اهداف بعثت انبیا: تفاوت میان نسخهها
(صفحهای تازه حاوی «==اهداف پیامبران در نگاه حدیث== '''شأن تعلیمی پیامبران از زبان امام رضا {{ع}}...» ایجاد کرد) |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جستار موقت}} | |||
{{نبوت}} | |||
==اهداف [[پیامبران]] در نگاه حدیث== | ==اهداف [[پیامبران]] در نگاه حدیث== | ||
'''شأن تعلیمی پیامبران از زبان [[امام رضا]] {{ع}}''': {{عربی|اندازه=150%|"لَمْ يَكُنْ بُدٌّ مِنْ رَسُولٍ بَيْنَهُ وَ بَيْنَهُمْ ... يَقِفُهُمْ عَلَى مَا يَكُونُ بِهِ إِحْرَازُ مَنَافِعِهِمْ وَ دَفْعُ مَضَارِّهِم..."}}. [[امیرالمؤمنین|امیرمؤمنان علی]] {{ع}}، به اهداف دیگر [[بعثت|بعثت پیامبران الهی]] اشاره فرموده: {{عربی|اندازه=150%|"فَبَعَثَ فِيهِمْ رُسُلَهُ وَ وَاتَرَ إِلَيْهِمْ أَنْبِيَاءَهُ لِيَسْتَأْدُوهُمْ مِيثَاقَ فِطْرَتِهِ وَ يُذَكِّرُوهُمْ مَنْسِيَّ نِعْمَتِهِ وَ يَحْتَجُّوا عَلَيْهِمْ بِالتَّبْلِيغِ وَ يُثِيرُوا لَهُمْ دَفَائِنَ الْعُقُول"}} <ref>[[آموزش کلام اسلامی (کتاب)|آموزش کلام اسلامی]]، ج۲، ص ۲۱.</ref>. و در [[کافی (کتاب)|کافی شریف]]، پنج حدیث درباره لزوم بعثت انبیا و حجتهای الهی آمده است <ref>[[کلام نوین اسلامی (کتاب)|کلام نوین اسلامی]]، ص ۵۸.</ref>. | '''شأن تعلیمی پیامبران از زبان [[امام رضا]] {{ع}}''': {{عربی|اندازه=150%|"لَمْ يَكُنْ بُدٌّ مِنْ رَسُولٍ بَيْنَهُ وَ بَيْنَهُمْ ... يَقِفُهُمْ عَلَى مَا يَكُونُ بِهِ إِحْرَازُ مَنَافِعِهِمْ وَ دَفْعُ مَضَارِّهِم..."}}. [[امیرالمؤمنین|امیرمؤمنان علی]] {{ع}}، به اهداف دیگر [[بعثت|بعثت پیامبران الهی]] اشاره فرموده: {{عربی|اندازه=150%|"فَبَعَثَ فِيهِمْ رُسُلَهُ وَ وَاتَرَ إِلَيْهِمْ أَنْبِيَاءَهُ لِيَسْتَأْدُوهُمْ مِيثَاقَ فِطْرَتِهِ وَ يُذَكِّرُوهُمْ مَنْسِيَّ نِعْمَتِهِ وَ يَحْتَجُّوا عَلَيْهِمْ بِالتَّبْلِيغِ وَ يُثِيرُوا لَهُمْ دَفَائِنَ الْعُقُول"}} <ref>[[آموزش کلام اسلامی (کتاب)|آموزش کلام اسلامی]]، ج۲، ص ۲۱.</ref>. و در [[کافی (کتاب)|کافی شریف]]، پنج حدیث درباره لزوم بعثت انبیا و حجتهای الهی آمده است <ref>[[کلام نوین اسلامی (کتاب)|کلام نوین اسلامی]]، ص ۵۸.</ref>. | ||
| خط ۳۴: | خط ۳۶: | ||
#شناختهای عقلی و حسی برای تشخیص راه کمال کافی نیست. | #شناختهای عقلی و حسی برای تشخیص راه کمال کافی نیست. | ||
#پس خداوند میبایست راه دیگری برای رساندن انسان به کمال نشان دهد. این "باید"، دستور عقل به خدا نیست بلکه کشف ضرورت بین علت و معلول است <ref>[[کلام نوین اسلامی (کتاب)|کلام نوین اسلامی]]، ص ۶۳-۶۵.</ref>. | #پس خداوند میبایست راه دیگری برای رساندن انسان به کمال نشان دهد. این "باید"، دستور عقل به خدا نیست بلکه کشف ضرورت بین علت و معلول است <ref>[[کلام نوین اسلامی (کتاب)|کلام نوین اسلامی]]، ص ۶۳-۶۵.</ref>. | ||
==منابع== | |||
*[[راه و راهنماشناسی (کتاب)|مصباح یزدی، محمد تقی، راه و راهنماشناسی]]؛ | |||
*[[کلام تطبیقی ج۲ (کتاب)|ربانی گلپایگانی، علی، کلام تطبیقی ج۲]]؛ | |||
