مراتب ایمان: تفاوت میان نسخهها
(←مقدمه) |
|||
| خط ۱۰: | خط ۱۰: | ||
==مقدمه== | ==مقدمه== | ||
* | *[[ایمان]] از نظر شدت و [[ضعف]]، درجههایی دارد. اینکه آیا [[ایمان]] مراتبی دارد یا نه، بسته به این است که [[ایمان]] را چگونه تعریف کنیم و این مسئله را بررسیم که آیا [[ایمان]] قابلیت شدت و [[ضعف]] و کاهش و افزایش دارد یا نه. آنان که [[عمل به ارکان]] را جزو تعریف [[ایمان]] نمیدانند و آن را تنها [[تصدیق قلبی]] میشمارند، شدت و ضعفی نیز در آن روا نمیدارند و در نتیجه، مراتب و [[درجات ایمان]] را نیز نمیپذیرند. در برابر، کسانی که عمل را جزو [[ایمان]] میدانند، خواه ناخواه این را نیز پذیرفتهاند که [[ایمان]] [[شایسته]] زیادت و نقصان و شدت و [[ضعف]] است. بسیاری از [[متکلمان شیعه]]، از آن رو که [[آیات]] و [[روایات]] پرشماری، [[ایمان]] را ذو درجات دانستهاند<ref>بحار الانوار، ۶۶/ ۱۷۵- ۱۵۴.</ref>، این مسئله را حل شده انگاشته و از آن سخن نگفتهاند. برخی دیگر از علمای [[شیعه]] با [[الهام]] از این [[آیات]] و [[روایات]] بابی به عنوان "درجات الایمان و حقائقه" برگشوده و از مراتب [[ایمان]] بحث کردهاند<ref>بحار الانوار، ۶۶/ ۱۷۵- ۱۵۴.</ref>. برخی [[دانشمندان]] معاصر [[شیعی]] نیز مراتب [[ایمان]] را پذیرفتهاند و بر آن رفتهاند که [[ایمان]] عبارت از [[علم]] و عمل است و [[التزام]] به این دو شدت و [[ضعف]] میپذیرد و از این رو، [[ایمان]] نیز شدت و [[ضعف]] و کاهش و نقصان دارد و در نتیجه، مراتب ایمان، از ضروریاتی است که هیچ شکی بدان راه ندارد<ref>المیزان، ۱۸/ ۲۹۵.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 406.</ref>. | ||
*برخی دیگر نیز چنین [[استدلال]] کردهاند: چه [[ایمان]] را به معنای [[علم]] و [[معرفت]] بدانیم و چه به معنای پذیرفتن [[حق]] و [[تسلیم]] در برابر آن، دارای درجات و سلسله مراتب است و این بدان سبب است که [[علم]] و [[تسلیم]] و پذیرش، مراتب مختلف دارد<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 406.</ref>. | *برخی دیگر نیز چنین [[استدلال]] کردهاند: چه [[ایمان]] را به معنای [[علم]] و [[معرفت]] بدانیم و چه به معنای پذیرفتن [[حق]] و [[تسلیم]] در برابر آن، دارای درجات و سلسله مراتب است و این بدان سبب است که [[علم]] و [[تسلیم]] و پذیرش، مراتب مختلف دارد<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 406.</ref>. | ||
*آیاتی پرشمار نیز بر این [[حقیقت]] [[گواهی]] میدهند؛ از جمله آنجا که [[خداوند]] میفرماید: {{متن قرآن|لِيَزْدَادُوا إِيمَانًا مَعَ إِيمَانِهِمْ}}<ref>«تا ایمانی بر ایمانشان بیفزایند» سوره فتح، آیه ۴.</ref><ref>ر.ک: تفسیر نمونه، ۲۲/ ۲۹.</ref>. بدین سان، مراتب [[ایمان]] نزد [[متکلمان شیعه]]، حقیقتی است پذیرفته شده؛ هر چند درباره آن به گونهای روشن و مفصل سخن نگفتهاند. در [[روایت]] است که [[ایمان]] را ده درجت است که [[مؤمن]] یک به یک آنها را طی میکند<ref>بحار الانوار، ۶۶/ ۱۶۵.</ref>. نیز در [[روایت]] است که [[خداوند]]، [[ایمان]] را بر هفت بخش تقسیم کرده است: [[نیکی]]، [[صدق]]، [[یقین]]، [[رضا]]، وفا، [[علم]] و [[بردباری]]. آن گاه سهم هر کس را از آنها داده است. هر کس همه آنها را در خود گرد آورده است، [[مؤمن]] کامل است<ref>بحار الانوار، ۶۶/ ۱۵۹.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 406-407.