جز
جایگزینی متن - ' آنرا ' به ' آن را '
بدون خلاصۀ ویرایش |
جز (جایگزینی متن - ' آنرا ' به ' آن را ') |
||
| خط ۱۴: | خط ۱۴: | ||
خمس بر هفت چیز تعلق میگیرد: [[غنائم جنگی]]، معدن، گنج، [[اموال]] به دست آمده از [[راه]] غوّاصی در دریا، سود کسب ـ پس از کسر هزینههای عرفی [[زندگی]] ـ [[مال]] [[حلال]] آمیخته به [[حرام]] و زمینی که [[کافر]] ذمّی از [[مسلمان]] بخرد<ref>جواهر الکلام، ج۱۶، ص۵؛ شرایع الاسلام، ج۱، ص۱۷۹؛ حدائق الناضرة، ج۱۲، ص۳۶۹.</ref>.<ref>[[اباصلت فروتن|فروتن، اباصلت]]، [[علی اصغر مرادی|مرادی، علی اصغر]]، [[واژهنامه فقه سیاسی (کتاب)|واژهنامه فقه سیاسی]]، ص ۹۲.</ref> | خمس بر هفت چیز تعلق میگیرد: [[غنائم جنگی]]، معدن، گنج، [[اموال]] به دست آمده از [[راه]] غوّاصی در دریا، سود کسب ـ پس از کسر هزینههای عرفی [[زندگی]] ـ [[مال]] [[حلال]] آمیخته به [[حرام]] و زمینی که [[کافر]] ذمّی از [[مسلمان]] بخرد<ref>جواهر الکلام، ج۱۶، ص۵؛ شرایع الاسلام، ج۱، ص۱۷۹؛ حدائق الناضرة، ج۱۲، ص۳۶۹.</ref>.<ref>[[اباصلت فروتن|فروتن، اباصلت]]، [[علی اصغر مرادی|مرادی، علی اصغر]]، [[واژهنامه فقه سیاسی (کتاب)|واژهنامه فقه سیاسی]]، ص ۹۲.</ref> | ||
البته درباره مصداق "[[غنیمت]]" که در آیه خمس آمده میان [[مفسران]] و [[مذاهب اسلامی]] [[اختلاف]] است؛ برخی [[غنیمت]] را هر آنچه به [[قهر]] از [[کفار]] به دست میآید، [[تفسیر]] کردهاند<ref>وهبة بن مصطفی زحیلی، التفسیر المنیر، ج۱۰، ص۷.</ref>. دیگران، | البته درباره مصداق "[[غنیمت]]" که در آیه خمس آمده میان [[مفسران]] و [[مذاهب اسلامی]] [[اختلاف]] است؛ برخی [[غنیمت]] را هر آنچه به [[قهر]] از [[کفار]] به دست میآید، [[تفسیر]] کردهاند<ref>وهبة بن مصطفی زحیلی، التفسیر المنیر، ج۱۰، ص۷.</ref>. دیگران، آن را اعم از هر فایدهای میدانند که به [[انسان]] میرسد، از [[جنگ]] یا [[تجارت]] یا عمل و...<ref>سید محمد حسین طباطبایی، المیزان، ج۹، ص۸۹.</ref>.<ref>[[عبدالله نظرزاده|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص: ۲۶۲-۲۶۳.</ref> | ||
==تشریع خمس و علت آن== | ==تشریع خمس و علت آن== | ||
[[خمس]]، در سال دوم [[هجرت]] با [[نزول]] [[آیه]] {{متن قرآن|وَاعْلَمُواْ أَنَّمَا غَنِمْتُم مِّن شَيْءٍ فَأَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُ وَلِلرَّسُولِ وَلِذِي الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَابْنِ السَّبِيلِ إِن كُنتُمْ آمَنتُمْ بِاللَّهِ وَمَا أَنزَلْنَا عَلَى عَبْدِنَا يَوْمَ الْفُرْقَانِ يَوْمَ الْتَقَى الْجَمْعَانِ وَاللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ}}<ref>«و اگر به خداوند و به آنچه بر بنده خویش، روز بازشناخت درستی از نادرستی (در جنگ بدر)، روز رویارویی آن دو گروه (مسلمان و مشرک) فرو فرستادیم ایمان دارید بدانید که آنچه غنیمت گرفتهاید از هرچه باشد یک پنجم آن از آن خداوند و فرستاده او و خویشاوند (وی) و یتیمان و بینوایان و ماندگان در راه (از خاندان او) است و خداوند بر هر کاری تواناست» سوره انفال، آیه ۴۱.