ولایت فقیه: تفاوت میان نسخه‌ها

۱۰ بایت اضافه‌شده ،  ‏۸ ژوئیهٔ ۲۰۲۰
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۹: خط ۹:
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">


'''ولایت فقیه''' جهانی و همیشگی بودن [[آیین]] [[اسلام]]، ایجاب می‌کرد که پس از [[رحلت پیامبر]]، [[حکومت دینی]] آن حضرت تداوم یابد و [[رهبری]] [[امت اسلامی]] پس از او در قالب [[امامت]] و [[ولایت]] [[امام]] [[معصوم]]، برعهدۀ [[اولی الأمر]] باشد. [[غدیر]]، [[فلسفۀ سیاسی]] [[اسلام]] بود و ضامن تداوم آن اهداف و [[نظام]]. به همان [[دلیل]] که با درگذشت [[پیامبر خاتم|پیامبر خدا]]{{ع}} [[اسلام]] پایان نیافت و [[رهبری]] به دوش [[امام علی|امیر مؤمنان]] و [[امامان]] دیگر قرار گرفت، در [[عصر غیبت]] [[امام مهدی|امام زمان]]{{ع}} نیز این [[رهبری]] بر دوش صالح‌ترین و دین‌شناس‌ترین و آگاه‌ترین [[رهبران]] اسلامی است که از آن به "ولایت فقیه" تعبیر می‌شود. <ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص۵۹۸.</ref>.
'''ولایت فقیه'''[[جهانی]] و همیشگی بودن [[آیین]] [[اسلام]]، ایجاب می‌کرد که پس از [[رحلت پیامبر]]، [[حکومت دینی]] آن [[حضرت]] تداوم یابد و [[رهبری]] [[امت اسلامی]] پس از او در قالب [[امامت]] و [[ولایت]] [[امام]] [[معصوم]]، برعهدۀ [[اولی الأمر]] باشد. [[غدیر]]، [[فلسفۀ سیاسی]] [[اسلام]] بود و ضامن تداوم آن اهداف و [[نظام]]. به همان [[دلیل]] که با درگذشت [[پیامبر خاتم|پیامبر خدا]]{{ع}} [[اسلام]] پایان نیافت و [[رهبری]] به دوش [[امام علی|امیر مؤمنان]] و [[امامان]] دیگر قرار گرفت، در [[عصر غیبت]] [[امام مهدی|امام زمان]]{{ع}} نیز این [[رهبری]] بر دوش [[صالح‌ترین]] و دین‌شناس‌ترین و آگاه‌ترین [[رهبران]] [[اسلامی]] است که از آن به "ولایت فقیه" تعبیر می‌شود. <ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص۵۹۸.</ref>.