</ref>. | *آیاتی پرشمار نیز بر این [[حقیقت]] [[گواهی]] میدهند؛ از جمله آنجا که [[خداوند]] میفرماید: {{متن قرآن|لِيَزْدَادُوا إِيمَانًا مَعَ إِيمَانِهِمْ}}<ref>«تا ایمانی بر ایمانشان بیفزایند» سوره فتح، آیه ۴.</ref><ref>ر.ک: تفسیر نمونه، ۲۲/ ۲۹.</ref>. بدین سان، مراتب [[ایمان]] نزد [[متکلمان شیعه]]، حقیقتی است پذیرفته شده؛ هر چند درباره آن به گونهای روشن و مفصل سخن نگفتهاند. در [[روایت]] است که [[ایمان]] را ده درجت است که [[مؤمن]] یک به یک آنها را طی میکند<ref>بحار الانوار، ۶۶/ ۱۶۵.</ref>. نیز در [[روایت]] است که [[خداوند]]، [[ایمان]] را بر هفت بخش تقسیم کرده است: [[نیکی]]، [[صدق]]، [[یقین]]، [[رضا]]، وفا، [[علم]] و [[بردباری]]. آن گاه سهم هر کس را از آنها داده است. هر کس همه آنها را در خود گرد آورده است، [[مؤمن]] کامل است<ref>بحار الانوار، ۶۶/ ۱۵۹.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 406-407.</ref>. | ||
نسخهٔ ۲۸ فوریهٔ ۲۰۲۱، ساعت ۱۸:۲۱
- اين مدخل از چند منظر متفاوت، بررسی میشود:
- در این باره، تعداد بسیاری از پرسشهای عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل مراتب ایمان (پرسش) قابل دسترسی خواهند بود.
مقدمه
- ایمان از نظر شدت و ضعف، درجههایی دارد. اینکه آیا ایمان مراتبی دارد یا نه، بسته به این است که ایمان را چگونه تعریف کنیم و این مسئله را بررسیم که آیا ایمان قابلیت شدت و ضعف و کاهش و افزایش دارد یا نه. آنان که عمل به ارکان را جزو تعریف ایمان نمیدانند و آن را تنها تصدیق قلبی میشمارند، شدت و ضعفی نیز در آن روا نمیدارند و در نتیجه، مراتب و درجات ایمان را نیز نمیپذیرند. در برابر، کسانی که عمل را جزو ایمان میدانند، خواه ناخواه این را نیز پذیرفتهاند که ایمان شایسته زیادت و نقصان و شدت و ضعف است. بسیاری از متکلمان شیعه، از آن رو که آیات و روایات پرشماری، ایمان را ذو درجات دانستهاند[۱]، این مسئله را حل شده انگاشته و از آن سخن نگفتهاند. برخی دیگر از علمای شیعه با الهام از این آیات و روایات بابی به عنوان "درجات الایمان و حقائقه" برگشوده و از مراتب ایمان بحث کردهاند[۲]. برخی دانشمندان معاصر شیعی نیز مراتب ایمان را پذیرفتهاند و بر آن رفتهاند که ایمان عبارت از علم و عمل است و التزام به این دو شدت و ضعف میپذیرد و از این رو، ایمان نیز شدت و ضعف و کاهش و نقصان دارد و در نتیجه، مراتب ایمان، از ضروریاتی است که هیچ شکی بدان راه ندارد[۳][۴].
- برخی دیگر نیز چنین استدلال کردهاند: چه ایمان را به معنای علم و معرفت بدانیم و چه به معنای پذیرفتن حق و تسلیم در برابر آن، دارای درجات و سلسله مراتب است و این بدان سبب است که علم و تسلیم و پذیرش، مراتب مختلف دارد[۵].
- آیاتی پرشمار نیز بر این حقیقت گواهی میدهند؛ از جمله آنجا که خداوند میفرماید: ﴿لِيَزْدَادُوا إِيمَانًا مَعَ إِيمَانِهِمْ﴾[۶][۷]. بدین سان، مراتب ایمان نزد متکلمان شیعه، حقیقتی است پذیرفته شده؛ هر چند درباره آن به گونهای روشن و مفصل سخن نگفتهاند. در روایت است که ایمان را ده درجت است که مؤمن یک به یک آنها را طی میکند[۸]. نیز در روایت است که خداوند، ایمان را بر هفت بخش تقسیم کرده است: نیکی، صدق، یقین، رضا، وفا، علم و بردباری. آن گاه سهم هر کس را از آنها داده است. هر کس همه آنها را در خود گرد آورده است، مؤمن کامل است[۹][۱۰].
