جز
وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم
HeydariBot (بحث | مشارکتها) جز (وظیفهٔ شمارهٔ ۵) |
HeydariBot (بحث | مشارکتها) |
||
| خط ۲: | خط ۲: | ||
{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = [[مذهب در قرآن]] - [[مذهب در حدیث]] - [[مذهب در نهج البلاغه]] - [[مذهب در کلام اسلامی]] - [[مذهب در عرفان اسلامی]]| پرسش مرتبط = مذهب (پرسش)}} | {{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = [[مذهب در قرآن]] - [[مذهب در حدیث]] - [[مذهب در نهج البلاغه]] - [[مذهب در کلام اسلامی]] - [[مذهب در عرفان اسلامی]]| پرسش مرتبط = مذهب (پرسش)}} | ||
==مقدمه== | == مقدمه == | ||
*'''مَذهب:''' راه، روش، [[اعتقادات]] خاصی که گروههای مختلف یک [[دین]] دارند، مثلاً در میان [[پیروان اسلام]]، گروهی شیعهاند و گروهی [[سنی]]، که هر کدام یک مذهب به شمار میرود. | * '''مَذهب:''' راه، روش، [[اعتقادات]] خاصی که گروههای مختلف یک [[دین]] دارند، مثلاً در میان [[پیروان اسلام]]، گروهی شیعهاند و گروهی [[سنی]]، که هر کدام یک مذهب به شمار میرود. | ||
* [[اهل سنت]]، خود به مذهبها و فرقههای مختلف تقسیم میشوند، همچنان که در [[شیعه]] هم [[مذاهب]] مختلف (مثل [[زیدی]]، واقفی، فَطَحی و...) وجود دارد. | * [[اهل سنت]]، خود به مذهبها و فرقههای مختلف تقسیم میشوند، همچنان که در [[شیعه]] هم [[مذاهب]] مختلف (مثل [[زیدی]]، واقفی، فَطَحی و...) وجود دارد. | ||
* [[اختلافات]] مذهبی گاهی بر سر [[مباحث اعتقادی]] است، مثل مذهب امامی، [[اشعری]]، معتزلی و گاهی در مسائل [[فقهی]] است، مثل [[جعفری]]، [[حنفی]]، [[حنبلی]] و... وقتی صحبت از "[[جنگ]] [[هفتاد و دو ملت]]" است، اشاره به [[اختلافات]] مذهبی میان فرقههای [[مسلمان]] است. این [[اختلاف]] مذهبی در [[آیین یهود]] و [[مسیحیت]] هم وجود دارد. | * [[اختلافات]] مذهبی گاهی بر سر [[مباحث اعتقادی]] است، مثل مذهب امامی، [[اشعری]]، معتزلی و گاهی در مسائل [[فقهی]] است، مثل [[جعفری]]، [[حنفی]]، [[حنبلی]] و... وقتی صحبت از "[[جنگ]] [[هفتاد و دو ملت]]" است، اشاره به [[اختلافات]] مذهبی میان فرقههای [[مسلمان]] است. این [[اختلاف]] مذهبی در [[آیین یهود]] و [[مسیحیت]] هم وجود دارد. | ||
*مذهب [[حق]] و صحیح، همان است که از [[اهلبیت]] [[پیامبر]]{{صل}} سرچشمه میگیرد یعنی [[مذهب جعفری]] و [[اثنا عشری]]<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگنامه دینی (کتاب)|فرهنگنامه دینی]]، ص۲۰۴.</ref>. | * مذهب [[حق]] و صحیح، همان است که از [[اهلبیت]] [[پیامبر]] {{صل}} سرچشمه میگیرد یعنی [[مذهب جعفری]] و [[اثنا عشری]]<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگنامه دینی (کتاب)|فرهنگنامه دینی]]، ص۲۰۴.</ref>. | ||
==واژهشناسی لغوی== | == واژهشناسی لغوی == | ||
