←روشهای تربیتی
| خط ۸۳: | خط ۸۳: | ||
# '''[[اعتدال]]:''' یکی از [[اصول تربیت]]، اجتناب از افراط و تفریط و [[اختیار]] [[اعتدال]] در امور است و این مطابق [[عقل]] و [[حکمت]] است<ref>ارسطو، علم الاخلاق، ۱/۲۶۴.</ref>. رعایت اعتدال در همه روشهای انتخابی در تربیت لازم است. از دیدگاه [[اخلاقی]] آسیبهای اخلاقی و [[تربیتی]]، بیشتر به سبب نبود اعتدال در قوا ناشی میشود و [[مفاسد اخلاقی]] ناشی از افراط و تفریط در [[قوای نفس]] است<ref>خواجهنصیر، اخلاق ناصری، ۷۱؛ نراقی، مهدی، جامع السعادات، ۱/۸۵.</ref> و تعدیل [[قوای نفسانی]] غایت [[کمال انسانی]] و منتهای [[سیر]] کمالی است<ref>امام خمینی، حدیث جنود، ۱۴۸و۱۵۲.</ref>. از اینرو باید کوشش [[انسان]] در تربیت، صرف [[تعدیل غرایز]] و [[مبارزه]] با [[هوای نفس]] شود<ref>ابنمسکویه، تهذیب الاخلاق، ۲۱۸–۲۱۹؛ شبّر، الاخلاق، ۱۱–۱۲.</ref>. | # '''[[اعتدال]]:''' یکی از [[اصول تربیت]]، اجتناب از افراط و تفریط و [[اختیار]] [[اعتدال]] در امور است و این مطابق [[عقل]] و [[حکمت]] است<ref>ارسطو، علم الاخلاق، ۱/۲۶۴.</ref>. رعایت اعتدال در همه روشهای انتخابی در تربیت لازم است. از دیدگاه [[اخلاقی]] آسیبهای اخلاقی و [[تربیتی]]، بیشتر به سبب نبود اعتدال در قوا ناشی میشود و [[مفاسد اخلاقی]] ناشی از افراط و تفریط در [[قوای نفس]] است<ref>خواجهنصیر، اخلاق ناصری، ۷۱؛ نراقی، مهدی، جامع السعادات، ۱/۸۵.</ref> و تعدیل [[قوای نفسانی]] غایت [[کمال انسانی]] و منتهای [[سیر]] کمالی است<ref>امام خمینی، حدیث جنود، ۱۴۸و۱۵۲.</ref>. از اینرو باید کوشش [[انسان]] در تربیت، صرف [[تعدیل غرایز]] و [[مبارزه]] با [[هوای نفس]] شود<ref>ابنمسکویه، تهذیب الاخلاق، ۲۱۸–۲۱۹؛ شبّر، الاخلاق، ۱۱–۱۲.</ref>. | ||
# '''تقدم اصلاح خود:''' مربی، نخست باید خود را [[اصلاح]] کند تا بتواند دیگران را اصلاح کند<ref>امام خمینی، جهاد اکبر، ۳۶؛ امام خمینی، چهل حدیث، ۳۷۹.</ref>؛ زیرا اگر خودش تربیت نشود نمیتواند دیگران را تربیت کند<ref>امام خمینی، صحیفه، ۱۵/۴۹۱.</ref>.<ref>[[علی محمد پورابراهیم|پورابراهیم]] و [[محمد مهدی فیروزمهر|فیروزمهر]]، [[تربیت - پورابراهیم و فیروزمهر (مقاله)|مقاله «تربیت»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۳ (کتاب)|دانشنامه امام خمینی ج۳]]، ص ۳۰۱ ـ ۳۱۴.</ref> | # '''تقدم اصلاح خود:''' مربی، نخست باید خود را [[اصلاح]] کند تا بتواند دیگران را اصلاح کند<ref>امام خمینی، جهاد اکبر، ۳۶؛ امام خمینی، چهل حدیث، ۳۷۹.</ref>؛ زیرا اگر خودش تربیت نشود نمیتواند دیگران را تربیت کند<ref>امام خمینی، صحیفه، ۱۵/۴۹۱.</ref>.<ref>[[علی محمد پورابراهیم|پورابراهیم]] و [[محمد مهدی فیروزمهر|فیروزمهر]]، [[تربیت - پورابراهیم و فیروزمهر (مقاله)|مقاله «تربیت»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۳ (کتاب)|دانشنامه امام خمینی ج۳]]، ص ۳۰۱ ـ ۳۱۴.</ref> | ||
== [[اهداف تربیت]] == | |||
