نامۀ ۷۲ نهج البلاغه: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ کنونی تا ‏۱۳ ژوئن ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۱۷

مقدمه

پندی است که امام به پسر عم خویش، عبدالله بن عباس، در معرفی دنیا و روزی انسان‌ها می‌دهد. در این پند چندین نکته وجود دارد:

آن‌که آدمی پیش از فرارسیدن اجل نمی‌میرد، چون اجل همان وقت معینی است که تنها در دانش خداوندی است و خداوند هرچیز را از روی حکمت معین می‌کند.
این‌که آنچه روزی آدمی نیست، نصیبش نخواهد شد.
آن‌که روزگار دو روز است: روزی که به سود آدمی است، که منافعی چون لذت و کمالات نصیب او می‌شود و روزی به زیان او، که در آن روز زیان‌هایی چون درد و رنج و پیامدهای آن نصیبش می‌شود. خداوند متعال می‌فرماید:روزگار را به اختلاف میان مردم می‌گردانیم^[۱].
این‌که به او یادآوری می‌کند آنچه سهم انسا از خوبی‌های دنیاست، در هر شرایطی (حتی اگر ناتوان باشد) به او می‌رسد، زیرا علم خداوند بر آن استوار شده و نیز آنچه از شر دنیا در علم ازلی ثبت است نیز، نصیب آدمی می‌شود، هر چند فردی توانمند باشد.

امام (ع) در این نامه از واژه‌های ناتوانی و تانوایی یاد کرده است تا معلوم سازد تمام امور و مقدرات مربوط به مدبر داناست و اوست که تمام این‌ها را افاضه می‌کند و به وجود آورنده وسایل همه و ناظم وجود تمامی آن‌هاست. خداوند قسمت‌کننده کمالات و بهره‌مندی‌ها و روزی‌کننده نیک و بد براساس دانش و حکمت خویش است. گاهی موجود زنده‌ای ناتوان است در صورتی که روزی فراوان نصیبش می‌شود و همین ناتوانی زمینه‌ای برای فراوانی روزی اوست. گاهی نیز فردی نیرومند است، اما نیرومندی سبب محرومیت او می‌شود. در هر حال خداوند مافوق همه است و بر همگان احاطه دارد و او روزی‌دهنده و بسیار تواناست.

قرینه تاریخی مشخصی برای این نامه در شروح نهج البلاغه ذکر نشده است، اما صاحب کتاب نهج السعادة فی مستدرک نهج البلاغة تاریخ نامه را سال ۳۹ ق می‌داند.

به‌عنوان چکیده‌ای از این نامه می‌توان گفت هر چیز در عالم از اراده الهی سرچشمه می‌گیرد؛ اراده‌ای که از دانش و حکمت خداوند نشأت می‌گیرد و متناسب با استعداد آدمی و قابلیت‌های او و مصالح موجود جریان می‌یابد^[۲].

فرازی از نامه

اما بعد، تو از اجل خویش پیش نخواهی افتاد و آنچه را روزی تو نیست به تو نخواهند داد. بدان که روزگار دو روز است: روزی به سود توست و روزی به زیان تو، و این که دنیا خانه‌ای است گردان، از دست این به دست آن. آنچه از آن توست هرچند ناتوان باشی، خود را به تو خواهد رساند و آنچه به زیان توست به نیروی خود بازش نتوانی گرداند^[۳].

منابع

دین‌پرور، سید حسین، دانشنامه نهج البلاغه ج۲

پانویس

↑ ﴿ إِن يَمْسَسْكُمْ قَرْحٌ فَقَدْ مَسَّ الْقَوْمَ قَرْحٌ مِّثْلُهُ وَتِلْكَ الأَيَّامُ نُدَاوِلُهَا بَيْنَ النَّاسِ وَلِيَعْلَمَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُواْ وَيَتَّخِذَ مِنكُمْ شُهَدَاء وَاللَّهُ لاَ يُحِبُّ الظَّالِمِينَ ﴾؛ سوره آل عمران، آیه ۱۴۰.
↑ دین‌پرور، سید حسین، دانشنامه نهج البلاغه ج۲، ص ۸۱۳ ـ ۸۱۴.
↑ دین‌پرور، سید حسین، دانشنامه نهج البلاغه ج۲، ص ۸۱۴.

