سوره کافرون در علوم قرآنی: تفاوت میان نسخه‌ها

== مقدمه ==

== [[فضیلت سوره]] ==

از [[پیامبر]] آورده‌اند که فرمود: {{متن حدیث|مَنْ قَرَأَ {{متن قرآن|قُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ}} فَکَأَنَّمَا قَرَأَ رُبُعُ الْقُرْآنِ...}}؛ «کسی که سوره «کافرون» را بخواند، بسان کسی است که یک چهارم قرآن را خوانده است. شیطان‌های [[طغیان‌گر]] به [[برکت]] این [[سوره]] از او دور می‌گردند و از بلای [[شرک]] و [[گمراهی]] و [[بیدادگری]] [[پاک]] و از [[هول و هراس]] [[روز رستاخیز]] در [[امان]] خواهد بود» و نیز در روایتی آورده‌اند که به «[[جبیر بن مطعم]]» فرمود: آیا [[دوست]] داری هنگامی که به [[سفر]] می‌روی از نظر زاد و توشه از [[بهترین]] یارانت باشی؟ گفت: آری [[پدر]] و مادرم به قربانت! فرمود: پس این سوره‌های پنج‌گانه را بخوان {{عربی|"فاقرء هذه السور الخمس..."}} پرسید: کدامین [[سوره‌ها]]؟ فرمود: سوره‌های «کافرون»، «[[نصر]]»، «[[اخلاص]]»، «فلق» و «ناس». و به یاد داشته باش که هر کدام را با {{متن قرآن|بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ}} آغاز نما. نامبرده می‌افزاید: من [[ثروت]] و [[سرمایه]] زیادی نداشتم و با کسانی که [[خدا]] خواست همسفر و همراه شدم و به [[لطف]] او از بلندهمت‌ترین و پرزاد و توشه‌ترین آنها بودم تا از سفر بازآمدم و نیز آورده‌اند که: مردی به حضورش آمد و گفت: ای [[پیامبر خدا]]! آمده‌ام چیزی به من بیاموزی که به هنگام [[خواب]] آن را بخوانم؛ فرمود: {{متن حدیث|إِذَا أَخَذْتَ مَضْجَعَكَ فَاقْرَأْ قُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ َ ثُمَ نَمْ عَلَى خَاتِمَتِهَا فَإِنَّهَا بَرَاءَةٌ مِنَ الشِّرْكِ}}، «هنگامی که به بستر رفتی، [[سوره]] «کافرون» را بخوان و پس از آن بخواب که این [[سند]] [[بیزاری]] از شرک است». از [[حضرت صادق]] {{ع}} آورده‌اند که می‌فرمود: {{متن حدیث|كَانَ أَبِي يَقُولُ: {{متن قرآن|قُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ}} رُبُعُ الْقُرْآنِ وَ كَانَ إِذَا فَرَغَ مِنْهَا قَالَ: أَعْبُدُ اللَّهَ وَحْدَهُ}}؛ «پدرم می‌فرمود: [[سوره کافرون]] یک چهارم [[قرآن]] است و هنگامی که آن را می‌خواند و از آن [[فراغت]] می‌یافت، می‌فرمود: تنها [[خدای یکتا]] را می‌‌پرستم، تنها او را می‌‌پرستم و بس» و نیز آورده‌اند که فرمود: {{متن حدیث|مَنْ قَرَأَ {{متن قرآن|قُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ}} وَ {{متن قرآن|قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ}} فِي فَرِيضَةٍ مِنَ الْفَرَائِضِ غَفَرَ اللَّهُ لَهُ وَ لِوَالِدَيْهِ وَ مَا وَلَدَ وَ إِنْ كَانَ شَقِيّاً مُحِيَ مِنْ دِيوَانِ الْأَشْقِيَاءِ وَ أُثْبِتَ فِي دِيوَانِ السُّعَدَاءِ وَ أَحْيَاهُ اللَّهُ سَعِيداً وَ أَمَاتَهُ شَهِيداً وَ بَعَثَهُ شَهِيداً}}، «کسی که [[سوره]] «کافرون» و «[[اخلاص]]» را در یکی از نمازهای [[واجب]] خویش بخواند و آنها را [[باور]] داشته باشد، [[خدا]] او و [[پدر]] و [[مادر]] و فرزندانش را می‌آمرزد و اگر گرفتار [[تیره‌بختی]] شده باشد نام او از دفتر تیره‌بختان محو و [[پاک]] شده و در دفتر نیک‌بختان نوشته می‌شود؛ و خدا او را [[نیک]] [[بخت]] زنده می‌دارد و [[شهید]] از [[دنیا]] می‌برد و شهید برمی‌انگیزد»<ref>مجمع البیان.</ref>.

