←پانویس
برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
(←پانویس) برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
||
| خط ۲۹۶: | خط ۲۹۶: | ||
[[رفتار]] حضرت با [[اصحاب جمل]] پس از [[پیروزی]]، مانند [[رفتار رسول خدا]]{{صل}} با [[مشرکان]] در [[فتح مکه]] بود که با [[عفو و گذشت]] رفتار کرد<ref>قاضی نعمان، شرح الاخبار، ج۱، ص۴۸۵؛ زیلعی، نصب الرایه، ج۴، ص۳۶۲.</ref>. [[امام]]{{ع}} دستور داد عایشه را با [[احترام]] به [[مدینه]] بازگردانند<ref>مفید، الجمل، ص۳۵۰.</ref>، فراریان را دنبال نکنند، زخمیها را نکشند و [[اسیران]] را به [[قتل]] نرسانند، کشتگان را [[دفن]] کنند و خبر پیروزی را اعلام نمایند<ref>مفید، الجمل، ص۳۴۲.</ref> و آنگاه در دوازدهم [[رجب]] [[سال ۳۶ق]] پیروزمندانه وارد [[بصره]] شد و سپس به طرف [[کوفه]] حرکت کرد<ref>گروه تاریخ پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، [[تاریخ اسلام بخش اول ج۲ (کتاب)|تاریخ اسلام بخش اول ج۲]]، ص۵۱.</ref>. | [[رفتار]] حضرت با [[اصحاب جمل]] پس از [[پیروزی]]، مانند [[رفتار رسول خدا]]{{صل}} با [[مشرکان]] در [[فتح مکه]] بود که با [[عفو و گذشت]] رفتار کرد<ref>قاضی نعمان، شرح الاخبار، ج۱، ص۴۸۵؛ زیلعی، نصب الرایه، ج۴، ص۳۶۲.</ref>. [[امام]]{{ع}} دستور داد عایشه را با [[احترام]] به [[مدینه]] بازگردانند<ref>مفید، الجمل، ص۳۵۰.</ref>، فراریان را دنبال نکنند، زخمیها را نکشند و [[اسیران]] را به [[قتل]] نرسانند، کشتگان را [[دفن]] کنند و خبر پیروزی را اعلام نمایند<ref>مفید، الجمل، ص۳۴۲.</ref> و آنگاه در دوازدهم [[رجب]] [[سال ۳۶ق]] پیروزمندانه وارد [[بصره]] شد و سپس به طرف [[کوفه]] حرکت کرد<ref>گروه تاریخ پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، [[تاریخ اسلام بخش اول ج۲ (کتاب)|تاریخ اسلام بخش اول ج۲]]، ص۵۱.</ref>. | ||
==[[امام علی]]{{ع}} در [[بیت المال]] [[بصره]]== | |||
[[امیرالمؤمنین]]{{ع}} بعد از [[فتح بصره]] و [[سخنرانی]] برای [[مردم]] گروهی از [[یاران]] خویش را خواست و آنان به همراه حضرت به جانب بیت المال رفتند. علی{{ع}} گروهی از [[قاریان قرآن]] و خزانهداران را نیز فراخواند و دستور داد درهای بیت المال را گشودند و وارد بیت المال شد<ref>الجمل، ص۲۱۴.</ref>. آن گاه با دیدن [[اموال]] آن فرمود: «ای زردها (طلاها) و سپیدها (نقرهها)! غیر مرا بفریبید، [[مال]] پیشوای [[ستمگران]] است و من پیشوای مؤمنانم»<ref>{{متن حدیث|يَا بَيْضَاءُ غُرِّي غَيْرِي الْمَالُ يَعْسُوبُ الظَّلَمَةِ وَ أَنَا يَعْسُوبُ الْمُؤْمِنِينَ}}؛ الجمل، ص۱۵۴؛ چاپ جدید، ص۲۸۵ و نسخ بدل {{متن حدیث|يَعْسُوبُ الْمُؤْمِنِينَ}}، {{متن حدیث|يَعْسُوبُ الدِّينِ}} آمده.</ref> | |||
[[ابو اسود دولی]] گوید: به [[خدا]] [[سوگند]]! علی{{ع}} نه به آن چه در بیت المال بود توجه کرد و نه درباره آنچه دید از اموال اندیشید و من آن اموال را در نظرش هم چون [[خاک]]، بیمقدار دیدم و از آن [[قوم]] [[تعجب]] کردم و با خود گفتم: [[طلحه]] و [[زبیر]] از کسانی بودند که [[دنیا]] را میخواستند و علی{{ع}} در پی [[آخرت]] است و [[بینش]] و [[اعتقاد]] من درباره او افزون و شدید شد. | |||
