←منابع
بدون خلاصۀ ویرایش |
(←منابع) برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
||
| خط ۶۰: | خط ۶۰: | ||
#به معنای اسم مفعول است؛ یعنی {{عربی|مختومٌ به النبيون}}: پیامبران الهی به [[پیامبر اسلام]]{{صل}}، مهر و ختم شدهاند. | #به معنای اسم مفعول است؛ یعنی {{عربی|مختومٌ به النبيون}}: پیامبران الهی به [[پیامبر اسلام]]{{صل}}، مهر و ختم شدهاند. | ||
به نوشته او: چهار احتمال فوق در صورتی است که «خاتَم» به فتح «تاء» باشد و در صورت قرائت به کسر «تاء» چنان که شش نفر از «[[قراء سبعه]]» بیان داشتهاند، این کلمه معنای «[[آخِر]]» و «آخرین» است. بنا بر هر پنج احتمال، معنای [[آیه]] این است که [[حضرت محمد]]{{صل}} [[آخرین پیامبر]] [[الهی]] است و پس از او [[پیامبر]] دیگری نخواهد آمد<ref>جعفر سبحانی، خاتمیت از دیدگاه عقل و قرآن، ص۳۱ به نقل از عبدالله العکبری، متولد ۵۳۸ق، التبیان فی اعراب القرآن، ج۲، ص۳۴۵.</ref>.<ref>[[نفیسه ابوالحسنی|ابوالحسنی، نفیسه]]، [[خاتمیت در قرآن (کتاب)|خاتمیت در قرآن]] ص ۲۱.</ref>. | به نوشته او: چهار احتمال فوق در صورتی است که «خاتَم» به فتح «تاء» باشد و در صورت قرائت به کسر «تاء» چنان که شش نفر از «[[قراء سبعه]]» بیان داشتهاند، این کلمه معنای «[[آخِر]]» و «آخرین» است. بنا بر هر پنج احتمال، معنای [[آیه]] این است که [[حضرت محمد]]{{صل}} [[آخرین پیامبر]] [[الهی]] است و پس از او [[پیامبر]] دیگری نخواهد آمد<ref>جعفر سبحانی، خاتمیت از دیدگاه عقل و قرآن، ص۳۱ به نقل از عبدالله العکبری، متولد ۵۳۸ق، التبیان فی اعراب القرآن، ج۲، ص۳۴۵.</ref>.<ref>[[نفیسه ابوالحسنی|ابوالحسنی، نفیسه]]، [[خاتمیت در قرآن (کتاب)|خاتمیت در قرآن]] ص ۲۱.</ref>. | ||
==معنای لغوی خاتمیّت== | |||
بنا بر نظر اکثر لغتشناسان، ماده «ختم» مرادف «طبع» و به معنای مهر زدن و نقش کردن است. برخی نیز آن را به {{عربی|بلوغ آخر الشيء}} یعنی «به پایان رساندن چیزی یا کاری» [[تفسیر]] کردهاند و معنای پیشگفته را به این تفسیر بازگرداندهاند؛ | |||
چرا که مهر زدن بر چیزی تنها پس از به پایان رساندن آن انجامشدنی است<ref>ر.ک: محمدتقی جعفری، تفسیر و نقد و تحلیل مثنوی، ج۱۳، ص١٠۶ - ١٠٨؛ جعفر سبحانی، الالهیات، ج۲، ص۴۶۵؛ جعفر سبحانی، مفاهیم القرآن، ج۳، ص۱۲۰ - ۱۲۱.</ref>. در [[قرآن]] این ماده و مشتقاتش چند بار استعمال و در همگی آنها این معنا رعایت شده است، از جمله {{متن قرآن|مَا كَانَ مُحَمَّدٌ أَبَا أَحَدٍ مِنْ رِجَالِكُمْ وَلَكِنْ رَسُولَ اللَّهِ وَخَاتَمَ النَّبِيِّينَ وَكَانَ اللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمًا}}<ref>«محمّد، پدر هیچ یک از مردان شما نیست اما فرستاده خداوند و واپسین پیامبران است و خداوند به هر چیزی داناست» سوره احزاب، آیه ۴۰.</ref>. | |||