*[[کلام نوین اسلامی ج۲ (کتاب)|خسروپناه، عبدالحسین، کلام نوین اسلامی ج۲]]؛ | |||
*[[آموزش کلام اسلامی (کتاب)|سعیدی مهر، محمد، آموزش کلام اسلامی ج۲]]؛ | |||
*[[انسانشناسی (کتاب)|الهی راد، صفدر، انسانشناسی]]؛ | |||
*[[معارف اسلامی (کتاب)|سعیدی مهر، محمد، همکار، معارف اسلامی ج۲]]. | |||
==جستارهای وابسته== | |||
# [[پیامبر در قرآن]]؛ | |||
# [[پیامبر در حدیث]]؛ | |||
# [[پیامبر در کلام اسلامی]]؛ | |||
# [[پیامبر در حکمت اسلامی]]؛ | |||
# [[پیامبر در عرفان اسلامی]]؛ | |||
# [[نبوت در قرآن]]؛ | |||
# [[نبوت در حدیث]]؛ | |||
# [[نبوت در کلام اسلامی]]؛ | |||
# [[نبوت در حکمت اسلامی]]؛ | |||
# [[نبوت در عرفان اسلامی]]؛ | |||
# [[نبوت در فلسفه دین]]؛ | |||
# [[نبوت از دیدگاه بروندینی]]. | |||
==پرسشهای وابسته== | |||
{{فهرست پرسشها}} | |||
{{ستون-شروع|2}} | |||
{{پایان}} | |||
{{پایان}} | |||
=='''[[:رده:آثار نبوت|منبعشناسی جامع نبوت]]'''== | |||
* [[:رده:کتابشناسی کتابهای نبوت|کتابشناسی نبوت]]؛ | |||
* [[:رده:مقالهشناسی مقالههای نبوت|مقالهشناسی نبوت]]؛ | |||
* [[:رده:پایاننامهشناسی پایاننامههای نبوت|پایاننامهشناسی نبوت]]. | |||
{{نبوت شناسی}} | |||
==پانویس== | |||
{{یادآوری پانویس}} | |||
{{پانویس2}} | |||
[[رده:مدخلهای اصلی دانشنامه]] | |||
[[رده:نبوت]] | |||
[[رده:رسالت]] | |||
نسخهٔ ۱۸ مهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۲۳:۴۰
 | این جستار یک نوشتار آزمایشی است. مطالب اصلی دانشنامه در این باره، هنوز نهایی نشده است. |
اهداف پیامبران در نگاه حدیث
شأن تعلیمی پیامبران از زبان امام رضا (ع): "لَمْ يَكُنْ بُدٌّ مِنْ رَسُولٍ بَيْنَهُ وَ بَيْنَهُمْ ... يَقِفُهُمْ عَلَى مَا يَكُونُ بِهِ إِحْرَازُ مَنَافِعِهِمْ وَ دَفْعُ مَضَارِّهِم...". امیرمؤمنان علی (ع)، به اهداف دیگر بعثت پیامبران الهی اشاره فرموده: "فَبَعَثَ فِيهِمْ رُسُلَهُ وَ وَاتَرَ إِلَيْهِمْ أَنْبِيَاءَهُ لِيَسْتَأْدُوهُمْ مِيثَاقَ فِطْرَتِهِ وَ يُذَكِّرُوهُمْ مَنْسِيَّ نِعْمَتِهِ وَ يَحْتَجُّوا عَلَيْهِمْ بِالتَّبْلِيغِ وَ يُثِيرُوا لَهُمْ دَفَائِنَ الْعُقُول" [۱]. و در کافی شریف، پنج حدیث درباره لزوم بعثت انبیا و حجتهای الهی آمده است [۲].
فواید و برکات نبوت
خواجه نصیرالدین طوسی، ۹ وجه از وجوه حسن بعثت را در کتاب تجرید الاعتقاد ذکر کرده است:
- عقل، در حوزه مسائلی که خود بر درک آن تواناست، از سوی وحی تأیید و تقویت میشود و در حوزهای که راهی به آن ندارد، معارف لازم به انسان ارائه گردد.
- آدمی، همواره احتمال میدهد که فعل او مورد رضایت مولایش نباشد، با ارسال پیامبران، این ترس رخت بر میبندد [۳].
- عقل، از درک حسن و قبح گروهی از افعال ناتوان است و نیازمند به وحی دارد.
- عقل بهتنهایی نمیتواند از سود یا زیان بسیاری از امور "مانند خوراکی و دارو" آگاه شود.
- رفع نیاز بشر به قوانین اصلاحکننده روابط اجتماعی
- شکوفایی استعدادهای علمی
- آموزش صنایع و فنون
- تعلیم حکمت عملی "اخلاق و سیاست"
- تعلیم واجبات و محرمات شرعی [۴].
