بحث:عدل در قرآن: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
== | == [[عدل]] == | ||
خداوند در [[قرآن کریم]] میفرماید: {{متن قرآن|إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالْإِحْسَانِ وَإِيتَاءِ ذِي الْقُرْبَى وَيَنْهَى عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنْكَرِ وَالْبَغْيِ يَعِظُكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ}}<ref>«به راستی خداوند به دادگری و نیکی کردن و ادای (حقّ) خویشاوند، فرمان میدهد و از کارهای زشت و ناپسند و افزونجویی، باز میدارد؛ به شما اندرز میدهد باشد که شما پند گیرید» سوره نحل، آیه ۹۰.</ref>. | |||
این واژه و مشتقاتش ۲۸ بار، در ۲۴ آیه از ۱۱ [[سوره]] قرآن کریم آمده است. در [[علم کلام]] نیز «عدل» به عنوان صفت [[فعل خداوند]] معرفی شده است. در [[روایت]] آمده است: {{متن حدیث|بِالْعَدْلِ قَامَتِ السَّمَوَاتُ وَ الْأَرْضُ}}. با این حال، در [[قرآن کریم]]، [[خداوند سبحان]] به طور مستقیم با این واژه توصیف نشده است؛ یعنی واژه [[عدل]]، [[عدالت]] و [[عادل]] در ردیف صفاتی مانند [[علیم]]، [[بصیر]]، [[حکیم]] و... برای [[خداوند متعال]] به کار نرفته است، بلکه با بیان این واژهها، از [[خداوند]] [[نفی ظلم]] شده است. در [[قرآن]] میخوانیم: {{متن قرآن|وَأَنَّ اللَّهَ لَيْسَ بِظَلَّامٍ لِلْعَبِيدِ}}<ref>«و (بدانید) که خداوند با بندگان، ستمگر نیست» سوره آل عمران، آیه ۱۸۲.</ref>. | |||
واژه عدل در معانی مختلف به کار میرود، از جمله: | |||
# [[رعایت]] [[تساوی]]؛ یعنی [[انسان]] در [[روابط اجتماعی]] خود به گونهای یکسان با دیگران [[رفتار]] کند؛ | |||
# [[رعایت حقوق دیگران]]؛ | |||
# قرار دادن هر چیز و هر کس در جایگاه شایسته خود<ref>نک: محمد سعیدیمهر، آموزش کلام اسلامی، ج۱، ص۳۲۶.</ref>. | |||
[[امیرمؤمنان علی]]{{ع}} در این باره میفرماید: {{متن حدیث|الْعَدْلُ يَضَعُ الْأُمُورَ مَوَاضِعَهَا}}؛ «عدل، هر چیزی را در جایگاه خودش قرار میدهد»<ref>بحارالانوار، ج۷۲، ص۳۵۰.</ref>. بر این اساس، «[[عدالت الهی]] آن است که خداوند با هر موجودی، چنان که شایسته آن است، رفتار کند و او را در جایگاهی که در خورِ آن است، بنشاند و چیزی را که مستحق آن است، به او عطا کند»<ref>آموزش کلام اسلامی، ج۱، ص۳۲۷.</ref>.<ref>[[احمد رضوانفر|رضوانفر، احمد]]، [[برابری و نفی تبعیض از دیدگاه پیامبر اعظم (کتاب)|برابری و نفی تبعیض از دیدگاه پیامبر اعظم]]، ص۱۸.</ref> | |||
== | == پانویس == | ||
{{پانویس}} | |||
نسخهٔ ۲۶ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۴۵
عدل
خداوند در قرآن کریم میفرماید: ﴿إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالْإِحْسَانِ وَإِيتَاءِ ذِي الْقُرْبَى وَيَنْهَى عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنْكَرِ وَالْبَغْيِ يَعِظُكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ﴾[۱].
این واژه و مشتقاتش ۲۸ بار، در ۲۴ آیه از ۱۱ سوره قرآن کریم آمده است. در علم کلام نیز «عدل» به عنوان صفت فعل خداوند معرفی شده است. در روایت آمده است: «بِالْعَدْلِ قَامَتِ السَّمَوَاتُ وَ الْأَرْضُ». با این حال، در قرآن کریم، خداوند سبحان به طور مستقیم با این واژه توصیف نشده است؛ یعنی واژه عدل، عدالت و عادل در ردیف صفاتی مانند علیم، بصیر، حکیم و... برای خداوند متعال به کار نرفته است، بلکه با بیان این واژهها، از خداوند نفی ظلم شده است. در قرآن میخوانیم: ﴿وَأَنَّ اللَّهَ لَيْسَ بِظَلَّامٍ لِلْعَبِيدِ﴾[۲].
واژه عدل در معانی مختلف به کار میرود، از جمله:
- رعایت تساوی؛ یعنی انسان در روابط اجتماعی خود به گونهای یکسان با دیگران رفتار کند؛
- رعایت حقوق دیگران؛
- قرار دادن هر چیز و هر کس در جایگاه شایسته خود[۳].
امیرمؤمنان علی(ع) در این باره میفرماید: «الْعَدْلُ يَضَعُ الْأُمُورَ مَوَاضِعَهَا»؛ «عدل، هر چیزی را در جایگاه خودش قرار میدهد»[۴]. بر این اساس، «عدالت الهی آن است که خداوند با هر موجودی، چنان که شایسته آن است، رفتار کند و او را در جایگاهی که در خورِ آن است، بنشاند و چیزی را که مستحق آن است، به او عطا کند»[۵].[۶]
پانویس
- ↑ «به راستی خداوند به دادگری و نیکی کردن و ادای (حقّ) خویشاوند، فرمان میدهد و از کارهای زشت و ناپسند و افزونجویی، باز میدارد؛ به شما اندرز میدهد باشد که شما پند گیرید» سوره نحل، آیه ۹۰.
- ↑ «و (بدانید) که خداوند با بندگان، ستمگر نیست» سوره آل عمران، آیه ۱۸۲.
- ↑ نک: محمد سعیدیمهر، آموزش کلام اسلامی، ج۱، ص۳۲۶.
- ↑ بحارالانوار، ج۷۲، ص۳۵۰.
- ↑ آموزش کلام اسلامی، ج۱، ص۳۲۷.
- ↑ رضوانفر، احمد، برابری و نفی تبعیض از دیدگاه پیامبر اعظم، ص۱۸.