←عناصر پویایی اسلام
(←منابع) |
|||
| خط ۱۲: | خط ۱۲: | ||
==عناصر پویایی اسلام== | ==عناصر پویایی اسلام== | ||
{{اصلی|پویایی اسلام}} | {{اصلی|پویایی اسلام}} | ||
برای پویایی اسلام ارکانی بیان شده است که مهمترین آنها عبارتاند از: | |||
#رکن اول: احکام اولیه و ثانویه: در [[شریعت]] اسلام، قوانین و احکام ثانویهای وجود دارد که مربوط به شرایط اضطراری و غیر عادیاند. احکام ثانویه در شرایط غیرعادی، احکام اولیه را تغییر میدهند: مثلاً اگر روزهداری موجب ضرر به خود مکلف یا دیگری باشد وجوب روزه برداشته میشود. همچنین تکلف و مشقتی که از حد معمول بیشتر است تکلیف را برمیدارد اگرچه به حد ضرر نرسد. | |||
#رکن دوم: تشریع اجتهاد در اسلام: "اجتهاد"، یعنی سعی و تلاش برای استنباط احکام شرعی با رجوع به کتاب و سنت و قواعد عقلی. نقش اجتهاد، تطبیق قواعد و اصول کلی [[شریعت]] بر مصادیق و موضوعات خاص و جدید است. | |||
#رکن سوم: نقش کلیدی عقل در اجتهاد: عقل، [[حجت باطنی]] خداوند است و مقصود از عقل ادراکات قطعی و روشن است نه احتمالات و ظنونی که از مثلاً "قیاس" به دست میآید. در جایی که عقل بهطور روشن حسن یا قبح فعلی را درک کند، در حقیقت حکم شرعی را درک کرده است و نوبت به ملازمه میان حکم عقل و شرع نمیرسد. | |||
#رکن چهارم: ملاکات احکام و قاعده اهم و مهم: هرگاه به لحاظ محدودیتهای زمانی و مانند آن، در مقام امتثال دو تکلیف شرعی تزاحم رخ دهد، مکلف باید تکلیفی را که اهمیت بیشتری دارد امتثال کند. برخی از معیارهای تشخیص اولویت عبارتاند از: حکمی که مربوط به کیان اسلام است؛ جان و ناموس در مقایسه با اموال، اولویت دارد؛ آنچه مربوط به حقوق افراد است در مقایسه با آنچه حقوق افراد نیست اولویت دارد؛ مصلحت عمومی مسلمانان بر مصالح جزئی مقدم است و ... . | |||
#رکن پنجم: مسئولیتها و اختیارات حاکم اسلامی: در قرآن از اصل [[ولایت]] به عنوان مکمل دین اسلام یاد شده است و حاکم اسلامی با توجه به علمی که به احکام اسلام دارد میتواند مسائل جدید جامعه اسلامی را حل نماید. [[ولایت]]، علاوه بر مجری احکام بودن باید در موارد تزاحم، اهم بر مهم مقدم بدارد. ولی جامعه، به دلیل آگاهی به زمان، موارد مزاحمت احکام را میداند و به دلیل آگاهی از احکام، اهم را از مهم تمییز میدهد<ref>[[علی ربانی گلپایگانی|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[کلام تطبیقی ج۲ (کتاب)|کلام تطبیقی]]، ج۲، ص ۱۳۷.</ref>. | |||
== جستارهای وابسته == | == جستارهای وابسته == | ||