←مقدمه
(←منابع) |
(←مقدمه) |
||
| خط ۳: | خط ۳: | ||
==مقدمه== | ==مقدمه== | ||
[[ابن شهر آشوب]] در شرح حال [[حسن بن خالد برقی]] گفته است: «از کتابهای او [[تفسیر]] | [[ابن شهر آشوب]] در شرح حال [[حسن بن خالد برقی]] گفته است: «از کتابهای او [[تفسیر العسکری]] به [[املای امام]]{{ع}} در ۱۲۰ جلد است»<ref>ابن شهر آشوب، معالم العلماء، ص۳۴، رقم ۱۸۹.</ref>. در اینکه آیا [[تفسیر منسوب به امام حسن عسکری]]{{ع}} که چاپ شده و در دسترس است، قسمتی از آن تفسیر ۱۲۰ جلدی یا غیر آن میباشد، [[اختلاف]] است. [[محدث نوری]]، تفسیر موجود را قسمتی از آن دانسته است و از [[کلام]] ابن شهر آشوب برداشت کرده است که تفسیر منسوب به امام حسن عسکری، بزرگ و کامل بوده و به همین مقدار موجود - که تفسیر [[سوره حمد]] و قسمتی از [[سوره بقره]] میباشد، منحصر نبوده است<ref>نوری، مستدرک الوسائل، ط، قدیم، ج۳، ص۶۶۱ در شرح مشیخه کتاب من لا یحضره الفقیه در اسناد صدوق به محمد بن قاسم استرآبادی.</ref>، ولی کتابشناس معروف - [[آقا بزرگ تهرانی]] - آن تفسیر ۱۲۰ جلدی را تفسیر دیگری غیر از تفسیر موجود به شمار آورده و آن را به املای [[امام هادی]] و نوشتۀ [[حسن بن خالد برقی]]، و تفسیر موجود را به املای [[امام حسن عسکری]]{{ع}} و نوشتۀ [[ابو یعقوب یوسف بن محمد بن زیاد]] و [[ابو الحسن علی بن محمد بن سیار]] - دو نفر از [[شیعیان]] آن [[حضرت]] - دانسته است و خلاصۀ دلیل وی به قرار ذیل میباشد: | ||
بعد از ذکر تفسیر العسکری مذکور در کلام ابن شهر آشوب فرموده است: ظاهراً مراد از [[عسکری]] [[امام هادی]]{{ع}} است که به صاحب [[عسکر]] و عسکری نیز ملقّب میباشد؛ زیرا ابن شهر آشوب گفته است: این تفسیر از کتابهای حسن بن خالد برقی [[برادر]] [[محمد بن خالد برقی]] است» و [[محمد بن خالد]] به تصریح شیخ در کتاب [[رجال]] از [[اصحاب]] سه [[امام]] ([[امام کاظم]]، [[امام رضا]] و [[امام جواد]]{{عم}}) بوده و از این تصریح معلوم میشود که وی از امام هادی{{ع}} [[روایت]] ننموده یا عصر [[امامت]] آن حضرت را [[درک]] نکرده است. اما در مورد حسن بن خالد، از ترتیب ذکر [[نجاشی]] فهمیده میشود که سن وی از برادرش محمد کوچکتر و از [[برادر]] دیگرش «فضل» بزرگتر بوده است و ظاهراً حسن بعد از برادرش محمد باقی بوده و [[عصر امام هادی]]{{ع}} را [[درک]] کرده و [[تشرّف]] به [[خدمت]] آن [[حضرت]] و ملازمت با وی از [[زمان]] [[امامت]] تا نزدیک [[وفات]] آن حضرت برای وی ممکن بوده تا بتواند در این مدّت آن مقدار از [[تفسیر]] را که [[املا]] میفرموده، در ۱۲۰ مجلّد بنویسد. | بعد از ذکر تفسیر العسکری مذکور در کلام ابن شهر آشوب فرموده است: ظاهراً مراد از [[عسکری]] [[امام هادی]]{{ع}} است که به صاحب [[عسکر]] و عسکری نیز ملقّب میباشد؛ زیرا ابن شهر آشوب گفته است: این تفسیر از کتابهای حسن بن خالد برقی [[برادر]] [[محمد بن خالد برقی]] است» و [[محمد بن خالد]] به تصریح شیخ در کتاب [[رجال]] از [[اصحاب]] سه [[امام]] ([[امام کاظم]]، [[امام رضا]] و [[امام جواد]]{{عم}}) بوده و از این تصریح معلوم میشود که وی از امام هادی{{ع}} [[روایت]] ننموده یا عصر [[امامت]] آن حضرت را [[درک]] نکرده است. اما در مورد حسن بن خالد، از ترتیب ذکر [[نجاشی]] فهمیده میشود که سن وی از برادرش محمد کوچکتر و از [[برادر]] دیگرش «فضل» بزرگتر بوده است و ظاهراً حسن بعد از برادرش محمد باقی بوده و [[عصر امام هادی]]{{ع}} را [[درک]] کرده و [[تشرّف]] به [[خدمت]] آن [[حضرت]] و ملازمت با وی از [[زمان]] [[امامت]] تا نزدیک [[وفات]] آن حضرت برای وی ممکن بوده تا بتواند در این مدّت آن مقدار از [[تفسیر]] را که [[املا]] میفرموده، در ۱۲۰ مجلّد بنویسد. | ||