[1] ﴿ إِن يَمْسَسْكُمْ قَرْحٌ فَقَدْ مَسَّ الْقَوْمَ قَرْحٌ مِّثْلُهُ وَتِلْكَ الأَيَّامُ نُدَاوِلُهَا بَيْنَ النَّاسِ وَلِيَعْلَمَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُواْ وَيَتَّخِذَ مِنكُمْ شُهَدَاء وَاللَّهُ لاَ يُحِبُّ الظَّالِمِينَ ﴾؛ سوره آل عمران، آیه ۱۴۰.

[2] دین‌پرور، سید حسین، دانشنامه نهج البلاغه ج۲، ص ۸۱۳ ـ ۸۱۴.

[3] دین‌پرور، سید حسین، دانشنامه نهج البلاغه ج۲، ص ۸۱۴.

[۱]

[۲]

[۳]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-{{خرد}}
+{{مدخل مرتبط
-{{امامت}}
+| موضوع مرتبط = نهج البلاغه
+| عنوان مدخل  =
+| مداخل مرتبط =
+| پرسش مرتبط  =
+}}
-==مقدمه==
+== مقدمه ==
-*پندی است که [[امام]] به [[پسر عم]] خویش، [[عبدالله بن عباس]]، در معرفی [[دنیا]] و [[روزی]] [[انسان‌ها]] می‌دهد. در این [[پند]] چندین نکته وجود دارد<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 813.</ref>:
+پندی است که [[امام]] به پسر عم خویش، [[عبدالله بن عباس]]، در معرفی [[دنیا]] و روزی [[انسان‌ها]] می‌دهد. در این [[پند]] چندین نکته وجود دارد:
-#آن‌که [[آدمی]] پیش از فرارسیدن [[اجل]] نمی‌میرد، چون [[اجل]] همان وقت معینی است که تنها در [[دانش]] خداوندی است و [[خداوند]] هرچیز را از روی [[حکمت]] معین می‌کند<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 813.</ref>
+# آن‌که [[آدمی]] پیش از فرارسیدن [[اجل]] نمی‌میرد، چون [[اجل]] همان وقت معینی است که تنها در [[دانش]] خداوندی است و [[خداوند]] هرچیز را از روی [[حکمت]] معین می‌کند.
-#این‌که آنچه [[روزی]] [[آدمی]] نیست، نصیبش نخواهد شد<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 813.</ref>
+# این‌که آنچه روزی [[آدمی]] نیست، نصیبش نخواهد شد.
-#آن‌که روزگار دو روز است: [[روزی]] که به سود [[آدمی]] است، که منافعی چون [[لذت]] و [[کمالات]] نصیب او می‌شود و [[روزی]] به زیان او، که در آن روز زیان‌هایی چون درد و [[رنج]] و پیامدهای آن نصیبش می‌شود. [[خداوند متعال]] می‌فرماید:روزگار را به [[اختلاف]] میان [[مردم]] می‌گردانیم<ref>{{متن قرآن| إِن يَمْسَسْكُمْ قَرْحٌ فَقَدْ مَسَّ الْقَوْمَ قَرْحٌ مِّثْلُهُ وَتِلْكَ الأَيَّامُ نُدَاوِلُهَا بَيْنَ النَّاسِ وَلِيَعْلَمَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُواْ وَيَتَّخِذَ مِنكُمْ شُهَدَاء وَاللَّهُ لاَ يُحِبُّ الظَّالِمِينَ }}؛ سوره آل عمران، آیه ۱۴۰</ref><ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 813.</ref>
