جز
وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم
HeydariBot (بحث | مشارکتها) جز (وظیفهٔ شمارهٔ ۵) |
HeydariBot (بحث | مشارکتها) |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{مهدویت}} | {{مهدویت}} | ||
==مقدمه== | == مقدمه == | ||
*یکی از موارد [[اختلاف]] بین [[شیعه]] و [[سنّی]] در موضوع [[مهدویت]]، [[اختلاف]] در [[پدر]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]] است. [[شیعه]]، با استناد به دلیلهای فراوان ثابت کرده [[پدر]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}}، [[امام حسن عسکری]]{{ع}} است؛ در حالی که بیشتر [[اهل سنت]]، با بیان برخی [[روایات]] در این زمینه، بر این باورند که نام [[پدر]] [[امام مهدی|مهدی]] [[عبد]] اللّه، همنام [[پدر]] [[پیامبر]]{{صل}} است. | * یکی از موارد [[اختلاف]] بین [[شیعه]] و [[سنّی]] در موضوع [[مهدویت]]، [[اختلاف]] در [[پدر]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]] است. [[شیعه]]، با استناد به دلیلهای فراوان ثابت کرده [[پدر]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}}، [[امام حسن عسکری]] {{ع}} است؛ در حالی که بیشتر [[اهل سنت]]، با بیان برخی [[روایات]] در این زمینه، بر این باورند که نام [[پدر]] [[امام مهدی|مهدی]] [[عبد]] اللّه، همنام [[پدر]] [[پیامبر]] {{صل}} است. | ||
* [[دانشمندان]] [[شیعه]]، با حفظ [[امانت]] کامل، برخی از این [[احادیث]] را - هر چند صحیح نمیدانستهاند- بدون کم و کاست از کتابهای [[اهل سنت]] [[نقل]] کردهاند؛ اما هرگز در این موضوع [[تردید]] به خود راه ندادهاند. برخی از احادیثی که [[اهل سنت]] با استناد به آنها، چنین دیدگاهی را [[انتخاب]] کردهاند، بدین قرار است: [[ابن ابی شیبه]]، [[طبرانی]] و [[حاکم]]، از [[عاصم بن ابی النجود]]، از [[زرّ بن حبیش]] از [[عبد اللّه بن مسعود]] [[روایت]] کردهاند که [[پیامبر]]{{صل}} فرمود: "[[دنیا]] از میان نمیرود، مگر اینکه [[خداوند]] سبحانه و تعالی مردی را برمیانگیزاند که نام او هم نام من و نام پدرش نام [[پدر]] من است"<ref>{{عربی|" لَا تَذْهَبُ الدُّنْيَا حَتَّى يَبْعَثَ اللَّهُ رَجُلًا مِنْ أَهْلِ بَيْتِي يُوَاطِئُ اسْمُهُ اسْمِي وَ اسْمُ أَبِيهِ اسْمَ أَبِي"}}</ref><ref> | * [[دانشمندان]] [[شیعه]]، با حفظ [[امانت]] کامل، برخی از این [[احادیث]] را - هر چند صحیح نمیدانستهاند- بدون کم و کاست از کتابهای [[اهل سنت]] [[نقل]] کردهاند؛ اما هرگز در این موضوع [[تردید]] به خود راه ندادهاند. برخی از احادیثی که [[اهل سنت]] با استناد به آنها، چنین دیدگاهی را [[انتخاب]] کردهاند، بدین قرار است: [[ابن ابی شیبه]]، [[طبرانی]] و [[حاکم]]، از [[عاصم بن ابی النجود]]، از [[زرّ بن حبیش]] از [[عبد اللّه بن مسعود]] [[روایت]] کردهاند که [[پیامبر]] {{صل}} فرمود: "[[دنیا]] از میان نمیرود، مگر اینکه [[خداوند]] سبحانه و تعالی مردی را برمیانگیزاند که نام او هم نام من و نام پدرش نام [[پدر]] من است"<ref>{{عربی|" لَا تَذْهَبُ الدُّنْيَا حَتَّى يَبْعَثَ اللَّهُ رَجُلًا مِنْ أَهْلِ بَيْتِي يُوَاطِئُ اسْمُهُ اسْمِي وَ اسْمُ أَبِيهِ اسْمَ أَبِي"}}</ref><ref> ابن ابی شیبه، المصنف، ج ۱۵، ص ۱۹۸، ح ۱۹۴۹۳؛ طبرانی، المعجم الکبیر، ج ۱۰، ص ۱۶۳، ح ۱۰۲۱۳ و ص ۱۶۶، ح ۱۰۲۲۲؛ مستدرک حاکم، ج ۴، ص ۴۴۲؛ علی بن عیسی اربلی، کشف الغمة، ج ۳، ص ۲۶۱</ref>. [[ابو عمرو دانی]] و [[خطیب بغدادی]]، از [[عاصم بن ابی النجود]] از [[زرّ بن حبیش]]، از [[عبد اللّه بن مسعود]] [[نقل]] کردهاند که [[پیامبر]] {{صل}} فرمود: "[[قیامت]] برپا نمیشود؛ مگر آنکه مردی از [[خاندان]] من بر همه [[مردم]] [[پادشاهی]] کند، نام او نام من و نام پدرش، نام [[پدر]] من است"<ref> ابو عمرو دانی، سنن، ص ۹۴ و ۹۵؛ خطیب بغدادی، تاریخ بغداد، ج ۱، ص ۳۷۰</ref>. [[نعیم بن حماد]]، [[خطیب]] و [[ابن حجر]]، همگی از عاصم، از [[زرّ بن حبیش]] از [[ابن مسعود]] [[روایت]] کردهاند که [[رسول اکرم]] {{صل}} فرمود: "[[مهدی]] نامش همنام من و نام پدرش نام [[پدر]] من است". [[نعیم بن حماد]] به [[سند]] خودش از [[ابو الطفیل]] آورده است که [[رسول خدا]] {{صل}} فرمود: " [[مهدی]] نامش نام من و نام پدرش، نام [[پدر]] من است"<ref> ابو عمرو دانی، سنن، ص ۹۴ و ۹۵؛ خطیب بغدادی، تاریخ بغداد، ج ۱، ص ۳۷۰</ref>. هیچیک از این [[احادیث]]، نمیتواند دلیلی محکم، بر ادعای کسانی باشد که نام [[پدر]] [[امام مهدی|مهدی]] {{ع}} را "[[عبد]] اللّه" دانستهاند. [[سند]] [[حدیث]] چهارم به اتفاق همه [[محدثان]] ضعیف است؛ زیرا یکی از [[راویان]] آن [[رشدین بن سعد]] است؛ یعنی همان "[[رشدین بن ابی رشدین]]" است که همه بزرگان [[اهل سنت]] در [[علم رجال]] بر [[ضعف]] او اتفاق دارند<ref> ر. ک: المزی، تهذیب الکمال، ج ۹، ص ۱۹۱؛ ابن حجر، تهذیب التهذیب، ج ۳، ص ۲۴۰</ref>. بدین ترتیب و بدون [[شک]] در چنین امر مهمّی، نمیتوان سخن اینگونه افراد را پذیرفت. سه [[حدیث]] نخستین، نیز نمیتوانند [[حجّت]] و [[دلیل]] باشند؛ چون عبارت "نام پدرش نام [[پدر]] من است" را بزرگان و حافظان [[حدیث]] [[نقل]] نکردهاند و فقط جمله "نام او، نام من است" را همگان، بدون اضافهای دیگر آوردهاند. | ||
*برخی از پژوهشگران [[اهل سنت]] که روایتکنندگان از [[عاصم بن ابی النجود]] را بررسی کردهاند، به این مطلب تصریح کرده و گفتهاند: "این اضافه در اصل [[حدیث]] نیست". | * برخی از پژوهشگران [[اهل سنت]] که روایتکنندگان از [[عاصم بن ابی النجود]] را بررسی کردهاند، به این مطلب تصریح کرده و گفتهاند: "این اضافه در اصل [[حدیث]] نیست". | ||