== مقاصد سوره ==

در این سوره [[رسول خدا]] {{صل}} را [[دستور]] می‌دهد به این که [[برائت]] خود از [[کیش]] [[شرک]] و [[کفر]] را علناً اظهار داشته، خبر دهد که آنها نیز پذیرای [[دین]] وی نیستند، پس نه دین او مورد استفاده ایشان قرار می‌گیرد و نه دین آنان، [[[مسلمانان]] و] مرا مجذوب خود می‌کند، بنابر این نه [[کفار]] می‌‌پرستند آنچه را که من می‌‌پرستم و نه هرگز من می‌‌پرستم آنچه را که ایشان می‌‌پرستند، پس کفار باید برای ابد از سازشکاری و [[مداهنه]] اندیشه‌ای و [[ایمانی]] [[اسلام]] با آنان [[مأیوس]] باشند.

== ساختار ==

# آیات {{متن قرآن|وَلا أَنَا عَابِدٌ مَّا عَبَدتُّمْ وَلا أَنتُمْ عَابِدُونَ مَا أَعْبُدُ }}<ref>«و من (نیز) پرستشگر پرستیده شما نیستم و شما پرستشگران پرستیده من نیستید» سوره کافرون، آیه ۴-۵.</ref>. تکرار مضمون دو [[آیه]] قبل است که به منظور تأکید آن تکرار شده، نظیر تکراری که در آیه {{متن قرآن|كَلَّا سَوْفَ تَعْلَمُونَ ثُمَّ كَلَّا سَوْفَ تَعْلَمُونَ}}<ref>«هرگز! به زودی خواهید دانست دگر باره هرگز! به زودی خواهید دانست» سوره تکاثر، آیه ۳-۴.</ref> آمده و نیز تکراری که در آیه {{متن قرآن|فَقُتِلَ كَيْفَ قَدَّرَ ثُمَّ قُتِلَ كَيْفَ قَدَّرَ}}<ref>«و مرگ بر او باد! چگونه سنجید؟ دگر باره مرگ بر او باد! چگونه سنجید؟» سوره مدثر، آیه ۱۹-۲۰.</ref> آمده است.

# [[آیه]] {{متن قرآن|لَكُمْ دِينُكُمْ وَلِيَ دِينِ}}<ref>«دین شما از شما و دین من از من» سوره کافرون، آیه ۶.</ref>: [[دستور]] به اجتناب از التقاط بین [[اسلام محمدی]] و دیگر [[ادیان]] می‌دهد. افتتاح و اختتام [[سوره]] در رابطه تلازمی با یکدیگر هستند. بدین معنا که با [[مشرکین]] باید [[احتجاج]] کرد ولی راه [[اسلام]] از [[شرک]] و [[کفر]] جدا است و امکان التقاط بین ادیان نیست. با توجه به ساختار سوره، به نظر می‌رسد جداسازی راه اسلام از کفر و شرک [[پیام]] مرکزی سوره است. [[سیوطی]] نوشته است: این سوره به [[سوره کوثر]] از طریق آیه {{متن قرآن|فَصَلِّ لِرَبِّكَ}}<ref>«پس برای پروردگارت نماز بگزار و قربانی کن!» سوره کوثر، آیه ۲.</ref> متصل است. در هر دو سوره [[خداوند]] [[محمد]] {{صل}} و [[مسلمین]] را [[فرمان]] به [[پرستش]] [[پروردگار]] [[یکتا]] کرده است<ref>تناسق الدرر.</ref>.

در [[الدر المنثور (کتاب)|الدر المنثور]] آمده که... [[ولید بن مغیره]] و [[عاصی بن وائل]] و [[اسود بن مطلب]] و [[امیه بن خلف]]، [[رسول خدا]] {{صل}} را دیدند و گفتند: ای [[محمد]] بیا خدایان‌مان را روی هم بریزیم، ما خدای تو را بپرستیم و تو [[خدایان]] ما را. در نتیجه غائله و کدورت بین ما بر طرف شود، همه در پرستش معبودها مشترک باشیم و بالاخره یا [[معبود]] ما [[حق]] است و یا معبود تو، اگر معبود ما حق و صحیح‌تر بود سر تو بی‌کلاه نمانده و از [[عبادت]] آنها حظی برده‌ای و اگر معبود تو حق و صحیح‌تر از معبود ما باشد سر ما بی‌کلاه نمانده، از پرستش او بهره‌مند شده‌ایم. در پاسخ این پیشنهاد، [[خدای تعالی]] این سوره را نازل کرد که بگو: هان ای [[کفار]]! من هرگز نمی‌پرستم آنچه را که شما می‌‌پرستید، تا آخر سوره. شیخ در امالی به [[سند]] خود از میناء از عده‌ای از [[اصحاب]] [[امامیه]] [[قریب]] به این معنا را [[روایت]] کرده است<ref>الدر المنثور، المیزان.</ref>.

== [[آیات نامدار]] و مشهور ==