==مقدمه==
==مقدمه==
*[[حق]] [[سرپرستی]] و [[رهبری]] که [[مجتهد]] [[عادل]] و جامع الشرایط، نسبت به [[مسلمانان]] دارد. "[[ولایت]]"، [[صاحب]] [[اختیار]] و [[سرپرست]] بودن است. در [[تفکر]] [[اسلامی]]، ولی و [[سرپرست]] [[مؤمنان]] [[خدا]] و [[پیامبر]] و امامان‌اند که [[حق]] همه گونه [[تصرف]] را در [[سرنوشت]] فردی و [[اجتماعی]] [[مسلمین]] دارند. البته این اختیارات، در چهارچوب [[قوانین]] [[اسلام]] و طبق [[مصلحت جامعه]] است.  
* [[حق سرپرستی]] و [[رهبری]] که [[مجتهد]] [[عادل]] و جامع الشرایط، نسبت به [[مسلمانان]] دارد. "[[ولایت]]"، صاحب [[اختیار]] و [[سرپرست]] بودن است. در [[تفکر]] [[اسلامی]]، ولی و [[سرپرست]] [[مؤمنان]] [[خدا]] و [[پیامبر]] و امامان‌اند که [[حق]] همه گونه [[تصرف]] را در [[سرنوشت]] فردی و [[اجتماعی]] [[مسلمین]] دارند. البته این اختیارات، در چهارچوب [[قوانین]] [[اسلام]] و طبق [[مصلحت جامعه]] است.  
*در [[دوران غیبت امام زمان]]{{ع}} این [[حق]] و [[منصب]] به فقَها سپرده شده که طبق [[روایات]]، از سوی [[امام زمان]] به عنوان [[حجت]] تعیین شده‌اند و این نوعی [[نظام سیاسی]] بر مبنای [[ولایت]] و پایه [[حکومت اسلامی]] است.
*در [[دوران غیبت امام زمان]]{{ع}} این [[حق]] و [[منصب]] به فقَها سپرده شده که طبق [[روایات]]، از سوی [[امام زمان]] به عنوان [[حجت]] [[تعیین]] شده‌اند و این نوعی [[نظام سیاسی]] بر مبنای [[ولایت]] و پایه [[حکومت اسلامی]] است.
*از آنجا که [[اسلام]]، آیینی جاودان است و [[احکام اجتماعی]] و [[سیاسی]] آن باید تحت [[نظارت]] یک پیشوای [[شایسته]] [[اجرا]] شود، [[رهبری]] در عصر [[غیبت امام زمان]]{{ع}} لازم است. آن [[پیشوا]] باید هم [[شناخت کامل]] از [[اسلام]] داشته باشد، هم [[عادل]] و باتقوا باشد و هم از امور [[جامعه]] و مسائل [[سیاسی]] [[اجتماعی]] [[آگاه]] باشد. این همان "[[فقیه جامع الشرایط]]" است که [[ولایت]] دارد و اطاعتش لازم است. ولایت فقیه، تداوم [[ولایت]] [[امامان معصوم]] و محور [[وحدت]] و [[یکپارچگی]] [[امت]] است<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[ فرهنگ‌نامه دینی (کتاب)|فرهنگ‌نامه دینی]]، ص۲۴۷.</ref>.
*از آنجا که [[اسلام]]، آیینی جاودان است و [[احکام اجتماعی]] و [[سیاسی]] آن باید تحت [[نظارت]] یک پیشوای [[شایسته]] [[اجرا]] شود، [[رهبری]] در عصر [[غیبت امام زمان]]{{ع}} لازم است. آن [[پیشوا]] باید هم [[شناخت کامل]] از [[اسلام]] داشته باشد، هم [[عادل]] و باتقوا باشد و هم از امور [[جامعه]] و مسائل [[سیاسی]] [[اجتماعی]] [[آگاه]] باشد. این همان "[[فقیه جامع الشرایط]]" است که [[ولایت]] دارد و اطاعتش لازم است. ولایت فقیه، تداوم [[ولایت]] [[امامان معصوم]] و محور [[وحدت]] و [[یکپارچگی]] [[امت]] است<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ‌نامه دینی (کتاب)|فرهنگ‌نامه دینی]]، ص۲۴۷.</ref>.


