حسن بصری: تفاوت میان نسخه‌ها

از امامت‌پدیا، دانشنامهٔ امامت و ولایت
جز (جایگزینی متن - 'اهل بصره' به 'اهل بصره')
خط ۴: خط ۴:
[[ابوسعید حسن بن یسار بصری انصاری]] از [[مردم]] میشان،<ref>الطبقات الکبری ۷/۱۵۶.</ref> ناحیه‌ای بزرگ بین واسط، [[بصره]] و [[اهواز]]<ref>معجم البلدان ۵/۲۴۲.</ref> است. گفته شده که پدرش [[یسار]] از [[اسیران]] میشان بوده و هنگامی که به [[مدینه]] برده شد، ربیع دختر [[نضر]] (عمه [[أنس بن مالک]]) او را خرید و [[آزاد]] کرد.
[[ابوسعید حسن بن یسار بصری انصاری]] از [[مردم]] میشان،<ref>الطبقات الکبری ۷/۱۵۶.</ref> ناحیه‌ای بزرگ بین واسط، [[بصره]] و [[اهواز]]<ref>معجم البلدان ۵/۲۴۲.</ref> است. گفته شده که پدرش [[یسار]] از [[اسیران]] میشان بوده و هنگامی که به [[مدینه]] برده شد، ربیع دختر [[نضر]] (عمه [[أنس بن مالک]]) او را خرید و [[آزاد]] کرد.


حسن به سال ۲۱هـ در مدینه متولد گردید و در [[وادی القری]] نشأت یافت. به گفته وی تا چهارده سالگی هنگامی که [[عثمان بن عفان]] کشته شد، در مدینه بوده<ref>الطبقات الکبری ۷/۱۵۶و ۱۵۷.</ref> و در سن شانزده هنگام [[جنگ جمل]]، از مدینه خارج شده و در این [[جنگ]] شرکت نکرده است. وی [[علوم]] قرائت را از بزرگانی چون [[حطان بن عبدالله رقاشی]] و [[ابوالعالیه]] فرا گرفت<ref>غایة النهایه ۱/۲۳۵.</ref> و [[حدیث]] را از کسانی چون [[انس بن مالک]]، [[جابر بن عبدالله انصاری]] و [[عبدالله بن عباس]] آموخته و [[روایت]] کرده است.<ref>تهذیب الکمال ۶/۹۷و ۹۸.</ref> گویند که حسن فردی [[فقیه]]، [[قاری]] و پیشوای [[اهل]] بصره<ref>الوافی بالوفیات ۱۲/۳۰۶.</ref> و به گفته [[ابن خلکان]]، کسی بود که [[علم]] و [[زهد]] و [[ورع]] و [[عبادت]] را در خود جمع کرده بود.<ref>وفیات الاعیان ۲/۶۹.</ref> عجلی بر [[وثاقت]] وی تأکید کرده است.<ref>تاریخ الثقات ۱۱۳.</ref>
حسن به سال ۲۱هـ در مدینه متولد گردید و در [[وادی القری]] نشأت یافت. به گفته وی تا چهارده سالگی هنگامی که [[عثمان بن عفان]] کشته شد، در مدینه بوده<ref>الطبقات الکبری ۷/۱۵۶و ۱۵۷.</ref> و در سن شانزده هنگام [[جنگ جمل]]، از مدینه خارج شده و در این [[جنگ]] شرکت نکرده است. وی [[علوم]] قرائت را از بزرگانی چون [[حطان بن عبدالله رقاشی]] و [[ابوالعالیه]] فرا گرفت<ref>غایة النهایه ۱/۲۳۵.</ref> و [[حدیث]] را از کسانی چون [[انس بن مالک]]، [[جابر بن عبدالله انصاری]] و [[عبدالله بن عباس]] آموخته و [[روایت]] کرده است.<ref>تهذیب الکمال ۶/۹۷و ۹۸.</ref> گویند که حسن فردی [[فقیه]]، [[قاری]] و پیشوای [[اهل بصره]]<ref>الوافی بالوفیات ۱۲/۳۰۶.</ref> و به گفته [[ابن خلکان]]، کسی بود که [[علم]] و [[زهد]] و [[ورع]] و [[عبادت]] را در خود جمع کرده بود.<ref>وفیات الاعیان ۲/۶۹.</ref> عجلی بر [[وثاقت]] وی تأکید کرده است.<ref>تاریخ الثقات ۱۱۳.</ref>


او دارای [[شاگردان]] بسیاری بوده که در حلقه درسش پرورش یافته‌اند که از آن میان نام بزرگانی چون [[واصل بن عطا]] از پایه گذاران [[مذهب]] [[معتزله]]،<ref>سیر اعلام النبلاء ۵/۴۶۵.</ref> [[ابوعمرو بن علاء]] و [[عاصم جحدری]] به چشم می‌‌خورد.<ref>غایة النهایه ۱/۲۳۵.</ref> [[ابونعیم اصفهانی]] می‌‌گوید که [[حسن بصری]] در [[روزگار]] [[ابوموسی]] در [[اصفهان]] بوده است.<ref>ذکر اخبار اصبهان ۱/۳۰۵.</ref> حسن به گفته خویش، زمانی همراه [[عبدالرحمان بن سمره]] در [[جنگی]] که در کابل و اندقان رخ داده، شرکت کرده است <ref> الطبقات الکبری ۷/۱۵۷.</ref>
او دارای [[شاگردان]] بسیاری بوده که در حلقه درسش پرورش یافته‌اند که از آن میان نام بزرگانی چون [[واصل بن عطا]] از پایه گذاران [[مذهب]] [[معتزله]]،<ref>سیر اعلام النبلاء ۵/۴۶۵.</ref> [[ابوعمرو بن علاء]] و [[عاصم جحدری]] به چشم می‌‌خورد.<ref>غایة النهایه ۱/۲۳۵.</ref> [[ابونعیم اصفهانی]] می‌‌گوید که [[حسن بصری]] در [[روزگار]] [[ابوموسی]] در [[اصفهان]] بوده است.<ref>ذکر اخبار اصبهان ۱/۳۰۵.</ref> حسن به گفته خویش، زمانی همراه [[عبدالرحمان بن سمره]] در [[جنگی]] که در کابل و اندقان رخ داده، شرکت کرده است <ref> الطبقات الکبری ۷/۱۵۷.</ref>