</ref>، بر [[مسلمانان]] [[واجب]] گشت. در [[شأن نزول]] آیۀ مربوط به [[خمس]] میگویند: "[[عبدالله بن جحش]]" ـ [[صحابی پیامبر]]{{صل}} ـ در [[نبرد]] با [[مشرکان]] در [[جنگ بدر]]، غنائمی بهدست آورد و این امر باعث رنجش دیگر جنگجویان گردید. از اینرو، [[عبدالله بن جحش]]، در نزدیکی [[مدینه]]، یک پنجم از آن [[غنایم]] را به [[رسول الله]] تحویل داد و [[پیامبر]]{{صل}} نیز تمامی | [[خمس]]، در سال دوم [[هجرت]] با [[نزول]] [[آیه]] {{متن قرآن|وَاعْلَمُواْ أَنَّمَا غَنِمْتُم مِّن شَيْءٍ فَأَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُ وَلِلرَّسُولِ وَلِذِي الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَابْنِ السَّبِيلِ إِن كُنتُمْ آمَنتُمْ بِاللَّهِ وَمَا أَنزَلْنَا عَلَى عَبْدِنَا يَوْمَ الْفُرْقَانِ يَوْمَ الْتَقَى الْجَمْعَانِ وَاللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ}}<ref>«و اگر به خداوند و به آنچه بر بنده خویش، روز بازشناخت درستی از نادرستی (در جنگ بدر)، روز رویارویی آن دو گروه (مسلمان و مشرک) فرو فرستادیم ایمان دارید بدانید که آنچه غنیمت گرفتهاید از هرچه باشد یک پنجم آن از آن خداوند و فرستاده او و خویشاوند (وی) و یتیمان و بینوایان و ماندگان در راه (از خاندان او) است و خداوند بر هر کاری تواناست» سوره انفال، آیه ۴۱.</ref>، بر [[مسلمانان]] [[واجب]] گشت. در [[شأن نزول]] آیۀ مربوط به [[خمس]] میگویند: "[[عبدالله بن جحش]]" ـ [[صحابی پیامبر]]{{صل}} ـ در [[نبرد]] با [[مشرکان]] در [[جنگ بدر]]، غنائمی بهدست آورد و این امر باعث رنجش دیگر جنگجویان گردید. از اینرو، [[عبدالله بن جحش]]، در نزدیکی [[مدینه]]، یک پنجم از آن [[غنایم]] را به [[رسول الله]] تحویل داد و [[پیامبر]]{{صل}} نیز تمامی آن را میان [[رزمندگان]] [[اسلام]] تقسیم کرد که [[آیه خمس]] در همین زمینه نازل شده بود<ref>سیره حلبی، ج۳، ص۱۵۷.</ref>. | ||
با دقت در [[آیات]] و [[روایات]] مربوط به [[خمس]]، میتوان علت [[تشریع]] | با دقت در [[آیات]] و [[روایات]] مربوط به [[خمس]]، میتوان علت [[تشریع]] آن را دو امر دانست: | ||
# تأمین بودجه برای [[حکومت اسلامی]]؛ | # تأمین بودجه برای [[حکومت اسلامی]]؛ | ||
#[[خمس]] از آنِ [[حکومت]] بوده منتها به منظور جلوگیری از هر گونه [[سوء ظن]] نسبت به [[حیف]] و میل [[اموال عمومی]] نظیر [[زکات]]، فقرای [[خاندان پیامبر]]{{صل}} از این درآمد تأمین میشدند<ref>وسایل الشیعه، ج۶، ص۳۴۶؛ کتاب الخمس، ص۳۰؛ وسایل الشیعه، ج۶، ص۳۴۶، باب ۲ من ابواب الانفال، حدیث ۶؛ المستدرک، ج۱، باب ۵ من ابواب الانفال، حدیث ۲؛ الکافی، ج۱، ص۴۰۹؛ راجع به موارد وجوب خمس و چگونگی توزیع آن، ر.ک: کتاب الخمس، ص۱۵؛ شرح لمعه، ج۲، ص۶۴.</ref><ref>[[اباصلت فروتن|فروتن، اباصلت]]، [[علی اصغر مرادی|مرادی، علی اصغر]]، [[واژهنامه فقه سیاسی (کتاب)|واژهنامه فقه سیاسی]]، ص ۹۲.</ref>. | #[[خمس]] از آنِ [[حکومت]] بوده منتها به منظور جلوگیری از هر گونه [[سوء ظن]] نسبت به [[حیف]] و میل [[اموال عمومی]] نظیر [[زکات]]، فقرای [[خاندان پیامبر]]{{صل}} از این درآمد تأمین میشدند<ref>وسایل الشیعه، ج۶، ص۳۴۶؛ کتاب الخمس، ص۳۰؛ وسایل الشیعه، ج۶، ص۳۴۶، باب ۲ من ابواب الانفال، حدیث ۶؛ المستدرک، ج۱، باب ۵ من ابواب الانفال، حدیث ۲؛ الکافی، ج۱، ص۴۰۹؛ راجع به موارد وجوب خمس و چگونگی توزیع آن، ر.ک: کتاب الخمس، ص۱۵؛ شرح لمعه، ج۲، ص۶۴.</ref><ref>[[اباصلت فروتن|فروتن، اباصلت]]، [[علی اصغر مرادی|مرادی، علی اصغر]]، [[واژهنامه فقه سیاسی (کتاب)|واژهنامه فقه سیاسی]]، ص ۹۲.</ref>. | ||