==معنای لغوی ولایت فقیه==
==معنای لغوی ولایت فقیه==
*واژه "[[ولایت]]"، که از ریشه "ولی" گرفته شده است، به [[فتح]] واو، بر "نزدیک بودن" دلالت دارد<ref>مقاییس اللغة، احمد بن فارس زکریا، ج۶، ص۱۴۱.</ref>. امّا "[[ولایت]]" به کسر واو، به معنای [[قدرت]] و [[تسلط]] بر کاری است و یکی از معانی "[[ولایت]]" در دست گرفتن کاری و [[حاکمیت]] بر آن کار است<ref>اقرب الموارد، سعید خوری شرتوتی، ج۲، ص۱۴۸۷.</ref><ref>درباره معنای واژه ولایت، پیشتر در آغاز فصل نخست بحث و تبیین بیشتری صورت گرفت. برای آگاهی بیشتر درباره آن به آنجا رجوع کنید.</ref>.
*واژه "[[ولایت]]"، که از ریشه "ولی" گرفته شده است، به [[فتح]] واو، بر "نزدیک بودن" دلالت دارد<ref>مقاییس اللغة، احمد بن فارس زکریا، ج۶، ص۱۴۱.</ref>. امّا "[[ولایت]]" به کسر واو، به معنای [[قدرت]] و [[تسلط]] بر کاری است و یکی از معانی "[[ولایت]]" در دست گرفتن کاری و [[حاکمیت]] بر آن کار است<ref>اقرب الموارد، سعید خوری شرتوتی، ج۲، ص۱۴۸۷.</ref><ref>درباره معنای واژه ولایت، پیشتر در آغاز فصل نخست بحث و تبیین بیشتری صورت گرفت. برای آگاهی بیشتر درباره آن به آنجا رجوع کنید.</ref>.
*واژه [[فقیه]] در لغت به معنای کسی است که فهمی عمیق و دقیق دارد و از ریشه [[فقه]] گرفته شده که به معنای [[غلبه]] [[علم]] و [[فهم]] و [[ادراک]] نسبت به چیزی است<ref>اقرب الموارد، سعید خوری شرتوتی، ج۶، ص۹۳۸.</ref>؛ و در اصطلاح [[فقیه]] کسی است که بتواند [[احکام شرعی]] را از [[قرآن]] و [[روایات معصومین]]{{عم}} [[استنباط]] و استخراج کند.
*واژه [[فقیه]] در لغت به معنای کسی است که فهمی عمیق و دقیق دارد و از ریشه [[فقه]] گرفته شده که به معنای [[غلبه]] [[علم]] و [[فهم]] و [[ادراک]] نسبت به چیزی است<ref>اقرب الموارد، سعید خوری شرتوتی، ج۶، ص۹۳۸.</ref>؛ و در اصطلاح [[فقیه]] کسی است که بتواند [[احکام شرعی]] را از [[قرآن]] و [[روایات معصومین]]{{عم}} [[استنباط]] و استخراج کند.
*ولایت فقیه – همان‌طور که [[گذشت]] - شأنی از [[شئون]] [[ولایت تشریعی]] است که اصل این نوع [[ولایت]] نیز همچون [[ولایت تکوینی]] از آنِ خداست و او به اولیای خاص خود یعنی [[پیامبر]] و ائمه‌{{عم}} اعطا می‌کند؛ و [[فقیهان]] واجد شرایط در هر زمانی از جمله در عصر ما، از [[امام]] [[معصوم]]{{ع}} برخی [[شئون]] آنها به ویژه [[شأن]] "[[ولایت]] و [[رهبری]]" بر [[جامعه اسلامی]] را به [[ارث]] میبرند. به همین [[دلیل]]، [[مشروعیت]] اصل ولایت فقیه نیز به عنوان تداوم [[ولایت ائمه]]{{عم}} ـ از [[خدای متعال]] است.
* ولایت فقیه – همان‌طور که [[گذشت]] - شأنی از [[شئون]] [[ولایت تشریعی]] است که اصل این نوع [[ولایت]] نیز همچون [[ولایت تکوینی]] از آنِ خداست و او به اولیای خاص خود یعنی [[پیامبر]] و ائمه‌{{عم}} اعطا می‌کند؛ و [[فقیهان]] واجد شرایط در هر زمانی از جمله در عصر ما، از [[امام]] [[معصوم]]{{ع}} برخی [[شئون]] آنها به ویژه [[شأن]] "[[ولایت]] و [[رهبری]]" بر [[جامعه اسلامی]] را به [[ارث]] میبرند. به همین [[دلیل]]، [[مشروعیت]] اصل ولایت فقیه نیز به عنوان تداوم [[ولایت ائمه]]{{عم}} ـ از [[خدای متعال]] است.
*مراد از این نوع [[ولایت]]، [[سرپرستی]] امور [[مسلمانان]] و [[نظارت]] بر [[اجرای احکام اسلام]] و اداره [[کشور اسلامی]] است و قید "[[تشریعی]]" که به دنبال آن آورده شده، در مقابل "[[ولایت تکوینی]]" است<ref>در یک تقسیم کلی [[ولایت]] دو قسم است:
*مراد از این نوع [[ولایت]]، [[سرپرستی]] امور [[مسلمانان]] و [[نظارت]] بر [[اجرای احکام اسلام]] و اداره [[کشور اسلامی]] است و قید "[[تشریعی]]" که به دنبال آن آورده شده، در مقابل "[[ولایت تکوینی]]" است<ref>در یک تقسیم کلی [[ولایت]] دو قسم است:
الف - [[ولایت تکوینی]]: بنده‌ای با پیمودن [[صراط]] [[بندگی]] و [[تقرب به خداوند]]، به [[اذن خداوند]] آن چنان توانا می‌شود که میتواند در [[نظام هستی]] یا در بخشی از آن [[تصرف]] کرده و سیطره بر [[تغییر]] آنها پیدا می‌کند.
الف - [[ولایت تکوینی]]: بنده‌ای با پیمودن [[صراط]] [[بندگی]] و [[تقرب به خداوند]]، به [[اذن خداوند]] آن چنان توانا می‌شود که میتواند در [[نظام هستی]] یا در بخشی از آن [[تصرف]] کرده و سیطره بر [[تغییر]] آنها پیدا می‌کند.
ب - [[ولایت تشریعی]]: [[ولایتی]] است که [[خداوند]] برای فرد یا افرادی [[حق تصرف]] در [[جان]] یا [[مال]] همه [[مردم]] یا افرادی، [[جعل]] می‌کند مثل [[حق]] تصرّفی که [[پدر]] یا جدّ، در [[اموال]] [[فرزند]] بالغ دارند؛ این [[ولایت تشریعی]] آنها در محدوده خاصی است و [[حق]] تصرفی که [[پیامبر]] و [[امام]] بر اساس [[ولایت تشریعی]] بر [[جان]] و [[مال]] [[مردم]] دارند؛ در سطحی گسترده است. اما قلمرو اختیارات و [[حق تصرف]] ولایت فقیه بزودی بیان خواهد شد.</ref>.
ب - [[ولایت تشریعی]]: [[ولایتی]] است که [[خداوند]] برای فرد یا افرادی [[حق تصرف]] در [[جان]] یا [[مال]] همه [[مردم]] یا افرادی، [[جعل]] می‌کند مثل [[حق]] تصرّفی که [[پدر]] یا جدّ، در [[اموال]] [[فرزند]] بالغ دارند؛ این [[ولایت تشریعی]] آنها در محدوده خاصی است و [[حق]] تصرفی که [[پیامبر]] و [[امام]] بر اساس [[ولایت تشریعی]] بر [[جان]] و [[مال]] [[مردم]] دارند؛ در سطحی گسترده است. اما قلمرو اختیارات و [[حق تصرف]] ولایت فقیه بزودی بیان خواهد شد.</ref>.
*در [[حقیقت]] ولایت فقیه از [[ولایت امام]] و آن، از [[ولایت]] [[رسول خدا]] و آن هم از [[ولایت]] [[خدا]] سرچشمه می‌گیرد. به تعبیر دیگر، این ولایت‌ها که در چهار مرتبه بیان شده است در طول هم بوده و [[ولایت]] [[خدا]]، سرچشمه و خاستگاه [[ولایت]] در مراحل پایین‌تر است<ref>[[عبدالله ابراهیم‌زاده آملی|ابراهیم‌زاده آملی، عبدالله]]، [[ امامت و رهبری - ابراهیم‌زاده آملی (کتاب)| امامت و رهبری]]، ص:۱۴۷-۱۴۸.</ref>
*در [[حقیقت]] ولایت فقیه از [[ولایت امام]] و آن، از [[ولایت]] [[رسول خدا]] و آن هم از [[ولایت]] [[خدا]] سرچشمه می‌گیرد. به تعبیر دیگر، این ولایت‌ها که در چهار مرتبه بیان شده است در طول هم بوده و [[ولایت]] [[خدا]]، سرچشمه و خاستگاه [[ولایت]] در مراحل پایین‌تر است<ref>[[عبدالله ابراهیم‌زاده آملی|ابراهیم‌زاده آملی، عبدالله]]، [[امامت و رهبری - ابراهیم‌زاده آملی (کتاب)| امامت و رهبری]]، ص:۱۴۷-۱۴۸.</ref>