در این [[آیه شریفه]] لفظ «خاتم» به دو صورت قرائت شده است: به فتح تا، بنا بر قرائت عاصم و کسر تا، بنا بر سایر [[قرائات]]، که اگر به کسر خوانده شود، اسم فاعل است، به معنای پایان دهنده و «مهر کننده» و اگر به فتح خوانده شود، سه وجه در آن احتمال داده میشود: | |||
# اسم باشد به معنای {{عربی|ما يُختَم به}}؛ «چیزی که به وسیله آن پایان داده میشود». «مُهری که پس از بسته شدن [[نامه]] بر روی آن میزدند، به همین دلیل خاتم نامیده میشد و چون معمولاً بر روی [[نگین انگشتری]] نام یا [[شعار]] مخصوص خود را نقش میکردند و همان را بر روی [[نامهها]] میزدند، انگشتری را خاتم مینامیدند»<ref>مرتضی مطهری، شش مقاله، ص۷۸ (مقاله ختم نبوت).</ref>. | |||
# فعل باشد از باب مفاعله؛ | |||
# اسم باشد به معنای «آخر». | |||
[[ابو محمد دمیری]]، در منظومهاش در این باره چنین سروده است: | |||
{{عربی|و الخاتم الفاعل قل بالكسر و ما به يختم فتحاً يجري}}<ref>الالهیات، ج۲، ص۴۶۴؛ مفاهیم القرآن، ج۳، ص۱۲۱، به نقل از: قشیری، التیسیر فی علم التفسیر، ص۹۰.</ref> | |||
در این [[بیت]] به دو وجه نخست اشاره شده است؛ [[بیضاوی]] نیز در [[تفسیر]] {{متن قرآن|وَخَاتَمَ النَّبِيِّينَ}} گفته است: {{عربی|آخرهم الذي ختمهم}} که به معنای سوم اشاره دارد<ref>الالهیات، ج۲، به ترتیب ص۴۶۵ و ۱۲۱؛ به نقل از بیضاوی، انوار التنزیل، فی تفسیر سورة الاحزاب، آیه ۴٠.</ref><ref>این چهار معنا را در منبع ذیل ببینید: الالهیات، ج۲، ص۴۶۴ - ۴۶۵. شایان ذکر است که ایشان در کتاب دیگر خود، اضواء علی [[عقائد الشیعة]] الامامیة و تاریخهم، ص۵۳۸، تنها به ذکر دو معنای نخست بسنده کرده است. گویا این دو معنا بیشتر مورد [[عنایت]] و [[تأیید]] ایشان است.</ref><ref>[[سعیده سادات نبوی|نبوی، سعیده سادات]]، [[خاتمیت در محضر علما (کتاب)|خاتمیت در محضر علما]] ص ۳.</ref>. | |||
== منابع == | == منابع == | ||
| خط ۶۵: | خط ۷۶: | ||
# [[پرونده:1379348.jpg|22px]] [[محمد اسحاق عارفی|عارفی، محمد اسحاق]]، [[خاتمیت و پرسشهای نو ج۱ (کتاب)|'''خاتمیت و پرسشهای نو ج۱''']] | # [[پرونده:1379348.jpg|22px]] [[محمد اسحاق عارفی|عارفی، محمد اسحاق]]، [[خاتمیت و پرسشهای نو ج۱ (کتاب)|'''خاتمیت و پرسشهای نو ج۱''']] | ||
# [[پرونده:IM010661.jpg|22px]] [[نفیسه ابوالحسنی|ابوالحسنی، نفیسه]]، [[خاتمیت در قرآن (کتاب)|'''خاتمیت در قرآن''']] | # [[پرونده:IM010661.jpg|22px]] [[نفیسه ابوالحسنی|ابوالحسنی، نفیسه]]، [[خاتمیت در قرآن (کتاب)|'''خاتمیت در قرآن''']] | ||
# [[پرونده:1379734.jpg|22px]] [[سعیده سادات نبوی|نبوی، سعیده سادات]]، [[خاتمیت در محضر علما (کتاب)|'''خاتمیت در محضر علما''']] | |||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||