نسخهٔ ‏۲ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۴:۳۴

مقدمه

ابوسعید حسن بن یسار بصری انصاری از مردم میشان،[۱] ناحیه‌ای بزرگ بین واسط، بصره و اهواز[۲] است. گفته شده که پدرش یسار از اسیران میشان بوده و هنگامی که به مدینه برده شد، ربیع دختر نضر (عمه أنس بن مالک) او را خرید و آزاد کرد.

حسن به سال ۲۱هـ در مدینه متولد گردید و در وادی القری نشأت یافت. به گفته وی تا چهارده سالگی هنگامی که عثمان بن عفان کشته شد، در مدینه بوده[۳] و در سن شانزده هنگام جنگ جمل، از مدینه خارج شده و در این جنگ شرکت نکرده است. وی علوم قرائت را از بزرگانی چون حطان بن عبدالله رقاشی و ابوالعالیه فرا گرفت[۴] و حدیث را از کسانی چون انس بن مالک، جابر بن عبدالله انصاری و عبدالله بن عباس آموخته و روایت کرده است.[۵] گویند که حسن فردی فقیه، قاری و پیشوای اهل بصره[۶] و به گفته ابن خلکان، کسی بود که علم و زهد و ورع و عبادت را در خود جمع کرده بود.[۷] عجلی بر وثاقت وی تأکید کرده است.[۸]

او دارای شاگردان بسیاری بوده که در حلقه درسش پرورش یافته‌اند که از آن میان نام بزرگانی چون واصل بن عطا از پایه گذاران مذهب معتزله،[۹] ابوعمرو بن علاء و عاصم جحدری به چشم می‌‌خورد.[۱۰] ابونعیم اصفهانی می‌‌گوید که حسن بصری در روزگار ابوموسی در اصفهان بوده است.[۱۱] حسن به گفته خویش، زمانی همراه عبدالرحمان بن سمره در جنگی که در کابل و اندقان رخ داده، شرکت کرده است [۱۲]

الندیم می‌‌نویسد که حسن مدتی کاتب ربیع بن زیاد حارثی (والی خراسان) بود و زمانی چند برای انس بن مالک در شاپور کتابت می‌‌کرد. وی از کسانی است که با ابن اشعث بیعت کرد، ولی هنگامی که ابن اشعث شکست خورد و لشکریان او دستگیر شدند، بر حجاج وارد شد و حجاج او را امان داد، اما حسن به امان‌نامه اطمینان نکرد و از ترس حجاج متواری گشت و تا هنگام فوت متواری بود و سخنانی در مذمت حجاج گفت.[۱۳] وی در نهایت در اول رجب سال ۱۱۰ در بصره درگذشت و در غرب شط العرب به خاک سپرده شد.[۱۴] او دارای آثار و تألیفاتی بوده که عبارت‌اند از: کتاب التفسیر للقرآن، کتاب الی عبدالملک بن مروان فی الرد علی القدریه کتاب عدد آی القرآن، نزول القرآن[۱۵] مناظره حسن بصری[۱۶] کتاب الاخلاص رسالة فی فضل مکّه و رسالة الی عبدالرحیم بن أنس فی الترغیب بمجاورة مکّه المکرّمة[۱۷].[۱۸]

جستارهای وابسته

منابع

پانویس

  1. الطبقات الکبری ۷/۱۵۶.
  2. معجم البلدان ۵/۲۴۲.
  3. الطبقات الکبری ۷/۱۵۶و ۱۵۷.
  4. غایة النهایه ۱/۲۳۵.
  5. تهذیب الکمال ۶/۹۷و ۹۸.
  6. الوافی بالوفیات ۱۲/۳۰۶.
  7. وفیات الاعیان ۲/۶۹.
  8. تاریخ الثقات ۱۱۳.
  9. سیر اعلام النبلاء ۵/۴۶۵.
  10. غایة النهایه ۱/۲۳۵.
  11. ذکر اخبار اصبهان ۱/۳۰۵.
  12. الطبقات الکبری ۷/۱۵۷.
  13. الفهرست (الندیم) ۲۰۲.
  14. لغت نامه دهخدا ۶/۷۸۹۲.
  15. الفهرست (الندیم) ۲۰۲، ۲۰۳ و ۲۳۵.
  16. الذریعه ۲۲/۲۹۱.
  17. هدیة العارفین ۱/۲۶۵.
  18. فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی، ج۱ ص۲۵۰-۲۵۱.