==[[ادله ولایت فقیه]]‏==
==[[ادله ولایت فقیه]]‏==
خط ۳۰: خط ۳۰:
* [[پرونده:1368987.jpg|22px]] [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|'''فرهنگ غدیر''']].
* [[پرونده:1368987.jpg|22px]] [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|'''فرهنگ غدیر''']].
* [[پرونده:13681040.jpg|22px]] [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ‌نامه دینی (کتاب)|'''فرهنگ‌نامه دینی''']]
* [[پرونده:13681040.jpg|22px]] [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ‌نامه دینی (کتاب)|'''فرهنگ‌نامه دینی''']]
* [[پرونده:1100439.jpg|22px]] [[عبدالله ابراهیم‌زاده آملی|ابراهیم‌زاده آملی، عبدالله]]، [[ امامت و رهبری - ابراهیم‌زاده آملی (کتاب)| '''امامت و رهبری''']]
* [[پرونده:1100439.jpg|22px]] [[عبدالله ابراهیم‌زاده آملی|ابراهیم‌زاده آملی، عبدالله]]، [[امامت و رهبری - ابراهیم‌زاده آملی (کتاب)| '''امامت و رهبری''']]


==[[:رده:آثار ولایت|منبع‌شناسی جامع ولایت فقیه]]==
==[[:رده:آثار ولایت|منبع‌شناسی جامع ولایت فقیه]]==
۵۳٬۳۷۰

ویرایش