*از طرف دیگر، هر سه [[حدیث]]، فقط به [[ابن مسعود]]، ختم میشود و حال آن که در [[مسند احمد]] در چند مورد، همین [[حدیث]] از [[ابن مسعود]] [[نقل]] شده که با جمله "نام او، نام من است"، پایان یافته است<ref> | * از طرف دیگر، هر سه [[حدیث]]، فقط به [[ابن مسعود]]، ختم میشود و حال آن که در [[مسند احمد]] در چند مورد، همین [[حدیث]] از [[ابن مسعود]] [[نقل]] شده که با جمله "نام او، نام من است"، پایان یافته است<ref> احمد بن حنبل، مسند، ج ۱، ص ۳۷۶ و ۳۷۷ و ۴۳۰ و ۴۴۸</ref>. | ||
* [[ترمذی]] میگوید: "[[حدیث]] از [[امام علی|علی]]{{ع}}، [[ابو سعید خدری]]، [[ام سلمه]] و [[ابو هریره]]، فقط با لفظ "نام او، نام من است" [[روایت]] شده است." آنگاه- بعد از [[نقل]] [[حدیث]] [[ابن مسعود]] با این لفظ - میافزاید: " در این باب، از [[امام علی|علی]]{{ع}}، [[ابو سعید]]، [[ام سلمه]] و [[ابو هریره]] [[روایت]] شده و این [[حدیث]] [[نیکو]] و صحیح است"<ref> | * [[ترمذی]] میگوید: "[[حدیث]] از [[امام علی|علی]] {{ع}}، [[ابو سعید خدری]]، [[ام سلمه]] و [[ابو هریره]]، فقط با لفظ "نام او، نام من است" [[روایت]] شده است." آنگاه- بعد از [[نقل]] [[حدیث]] [[ابن مسعود]] با این لفظ - میافزاید: " در این باب، از [[امام علی|علی]] {{ع}}، [[ابو سعید]]، [[ام سلمه]] و [[ابو هریره]] [[روایت]] شده و این [[حدیث]] [[نیکو]] و صحیح است"<ref> سنن ترمذی، ج ۴، ص ۵۰۵، ح ۲۲۳۰</ref>. | ||
* [[طبرانی]] در المعجم الکبیر آن را از [[ابن مسعود]]، از چند طریق فقط با لفظ "نام او نام من است" در حدیثهای ۱۰۲۱۴ به بعد، [[نقل]] کرده است. | * [[طبرانی]] در المعجم الکبیر آن را از [[ابن مسعود]]، از چند طریق فقط با لفظ "نام او نام من است" در حدیثهای ۱۰۲۱۴ به بعد، [[نقل]] کرده است. | ||
* [[حاکم]] نیز در مستدرک، [[حدیث]] را از [[ابن مسعود]] فقط با جمله "نام او نام من است"، [[نقل]] کرده و گفته است: "این [[حدیث]] با شرط [[شیخین]] صحیح است و آنان آن را [[نقل]] نکردهاند" <ref> | * [[حاکم]] نیز در مستدرک، [[حدیث]] را از [[ابن مسعود]] فقط با جمله "نام او نام من است"، [[نقل]] کرده و گفته است: "این [[حدیث]] با شرط [[شیخین]] صحیح است و آنان آن را [[نقل]] نکردهاند" <ref> حاکم نیشابوری، المستدرک، ج ۴، ص ۴۴۲</ref>. | ||
* [[بغوی]] در مصابیح السنة [[حدیث]] را - بدون اضافه- [[نقل]] کرده و گوید: [[حدیث]] [[نیکو]] است<ref> | * [[بغوی]] در مصابیح السنة [[حدیث]] را - بدون اضافه- [[نقل]] کرده و گوید: [[حدیث]] [[نیکو]] است<ref> مصابیح السنة، ص ۴۹۲، ح ۴۲۱۰</ref>. [[مقدسی شافعی]] تصریح میکند: این افزوده را بزرگان [[حدیث]] [[روایت]] نکردهاند. پس از [[نقل]] [[حدیث]] - بدون آن اضافه- مینویسد: "گروهی از بزرگان [[حدیث]]، در کتابهای خود به همینگونه آورده اند؛ مانند: [[ابو عیسی ترمذی]] در جامع، [[ابی داود]] در [[سنن]] و [[حافظ ابو بکر بیهقی]] و [[شیخ]] [[ابو عمرو دانی]]" <ref> مقدسی شافعی، عقد الدرر، باب ۲، ص ۵۱</ref> | ||