اندیشمندان هر یک بر اساس [[جهانبینی]] و رویکرد خود اهدافی برای تربیت بیان کردهاند<ref>احمد عمر، منهج التربیة، ۱۹.</ref> و درباره تربیت از جنبههای [[دینی]]، [[اجتماعی]]، [[اخلاقی]] و [[عاطفی]] بحث کردهاند<ref>شرفی، تربیت اسلامی، ۴۵.</ref>. | |||
# اهداف اصلی: مهمترین مقصد تمام پیامبران{{ع}} [[معرفت]] و [[شناخت خداوند]]<ref>امام خمینی، صحیفه، ۲۰/۱۶–۱۷.</ref> و [[بندگی]] اوست<ref>امام خمینی، تفسیر حمد، ۱۲۲.</ref> و مقدمه این معرفت، [[خودشناسی]] است. [[هدف]] در [[تربیت اسلامی]] پرورش یک انسان الهی است<ref>امام خمینی، صحیفه، ۸/۴۳۶ و ۱۲/۴۲۱.</ref> و مقصد [[قرآن]] و [[انبیا]]{{ع}} بهکمالرساندن انسان در تمام ابعاد وجودی است<ref>امام خمینی، صحیفه، ۷/۵۳۲.</ref>. هدف نهایی [[تربیت الهی]] رسیدن به فنا و بقای بالله است که ریشه در [[فطرت انسانی]] دارد<ref>امام خمینی، صحیفه، ۴/۱۸۶؛ امام خمینی، آداب الصلاة، ۱۴۳.</ref>؛ زیرا انسان در هیچ مرحله و مرتبهای توقف ندارد و هر کس به [[فطرت]] خود مراجعه کند در مییابد که قلبش متوجه هر جمالی باشد، اگر بهتر از آن را بیابد به سوی آن متوجه میشود<ref>امام خمینی، چهل حدیث، ۱۲۷.</ref> و [[قلب]] [[انسان]] در [[حقیقت]] متوجه کمال و [[جمال]] مطلق است<ref>امام خمینی، حدیث جنود، ۸۲.</ref>. | |||
# اهداف میانی: برخی [[اهداف تربیتی]] که در مرتبه بعدی اهمیت قرار دارند و مربوط به تربیت فردیاند، این موارد میباشد: | |||
## [[حقطلبی]]: [[وظیفه]] تربیت ایجاد روحیه [[حقخواهی]] و روحیه مبارزهطلبی در انسان است<ref>امام خمینی، جهاد اکبر، ۶۲.</ref>. | |||
## [[اعتماد به نفس]]: [[معلم]] و مربی باید الهامبخش روحیه اعتماد به نفس در افراد تحت تربیت خود باشد؛ زیرا بر اساس مبانی [[اسلامی]] [[یأس]] و [[ناامیدی]] از [[لشکریان شیطان]] است<ref>امام خمینی، حدیث جنود، ۱۳۹.</ref>. | |||
## [[استقلال فکری]] و [[روحی]]: [[تربیت اسلامی]] [[تربیتی]] است که افراد استقلال فکری داشته باشند و وابسته به [[بیگانه]] نباشند<ref>امام خمینی، صحیفه، ۹/۷۵.</ref>. [[وابستگی فکری]]، به [[وابستگی]] در [[اقتصاد]]، [[فرهنگ]] و [[امنیت]] منجر میشود.<ref>امام خمینی، صحیفه، ۸/۲۳–۲۴.</ref> همچنین از دیگر اهداف، ایجاد [[فضایل اخلاقی]] مانند [[عدل]] و [[انصاف]]،<ref>امام خمینی، صحیفه، ۶/۳۳۱–۳۳۲.</ref> [[امانتداری]]،<ref>امام خمینی، صحیفه، ۸/۶۹.</ref>[[کمک به مظلوم]]<ref>امام خمینی، صحیفه، ۳/۴۷۷ و ۵/۱۴۳.</ref> و [[عفت]] و [[پاکدامنی]]<ref>امام خمینی، حدیث جنود، ۲۷۷.