بخش اول فرمایش حضرت به گونهای دیگر و در موردی دیگر در [[نهج البلاغه]]<ref>نهج البلاغه، صبحی صالح، حکمت ۷۷، ص۴۸۰.</ref> ذکر شده است و بخش دوم آن نیز در [[کلمات قصار]] آمده و به جای {{متن حدیث|يَعْسُوبُ الظَّلَمَةِ}}، {{متن حدیث|يَعْسُوبُ الْفُجَّارِ}}<ref>نهج البلاغه، صبحی صالح، حکمت ۳۱۶، ص۵۳۰؛ بحار الأنوار، ج۳۴، ص۳۴۷.</ref>، «پیشوای بدکاران» نقل شده که مناسبتر و گستردهتر است و در روایتی دیگر {{متن حدیث|يَعْسُوبُ الْمُنَافِقِينَ}}<ref>تاج العروس، ج۳، ص۳۶۹. پیامبر فرمود: {{متن حدیث|عَلِيٌّ يَعْسُوبُ الْمُؤْمِنِينَ، وَ الْمَالُ يَعْسُوبُ الْمُنَافِقِينَ}}؛ بحار الأنوار، ج۴۰، ص۲۴، ۲۵ و ۲۹؛ طوسی، امالی، ص۵۵؛ متقی هندی، کنز العمال، ج۱، ص۶۰۴؛ ابن حجر، الاصابه، ج۷، ص۲۹۴.</ref> آمده، یعنی مال، پیشوای [[منافقان]] است که به آن [[پناه]] میبرند. | |||
[[شیخ مفید]] نقل میکند که حضرت [[اموال]] [[بیت المال]] [[بصره]] را میان همه [[یاران]] خود تقسیم کرد که به هر یک از ایشان شش هزار درهم رسید. عده یاران حضرت [[دوازده]] هزار تن بود. برای خود نیز مانند یکی از ایشان برداشت و در همان حال که سهم او همان جا باقی مانده بود مردی آمد و گفت: ای [[امیرالمؤمنین]]! نام من از دفترت افتاده است و من نیز همان زحمتی را کشیدهام که تو کشیدهای. علی{{ع}} سهم خود را به او پرداخت<ref>مفید، الجمل، ص۲۱۴؛ مترجم، نبرد جمل، ص۲۴۰، الجمل، چاپ جدید، ص۴۰۱ در این چاپ شش میلیون آمده.</ref>. | |||
به نظر بعید میآید که در بیت المال بصره این قدر [[پول]] مانده باشد؛ زیرا قبلاً [[ناکثین]] به آن دستبرد زده بودند و به نظر ما این نقل نوعی [[تزلزل]] دارد. از این رو نقل دقیق آن است که [[ابن ابی الحدید]] از [[ابو اسود دولی]] آورده که حضرت دستور داد به هر یک از یاران او پانصد درهم بدهند و چون یاران حضرت دوازده هزار نفر بود و به هر یک از آنها پانصد درهم دادند پس جمع آن شش میلیون درهم بوده است که حضرت آنها را بدون کم و کاست تقسیم کرد و گویا از مقدار و مبلغ آن [[آگاه]] بود<ref>ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۱، ص۲۴۹.</ref>. از [[حبة]] العُرَنی نیز نقل میکند که پانصد درهم برای وی باقی ماند. شخصی که در هنگام تقسیم نبود از حضرت [[درخواست کمک]] کرد. حضرت نیز آن پانصد در هم را به وی داد<ref>ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۱، ص۲۵۰.</ref> و در نتیجه چیزی برای حضرت باقی نماند. | |||
در کتاب مفید، مؤیدی بر آنچه از [[ابواسود]] نقل شد، وجود دارد. وی از فرزند ابواسود نقل کرده که میگوید: علی{{ع}} اموال بیت المال بصره را به طور مساوی تقسیم کرد و پانصد درهم که باقی ماند برای خود کنار گذاشت. مردی آمد و گفت: نام من از نوشتهات ساقط شده حضرت فرمود: آن درهمها را به او بدهید. سپس فرمود: «خداوندی را [[شکر]] و [[سپاس]] میگویم که از این [[مال]] به من چیزی نرساند و آن را بر [[مسلمانان]] ارزانی داشت»<ref>{{متن حدیث|الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي لَمْ يَصِلْ إِلَيَّ مِنْ هَذَا الْمَالِ شَيْءٌ وَ وَفَّرَهُ عَلَى الْمُسْلِمِينَ}}؛ الجمل، ص۲۱۵؛ بنابراین عبارت متن جمل باید به «فاصاب کلهم» تصحیح شود.</ref> | |||
گویا حضرت این پانصد درهم را برای آخرین نفر قرار داده بود و سهم [[یاران]] وی نیز پانصد درهم بوده نه شش هزار درهم.<ref>[[علی اکبر ذاکری|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۲ (کتاب)|سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۲]]، ص 387 - 389.</ref> | |||
== پانویس == | == پانویس == | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||