج ۱، ص ۳۱۳</ref> {{عربی|اندازه=155%|«يَفْتَحُ كُلُّ حَدِيثٍ أَلْفَ بَاب»}}<ref>ر.ک. طباطبایی، سید محمد حسین، در محضر علامه طباطبایی، مرکز اطلاع رسانی غدیر؛ [[فتح‌الله نجارزادگان|نجارزادگان، فتح‌الله]]، [[محمد تقی شاکر|شاکر، محمد تقی]]، [[حسن محمدی احمدآبادی|محمدی احمدآبادی، حسن]]، [[ظاهر و باطن قرآن و مبادی آگاهی امام از آن (مقاله)|ظاهر و باطن قرآن و مبادی آگاهی امام از آن]]، فصلنامه معارف قرآنی، ش ۱۴، ص ۴۸</ref>
#از این روایات روشن می‌شود، تعلیم به صورت دفعی بوده و [[پیامبر]] {{صل}} همۀ علوم را به علی{{ع}} به خاطر وراثت آموزش داده است. ایشان در بیماری پایان عمرشان، علی{{ع}} را فراخواند و در مدت کوتاه هزار حدیث و یا هزار باب و در از دانش را به آن بزرگوار آموخت که هر کدام از آن‌ها خود هزار در را می‌گشاید:<ref>صفار، محمد بن حسن، بصائرالدرجات، ج ۱، ص ۳۱۳</ref> {{عربی|اندازه=100%|«يَفْتَحُ كُلُّ حَدِيثٍ أَلْفَ بَاب»}}<ref>ر.ک. طباطبایی، سید محمد حسین، در محضر علامه طباطبایی، مرکز اطلاع رسانی غدیر؛ [[فتح‌الله نجارزادگان|نجارزادگان، فتح‌الله]]، [[محمد تقی شاکر|شاکر، محمد تقی]]، [[حسن محمدی احمدآبادی|محمدی احمدآبادی، حسن]]، [[ظاهر و باطن قرآن و مبادی آگاهی امام از آن (مقاله)|ظاهر و باطن قرآن و مبادی آگاهی امام از آن]]، فصلنامه معارف قرآنی، ش ۱۴، ص ۴۸</ref>
#عدد هزار در این احادیث خواه عدد تعداد باشد یا تکثیر، دلیل بر گسترش فوق‌العاده ابواب علمی است که پیامبر{{صل}} به آن حضرت آموخت، و نیز اشاره به آن است که این ابواب مشتمل بر یک سلسله اصول کلی بود که از آنها صدها یا هزاران باب دیگر گشوده می‌شد.<ref>ر.ک. [[سید محمد ضیاءآبادی|ضیاءآبادی، سید محمد]]، تفسیر سورۀ ابراهیم، ص ۲۴۹  ۲۵۳</ref> این منبع دانش در کنار کتاب جامعه دو منبع اصلی آگاهی کامل امام از حلال و حرام الهی است.<ref>ر.ک. [[فتح‌الله نجارزادگان|نجارزادگان، فتح‌الله]]، [[محمد تقی شاکر|شاکر، محمد تقی]]، [[حسن محمدی احمدآبادی|محمدی احمدآبادی، حسن]]، [[ظاهر و باطن قرآن و مبادی آگاهی امام از آن (مقاله)|ظاهر و باطن قرآن و مبادی آگاهی امام از آن]]، فصلنامه معارف قرآنی، ش ۱۴، ص ۴۸</ref> هرچند باید ادعا نمود طبق روایات، تعلیمات پیامبر{{صل}} به امام علی{{ع}} منحصر به این امور نبوده بلکه علومی گسترده را شامل می‌شود.<ref>ر.ک. [[محمد تقی شاکر|شاکر، محمد تقی]]، [[منابع علم امام در قرآن (مقاله)|منابع علم امام در قرآن]]، فصلنامه امامت پژوهی، ش ۶، ص ۱۷۵  ۱۷۷</ref>
#عدد هزار در این احادیث خواه عدد تعداد باشد یا تکثیر، دلیل بر گسترش فوق‌العاده ابواب علمی است که پیامبر{{صل}} به آن حضرت آموخت، و نیز اشاره به آن است که این ابواب مشتمل بر یک سلسله اصول کلی بود که از آنها صدها یا هزاران باب دیگر گشوده می‌شد.<ref>ر.ک. [[سید محمد ضیاءآبادی|ضیاءآبادی، سید محمد]]، تفسیر سورۀ ابراهیم، ص ۲۴۹  ۲۵۳</ref> این منبع دانش در کنار کتاب جامعه دو منبع اصلی آگاهی کامل امام از حلال و حرام الهی است.<ref>ر.ک. [[فتح‌الله نجارزادگان|نجارزادگان، فتح‌الله]]، [[محمد تقی شاکر|شاکر، محمد تقی]]، [[حسن محمدی احمدآبادی|محمدی احمدآبادی، حسن]]، [[ظاهر و باطن قرآن و مبادی آگاهی امام از آن (مقاله)|ظاهر و باطن قرآن و مبادی آگاهی امام از آن]]، فصلنامه معارف قرآنی، ش ۱۴، ص ۴۸</ref> هرچند باید ادعا نمود طبق روایات، تعلیمات پیامبر{{صل}} به امام علی{{ع}} منحصر به این امور نبوده بلکه علومی گسترده را شامل می‌شود.<ref>ر.ک. [[محمد تقی شاکر|شاکر، محمد تقی]]، [[منابع علم امام در قرآن (مقاله)|منابع علم امام در قرآن]]، فصلنامه امامت پژوهی، ش ۶، ص ۱۷۵  ۱۷۷</ref>