+# آن‌که روزگار دو روز است: روزی که به سود [[آدمی]] است، که منافعی چون [[لذت]] و [[کمالات]] نصیب او می‌شود و روزی به زیان او، که در آن روز زیان‌هایی چون درد و [[رنج]] و پیامدهای آن نصیبش می‌شود. [[خداوند متعال]] می‌فرماید:روزگار را به [[اختلاف]] میان [[مردم]] می‌گردانیم<ref>{{متن قرآن| إِن يَمْسَسْكُمْ قَرْحٌ فَقَدْ مَسَّ الْقَوْمَ قَرْحٌ مِّثْلُهُ وَتِلْكَ الأَيَّامُ نُدَاوِلُهَا بَيْنَ النَّاسِ وَلِيَعْلَمَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُواْ وَيَتَّخِذَ مِنكُمْ شُهَدَاء وَاللَّهُ لاَ يُحِبُّ الظَّالِمِينَ }}؛ سوره آل عمران، آیه ۱۴۰.</ref>.
-#این‌که به او یادآوری می‌کند آنچه سهم انسا از خوبی‌های دنیاست، در هر شرایطی (حتی اگر [[ناتوان]] باشد) به او می‌رسد، زیرا [[علم]] [[خداوند]] بر آن [[استوار]] شده و نیز آنچه از [[شر]] [[دنیا]] در [[علم]] ازلی ثبت است نیز، نصیب [[آدمی]] می‌شود، هر چند فردی توانمند باشد<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 813.</ref>
+# این‌که به او یادآوری می‌کند آنچه سهم انسا از خوبی‌های دنیاست، در هر شرایطی (حتی اگر [[ناتوان]] باشد) به او می‌رسد، زیرا [[علم]] [[خداوند]] بر آن [[استوار]] شده و نیز آنچه از [[شر]] [[دنیا]] در [[علم]] ازلی ثبت است نیز، نصیب [[آدمی]] می‌شود، هر چند فردی توانمند باشد.
-*[[امام]] {{ع}} در این [[نامه]] از واژه‌های [[ناتوانی]] و تانوایی یاد کرده است تا معلوم سازد تمام امور و مقدرات مربوط به [[مدبر]] داناست و اوست که تمام این‌ها را [[افاضه]] می‌کند و به وجود آورنده وسایل همه و ناظم وجود تمامی آن‌هاست. [[خداوند]] قسمت‌کننده [[کمالات]] و بهره‌مندی‌ها و روزی‌کننده [[نیک]] و بد براساس [[دانش]] و [[حکمت]] خویش است. گاهی موجود زنده‌ای [[ناتوان]] است در صورتی که [[روزی]] فراوان نصیبش می‌شود و همین [[ناتوانی]] زمینه‌ای برای [[فراوانی روزی]] اوست. گاهی نیز فردی نیرومند است، اما [[نیرومندی]] سبب [[محرومیت]] او می‌شود. در هر حال [[خداوند]] مافوق همه است و بر همگان احاطه دارد و او روزی‌دهنده و بسیار تواناست<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 814.</ref>
-*قرینه [[تاریخی]] مشخصی برای این [[نامه]] در شروح [[نهج البلاغه]] ذکر نشده است، اما [[صاحب]] کتاب نهج السعادة فی مستدرک [[نهج البلاغة]] [[تاریخ]] [[نامه]] را سال ۳۹ ق می‌داند<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 814.</ref>
-*به‌عنوان چکیده‌ای از این [[نامه]] می‌توان گفت هر چیز در عالم از [[اراده الهی]] سرچشمه می‌گیرد؛ اراده‌ای که از [[دانش]] و [[حکمت خداوند]] نشأت می‌گیرد و متناسب با استعداد [[آدمی]] و قابلیت‌های او و [[مصالح]] موجود جریان می‌یابد<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 814.</ref>
-==فرازی از نامه==