منابع
جستارهای وابسته
- ایمان
- ابتلائات مؤمن
- آثار ایمان
- اجتماع کفر با معرفت خدا
- اجتماع کفر و ایمان
- اجزای ایمان
- احکام ایمان
- اخلاص در ایمان
- ادعای ایمان
- ارکان ایمان
- اشتراک لفظی ایمان
- اصول ایمان
- اظهار ایمان
- اعتقاد
- اعتقاد قلبی
- افزایش ایمان
- ایمان ابوطالب
- ایمان ابولهب
- ایمان ابوین نبی
- ایمان اجمالی
- ایمان اختیاری
- ایمان اصحاب کهف
- ایمان اطفال
- ایمان امام علی
- ایمان امت
- ایمان انبیا
- ایمان باطل
- ایمان بعد الکفر
- ایمان به ارزش ها
- ایمان به پیامبر
- ایمان به خدا
- ایمان به غیب
- ایمان به قدر
- ایمان به پیامبر
- ایمان به امام
- ایمان به معاد
- ایمان پیامبر قبل از بعثت
- ایمان تحقیقی
- ایمان تقلیدی
- ایمان تلقینی
- ایمان ثابت
- ایمان حقیقی
- ایمان خلفای ثلاثه
- ایمان راسخ
- ایمان زبانی
- ایمان شرعی
- ایمان شهودی
- ایمان صاحب کبیره
- ایمان صحیح
- ایمان عارفان
- ایمان عبد
- ایمان عبدالمطلب
- ایمان عقلی
- ایمان علمی
- ایمان عملی
- ایمان عوام
- ایمان فاسق
- ایمان قلبی
- ایمان کافر
- ایمان کامل
- ایمان لسانی
- ایمان متزلزل
- ایمان متکلمان
- ایمان مجازی
- ایمان مذهبی
- ایمان مرتد
- ایمان مستقر
- ایمان مستودع
- ایمان مسلمانان
- ایمان مقلد
- ایمان منجی
- ایمان موافات
- ایمان ناجز
- ایمان نیکوکاران
- ایمان یقینی
- برخورد با مؤمنان
- بعد الهی ایمان
- بعد بشری ایمان
- پایههای ایمان
- تبعیض ناپذیری ایمان
- تخریب ایمان
- تصدیق
- تصدیق اجمالی
- تصدیق ایمانی
- تصدیق تفصیلی
- تصدیق تقلیدی
- تصدیق حق
- تصدیق ضروریات اسلام
- تصدیق قلبی
- تصدیق قولی
- تصدیق یقینی
- تعریف ایمان
- تقدم اسلام از ایمان
- تقویت ایمان
- تلازم ایمان و عمل
- تلازم بین علم و ایمان
- ثواب ایمان
- جانشینی علم و ایمان
- چشیدن طعم ایمان
- حفظ ایمان
- حقیقت ایمان
- خاصیت ایمان
- خلق ایمان
- خوردن مال حلال
- دار ایمان
- درجات ایمان
- دوری از ایمان
- سبقت در ایمان
- ستایش ایمان
- سرور از استکمال ایمان
- سلب ایمان
- شهادت به ایمان افراد
- صحت استثنا در ایمان
- علایم ایمان
- علم
- کارکردهای دین
- کفاف معیشت
- کفر
- مراتب ایمان
- معیشت کافی
- مقدمات ایمان
- موانع ایمان
- مؤمن
- وجوب ایمان
- یقین
پانویس
- ↑ بحار الانوار، ۶۶/ ۱۷۵- ۱۵۴.
- ↑ بحار الانوار، ۶۶/ ۱۷۵- ۱۵۴.
- ↑ المیزان، ۱۸/ ۲۹۵.
- ↑ فرهنگ شیعه، ص 406.
- ↑ فرهنگ شیعه، ص 406.
- ↑ «تا ایمانی بر ایمانشان بیفزایند» سوره فتح، آیه ۴.
- ↑ ر.ک: تفسیر نمونه، ۲۲/ ۲۹.
- ↑ بحار الانوار، ۶۶/ ۱۶۵.
- ↑ بحار الانوار، ۶۶/ ۱۵۹.
- ↑ فرهنگ شیعه، ص 406-407.