</ref> است. | |||
# [[اهداف]] [[اجتماعی]]: برخی از اهداف که مربوط به تربیت در حوزه اجتماعی عبارت است از: | |||
## [[اصلاح جامعه]]: تمام [[انبیا]]{{ع}} آمدهاند [[جامعه]] را [[اصلاح]] کنند؛ تا آنجا که [[جان]] خود را فدای جامعه میکردند تا جامعه اصلاح شود<ref>امام خمینی، صحیفه، ۱۵/۲۱۳.</ref>. | |||
## استقلال طلبی: هدف تربیت اسلامی ایجاد روحیه استقلال طلبی است، بدون اینکه افراد تکیه بر غرب و [[غربزدگی]] داشته باشند<ref>امام خمینی، صحیفه، ۶/۳۹۶ و ۱۴/۱۱۶.</ref>. | |||
## [[آگاهی]] [[سیاسی]]: همانطور که افراد باید [[تربیت علمی]] و [[دینی]] شوند، باید [[تربیت سیاسی]] هم بشوند و مسائل [[روز]] سیاسی را بدانند<ref>امام خمینی، صحیفه، ۶/۲۰۳.</ref>.<ref>[[علی محمد پورابراهیم|پورابراهیم]] و [[محمد مهدی فیروزمهر|فیروزمهر]]، [[تربیت - پورابراهیم و فیروزمهر (مقاله)|مقاله «تربیت»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۳ (کتاب)|دانشنامه امام خمینی ج۳]]، ص ۳۰۱ ـ ۳۱۴.</ref> | |||
== روشهای تربیتی == | == روشهای تربیتی == | ||
{{اصلی|روشهای تربیتی}} | {{اصلی|روشهای تربیتی}} | ||
روشهای تربیتی، دستورهای جزئی است که مبتنی بر اصولاند و در واقع، شیوههای عملی انجام عمل [[تربیتی]] به شمار میآیند. برخی از روشهای تربیتی عبارتاند از: روش [[الگوگیری]]؛ روش [[محبت]]؛ روش [[تشویق]] و [[تنبیه]]؛ روش [[توبه]]؛ روش تفضل (نه استحقاق [[بنده]])؛ روش [[تبشیر]]؛ روش [[نیکی]] در برابر بدی؛ روش تأخیر در [[کیفر]]؛ روش [[موعظه]]؛ روش یادآوری [[نعمت]]؛ روش شناساندن [[حمد]] و [[ستایش]]؛ روش ابراز تواناییها؛ روش [[حسن ظن]]؛ روش عذرپذیری؛ روش عیبپوشی؛ روش [[رفق و مدارا]] و روش کم شمردن خوبیها و زیاد شمردن بدیها<ref>[[فردین احمدوند|احمدوند، فردین]]، [[مکارم اخلاق در صحیفه (کتاب)|مکارم اخلاق در صحیفه]]، ص۱۰۲ ـ ۱۱۷؛ [[مصطفی دلشاد تهرانی|دلشاد تهرانی، مصطفی]]، [[سیره نبوی ج۴ (کتاب)| سیره نبوی ج۴]]، ص ۱۶۰.</ref>. | روشهای تربیتی، دستورهای جزئی است که مبتنی بر اصولاند و در واقع، شیوههای عملی انجام عمل [[تربیتی]] به شمار میآیند. برخی از روشهای تربیتی عبارتاند از: روش [[الگوگیری]]؛ روش [[محبت]]؛ روش [[تشویق]] و [[تنبیه]]؛ روش [[توبه]]؛ روش تفضل (نه استحقاق [[بنده]])؛ روش [[تبشیر]]؛ روش [[نیکی]] در برابر بدی؛ روش تأخیر در [[کیفر]]؛ روش [[موعظه]]؛ روش یادآوری [[نعمت]]؛ روش شناساندن [[حمد]] و [[ستایش]]؛ روش ابراز تواناییها؛ روش [[حسن ظن]]؛ روش عذرپذیری؛ روش عیبپوشی؛ روش [[رفق و مدارا]] و روش کم شمردن خوبیها و زیاد شمردن بدیها<ref>[[فردین احمدوند|احمدوند، فردین]]، [[مکارم اخلاق در صحیفه (کتاب)|مکارم اخلاق در صحیفه]]، ص۱۰۲ ـ ۱۱۷؛ [[مصطفی دلشاد تهرانی|دلشاد تهرانی، مصطفی]]، [[سیره نبوی ج۴ (کتاب)| سیره نبوی ج۴]]، ص ۱۶۰.</ref>. | ||
== موانع تربیت == | == موانع تربیت == | ||
{{اصلی|موانع تربیت}} | {{اصلی|موانع تربیت}} | ||