*کلمه "مذهب" به معنای روش، مسلک و طریقت است<ref>المصباح المنیز، ۲۵۵.</ref>. | * کلمه "مذهب" به معنای روش، مسلک و طریقت است<ref>المصباح المنیز، ۲۵۵.</ref>. | ||
*در اصطلاح [[دینی]]، تیره و شعبهای از [[دین]] را مذهب گویند. از این رو، تیرههای متعدد هر [[دین]] را "[[مذاهب]]" خوانند. گاه خود مذهب نیز تقسیم میپذیرد و [[پیروان]] آن مذهب، با نگاهداشت اصولی مشترک، تیرههایی را پدید میآورند که این را "انشعاب" گویند<ref>شیعه در اسلام، ۶۰.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص۴۰۴.</ref>. | * در اصطلاح [[دینی]]، تیره و شعبهای از [[دین]] را مذهب گویند. از این رو، تیرههای متعدد هر [[دین]] را "[[مذاهب]]" خوانند. گاه خود مذهب نیز تقسیم میپذیرد و [[پیروان]] آن مذهب، با نگاهداشت اصولی مشترک، تیرههایی را پدید میآورند که این را "انشعاب" گویند<ref>شیعه در اسلام، ۶۰.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص۴۰۴.</ref>. | ||
*دانشی که وضعیت و حال و مقال و پیشینه [[مذاهب اسلامی]] را برمیرسد، "[[علم]] [[مذاهب]] و فِرَق [[اسلامی]]" نام دارد. این [[دانش]]، "[[فرقه]]" و "مذهب" را به یک معنا میداند و درباره مسائل [[اعتقادی]] و [[فکری]] فِرَق و [[مذاهب]]، بحث میکند<ref>آشنایی با فرق و مذاهب اسلامی، ۱۰.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص ۴۰۵.</ref>. | * دانشی که وضعیت و حال و مقال و پیشینه [[مذاهب اسلامی]] را برمیرسد، "[[علم]] [[مذاهب]] و فِرَق [[اسلامی]]" نام دارد. این [[دانش]]، "[[فرقه]]" و "مذهب" را به یک معنا میداند و درباره مسائل [[اعتقادی]] و [[فکری]] فِرَق و [[مذاهب]]، بحث میکند<ref>آشنایی با فرق و مذاهب اسلامی، ۱۰.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص ۴۰۵.</ref>. | ||
==[[علل]] پیدایی [[مذاهب اسلامی]]== | == [[علل]] پیدایی [[مذاهب اسلامی]] == | ||
# [[اختلاف]] در موضوع [[خلافت]] [[پیامبر اسلام]] {{صل}}؛ | # [[اختلاف]] در موضوع [[خلافت]] [[پیامبر اسلام]] {{صل}}؛ | ||
#تعصبات قبیلهای و [[خانوادگی]]؛ | # تعصبات قبیلهای و [[خانوادگی]]؛ | ||
#برداشتهای نادرست از حقایق و منابع [[دینی]]؛ | # برداشتهای نادرست از حقایق و منابع [[دینی]]؛ | ||
#ممانعت برخی کسان و گروهها از نشر و [[نقل]] و کتابت [[احادیث]] [[پیامبر]] {{صل}}؛ | # ممانعت برخی کسان و گروهها از نشر و [[نقل]] و کتابت [[احادیث]] [[پیامبر]] {{صل}}؛ | ||
#تأثیر باورهای [[ادیان]] دیگر؛ همانند بدعتهای [[دینی]] [[یهود]]، آموزههای [[سست]] [[مسیحیت]] و [[اساطیر]] [[مجوس]]؛ | # تأثیر باورهای [[ادیان]] دیگر؛ همانند بدعتهای [[دینی]] [[یهود]]، آموزههای [[سست]] [[مسیحیت]] و [[اساطیر]] [[مجوس]]؛ | ||
#آشنایی [[مسلمانان]] با [[فرهنگ]] و [[آداب]] [[ملل]] دیگر؛ همچون [[ایرانیان]]، [[رومیان]] و هندیان؛ | # آشنایی [[مسلمانان]] با [[فرهنگ]] و [[آداب]] [[ملل]] دیگر؛ همچون [[ایرانیان]]، [[رومیان]] و هندیان؛ | ||