+[[امام]] {{ع}} در این [[نامه]] از واژه‌های [[ناتوانی]] و تانوایی یاد کرده است تا معلوم سازد تمام امور و مقدرات مربوط به [[مدبر]] داناست و اوست که تمام این‌ها را [[افاضه]] می‌کند و به وجود آورنده وسایل همه و ناظم وجود تمامی آن‌هاست. [[خداوند]] قسمت‌کننده [[کمالات]] و بهره‌مندی‌ها و روزی‌کننده [[نیک]] و بد براساس [[دانش]] و [[حکمت]] خویش است. گاهی موجود زنده‌ای [[ناتوان]] است در صورتی که روزی فراوان نصیبش می‌شود و همین [[ناتوانی]] زمینه‌ای برای [[فراوانی روزی]] اوست. گاهی نیز فردی نیرومند است، اما [[نیرومندی]] سبب [[محرومیت]] او می‌شود. در هر حال [[خداوند]] مافوق همه است و بر همگان احاطه دارد و او روزی‌دهنده و بسیار تواناست.
-*اما بعد، تو از [[اجل]] خویش پیش نخواهی افتاد و آنچه را [[روزی]] تو نیست به تو نخواهند داد. بدان که روزگار دو روز است: [[روزی]] به سود توست و [[روزی]] به زیان تو، و این که [[دنیا]] خانه‌ای است گردان، از دست این به دست آن. آنچه از آن توست هرچند [[ناتوان]] باشی، خود را به تو خواهد رساند و آنچه به زیان توست به نیروی خود بازش نتوانی گرداند.
-<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 814.</ref>.
-== پرسش‌های وابسته ==
-== جستارهای وابسته ==
+قرینه [[تاریخی]] مشخصی برای این [[نامه]] در شروح [[نهج البلاغه]] ذکر نشده است، اما [[صاحب]] کتاب نهج السعادة فی مستدرک [[نهج البلاغة]] [[تاریخ]] [[نامه]] را سال ۳۹ ق می‌داند.
-==منابع==
+به‌عنوان چکیده‌ای از این [[نامه]] می‌توان گفت هر چیز در عالم از [[اراده الهی]] سرچشمه می‌گیرد؛ اراده‌ای که از [[دانش]] و [[حکمت خداوند]] نشأت می‌گیرد و متناسب با استعداد [[آدمی]] و قابلیت‌های او و [[مصالح]] موجود جریان می‌یابد<ref>[[سید حسین دین‌پرور|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه ج۲]]، ص ۸۱۳ ـ ۸۱۴.</ref>.
-* [[پرونده:13681049.jpg|22px]] [[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|'''دانشنامه نهج البلاغه ج۲''']]؛
-==پانویس==
+== فرازی از نامه ==
-{{یادآوری پانویس}}
+اما بعد، تو از [[اجل]] خویش پیش نخواهی افتاد و آنچه را روزی تو نیست به تو نخواهند داد. بدان که روزگار دو روز است: روزی به سود توست و روزی به زیان تو، و این که [[دنیا]] خانه‌ای است گردان، از دست این به دست آن. آنچه از آن توست هرچند [[ناتوان]] باشی، خود را به تو خواهد رساند و آنچه به زیان توست به نیروی خود بازش نتوانی گرداند<ref>[[سید حسین دین‌پرور|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه ج۲]]، ص ۸۱۴.</ref>.
-{{پانویس2}}
-[[رده:مدخل]]
+== منابع ==
-[[رده:امام علی]]
+{{منابع}}
-[[رده:مدخل نهج البلاغه]]
+# [[پرونده:13681049.jpg|22px]] [[سید حسین دین‌پرور|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|'''دانشنامه نهج البلاغه ج۲''']]
+{{پایان منابع}}
+== پانویس ==
+{{پانویس}}
+[[رده:نامه‌های نهج البلاغه]]