وجه اول و پنجم و هشتم پس از تکمیل و بازسازی بهصورت دلایلی بر ضرورت بعثت پیامبران ارائه شدهاند. و وجه چهارم و هفتم از فواید و اهداف اصلی و ذاتی بعثت پیامبران نیستند. بخشی از مهمترین فواید بعثت پیامبران:
- ارائه عمیقترین اندیشهها در باب شناخت آفریدگار
- ارائه معارفی ژرف درباره حقیقت انسان
- عرضه آموزههای بلند درباره جهان هستی
- ارائه تعالیم حیاتبخش اخلاقی
- تشریح قوانین و احکام فردی و اجتماعی
- تحقق الگوهای عینی کمال انسانی
- بسط عدالت اجتماعی [۵].
ضرورت کلامی بعثت
معتزله نظر کردن در معجزه را واجب عقلی میدانند زیرا قول مدعی معجزه محتمل الصدق است و بر تقدیر صدق و عدم اتباع، ضرر عاید میگردد. قاعده لطف: دو معنا بر لطف:
- لطف محصل، فعلی است که در صورت وقوع آن، انسان مکلف، با اختیار خویش، تکلیفش را انجام میدهد.
- لطف مقرب، فعلی است که در صورت وقوع برای شخص مکلف، زمینه مساعدی برای اطاعت از خداوند فراهم میآید.
اشاعره، بر اساس انکار حسن و قبح عقلی، به وجوب لطف اعتقاد ندارند، اما متکلمان امامیه و معتزله اینچنین استدلال میکنند [۶]: بعثت انبیا، به جهت بیان زشتی و زیبایی افعال و احوال قیامت، احسانی است که بندگان را، با حفظ اختیار، به طاعت خدا نزدیک و از معصیت او دور میسازد، پس عقلاً بر خداوند واجب است. لطف، صفت فعلیه خداوند متعال است که انگیزهای در مکلفان ایجاد میکند که یا به تحقق "لطف محصل" و یا به تقرب "لطف مقرب" تکلیف میانجامد. شرایط وجوب لطف این است که اولاً: قدرت بر انجام دادن تکلیف، وابسته به آن لطف نباشد و ثانیاً: لطف، مکلف را به مرز اجبار و سلب اختیار نکشاند. پس بعثت پیامبران برای بیان احکامی که تأکید بر احکام عقلی است، لطف محسوب میشود ولی برای بیان احکامی که عقل بهصورت مستقل توان درک آنها را ندارد، مصداق لطف به شمار نمیآید و بعثت پیامبران از باب حکمت الهی، ضرورت پیدا میکند [۷].
برهان حکمت
متکلمان امامیه و معتزله و ماتریدیه برای اثبات بعثت پیامبران از برهان حکمت بهره بردهاند: یعنی نبوت، هم حَسَن است و هم واجب در حکمت است؛ زیرا مقصود و غایت حقتعالی از آفرینش انسانها، دریافت مصلحت بوده است هم در احوال معاش و هم در احوال معاد که بیان این حقایق و اعمال نیز از طریق پیامبر الهی میسر است. حاصل اینکه:
- هدف آفرینش انسان، تکامل اختیاری است.
- تکامل اختیاری، درگرو افعال اختیاری است.
- شناختهای عقلی و حسی برای تشخیص راه کمال کافی نیست.
- پس خداوند میبایست راه دیگری برای رساندن انسان به کمال نشان دهد. این "باید"، دستور عقل به خدا نیست بلکه کشف ضرورت بین علت و معلول است [۸].
منابع
- مصباح یزدی، محمد تقی، راه و راهنماشناسی؛
- ربانی گلپایگانی، علی، کلام تطبیقی ج۲؛
- خسروپناه، عبدالحسین، کلام نوین اسلامی ج۲؛
- سعیدی مهر، محمد، آموزش کلام اسلامی ج۲؛
- الهی راد، صفدر، انسانشناسی؛
- سعیدی مهر، محمد، همکار، معارف اسلامی ج۲.
جستارهای وابسته
- پیامبر در قرآن؛
- پیامبر در حدیث؛
- پیامبر در کلام اسلامی؛
- پیامبر در حکمت اسلامی؛
- پیامبر در عرفان اسلامی؛
- نبوت در قرآن؛
- نبوت در حدیث؛
- نبوت در کلام اسلامی؛
- نبوت در حکمت اسلامی؛
- نبوت در عرفان اسلامی؛
- نبوت در فلسفه دین؛
- نبوت از دیدگاه بروندینی.
پرسشهای وابسته
منبعشناسی جامع نبوت
پانویس
با کلیک بر فلش ↑ به محل متن مرتبط با این پانویس منتقل میشوید:
- ↑ آموزش کلام اسلامی، ج۲، ص ۲۱.
- ↑ کلام نوین اسلامی، ص ۵۸.
- ↑ آموزش کلام اسلامی، ج۲، ص ۱۵.
- ↑ آموزش کلام اسلامی، ج۲، ص ۱۶.
- ↑ آموزش کلام اسلامی، ج۲، ص ۱۷ و ۱۸.
- ↑ آموزش کلام اسلامی، ج۲، ص ۲۳ و ۲۴.
- ↑ کلام نوین اسلامی، ص ۶۰-۶۲.
- ↑ کلام نوین اسلامی، ص ۶۳-۶۵.