# [[اجتهاد در برابر نص]]؛ | # [[اجتهاد در برابر نص]]؛ | ||
# [[هوا و هوس]] و [[دنیاطلبی]]<ref>بحوث فی الملل و النحل، ۱/ ۵۰- ۴۷؛ تاریخ الجدل ۸۱- ۷۶.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 405.</ref>. | # [[هوا و هوس]] و [[دنیاطلبی]]<ref>بحوث فی الملل و النحل، ۱/ ۵۰- ۴۷؛ تاریخ الجدل ۸۱- ۷۶.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 405.</ref>. | ||
==پیشینه [[تاریخی]]== | == پیشینه [[تاریخی]] == | ||
* [[ظهور]] [[مذاهب کلامی]] و [[سیاسی]] [[اسلامی]] به قرن نخست هجری باز میگردد. در آغاز، گروههای [[سیاسی]] بودند که اندک اندک به فرقههای مذهبی مبدل گشتند. قدیمترین این فرقهها عبارتاند از: عثمانیه که خونخواهان [[عثمان]] بودند؛ [[شیعه]] که از [[حضرت]] [[علی بن ابیطالب]] {{ع}} [[پیروی]] و هواخواهی میکردند؛ [[خوارج]]؛ [[مرجئه]]. سپس [[فرقههای کلامی]] پدید آمدند؛ مانند [[قدریه]]، [[معتزله]]، جبریه و [[اشاعره]]<ref>تاریخ شیعه و فرقههای اسلام، ۳۷.</ref>. | * [[ظهور]] [[مذاهب کلامی]] و [[سیاسی]] [[اسلامی]] به قرن نخست هجری باز میگردد. در آغاز، گروههای [[سیاسی]] بودند که اندک اندک به فرقههای مذهبی مبدل گشتند. قدیمترین این فرقهها عبارتاند از: عثمانیه که خونخواهان [[عثمان]] بودند؛ [[شیعه]] که از [[حضرت]] [[علی بن ابیطالب]] {{ع}} [[پیروی]] و هواخواهی میکردند؛ [[خوارج]]؛ [[مرجئه]]. سپس [[فرقههای کلامی]] پدید آمدند؛ مانند [[قدریه]]، [[معتزله]]، جبریه و [[اشاعره]]<ref>تاریخ شیعه و فرقههای اسلام، ۳۷.</ref>. | ||
* [[زمان ظهور]] [[مذاهب فقهی]] را باید در نیمه دوم قرن دوم و اوایل [[قرن سوم]] پیجست؛ زمانی که اواخر روزگار [[تابعین]] و آغاز روزگار [[نسل]] بعدی به شمار است. در این دوره، [[اختلافات]] فراوان [[فقهی]] رخ نمود و پیامد آن، [[مذاهب فقهی]] نمودار شدند و فقهای [[مکتب]] [[رأی]] و [[مکتب]] [[حدیث]] [[ظهور]] یافتند. این [[فقیهان]] به [[مرجعیت فقهی]] رسیدند و مسائل [[فقهی]] [[پیروان]] خویش را پاسخ میگفتند. تا قرن چهارم تنها چند مذهب [[فقهی]] بر جای ماند و دیگر [[مذاهب]] از میان رفتند<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص۴۰۵.</ref>. | * [[زمان ظهور]] [[مذاهب فقهی]] را باید در نیمه دوم قرن دوم و اوایل [[قرن سوم]] پیجست؛ زمانی که اواخر روزگار [[تابعین]] و آغاز روزگار [[نسل]] بعدی به شمار است. در این دوره، [[اختلافات]] فراوان [[فقهی]] رخ نمود و پیامد آن، [[مذاهب فقهی]] نمودار شدند و فقهای [[مکتب]] [[رأی]] و [[مکتب]] [[حدیث]] [[ظهور]] یافتند. این [[فقیهان]] به [[مرجعیت فقهی]] رسیدند و مسائل [[فقهی]] [[پیروان]] خویش را پاسخ میگفتند. تا قرن چهارم تنها چند مذهب [[فقهی]] بر جای ماند و دیگر [[مذاهب]] از میان رفتند<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص۴۰۵.</ref>. | ||