*سپس حدیثهای دیگری در تأیید درستی [[نقل]] خود از بزرگانی چند - مانند [[طبری]]، [[احمد بن حنبل]]، [[ترمذی]]، [[ابو داود]]، [[حافظ ابو داود]] و [[بیهقی]] - به [[نقل]] از [[عبد اللّه بن مسعود]]، [[عبد اللّه بن عمر]] و [[حذیفه]] میآورد<ref> | * سپس حدیثهای دیگری در تأیید درستی [[نقل]] خود از بزرگانی چند - مانند [[طبری]]، [[احمد بن حنبل]]، [[ترمذی]]، [[ابو داود]]، [[حافظ ابو داود]] و [[بیهقی]] - به [[نقل]] از [[عبد اللّه بن مسعود]]، [[عبد اللّه بن عمر]] و [[حذیفه]] میآورد<ref> مقدسی شافعی، عقد الدرر، باب ۲، ص ۵۱- ۵۶</ref>. | ||
*همانگونه که اشاره شد، [[ترمذی]] این [[حدیث]] را از [[امام علی|حضرت علی]]{{ع}}، [[ابو سعید خدری]]، [[ام سلمه]] و [[ابو هریره]] فقط با جمله "نام او، نام من است"، [[روایت]] کرده است. اگر جمله "و نام پدرش، نام [[پدر]] من است" در متن اصلی [[روایت]] [[ابن مسعود]] میبود، قابل تصور نیست که همه این شخصیتهای یاد شده، به اتفاق آن را حذف کرده باشند؛ هرچند آنان از [[عاصم بن ابی النجود]] هم [[روایت]] کرده باشند. | * همانگونه که اشاره شد، [[ترمذی]] این [[حدیث]] را از [[امام علی|حضرت علی]] {{ع}}، [[ابو سعید خدری]]، [[ام سلمه]] و [[ابو هریره]] فقط با جمله "نام او، نام من است"، [[روایت]] کرده است. اگر جمله "و نام پدرش، نام [[پدر]] من است" در متن اصلی [[روایت]] [[ابن مسعود]] میبود، قابل تصور نیست که همه این شخصیتهای یاد شده، به اتفاق آن را حذف کرده باشند؛ هرچند آنان از [[عاصم بن ابی النجود]] هم [[روایت]] کرده باشند. | ||
*اما اینکه این افزوده چگونه به روایتها راه یافته، احتمالاتی قابل طرح است: | * اما اینکه این افزوده چگونه به روایتها راه یافته، احتمالاتی قابل طرح است: | ||
#از سوی [[پیروان]] حسنیها به منظور [[اثبات مهدویت]] [[محمد بن عبد اللّه بن حسن مثنا]]، اضافه شده است. | # از سوی [[پیروان]] حسنیها به منظور [[اثبات مهدویت]] [[محمد بن عبد اللّه بن حسن مثنا]]، اضافه شده است. | ||
#از سوی طرفداران [[بنی عباس]]، برای تأیید [[مهدویت]] [[محمد بن عبد اللّه منصور عباسی]]، به [[حدیث]] [[ابن مسعود]] افزوده شده است. این احتمال، زمانی به واقعیت نزدیک میشود که بدانیم [[محمد بن عبد اللّه بن حسن مثنا]]، لکنت زبان داشت؛. از این رو پیروانش [[دروغ]] دیگری به [[روایت]] [[ابو هریره]] افزوده و چنین [[نقل]] کردهاند: "به درستی که [[مهدی]] نامش [[محمد بن عبد اللّه]] است و در زبانش کندی وجود دارد"<ref>ر.ک: ابو الفرج اصفهانی، مقاتل الطالبین، ص ۱۶۳ و ۱۶۴</ref>. | # از سوی طرفداران [[بنی عباس]]، برای تأیید [[مهدویت]] [[محمد بن عبد اللّه منصور عباسی]]، به [[حدیث]] [[ابن مسعود]] افزوده شده است. این احتمال، زمانی به واقعیت نزدیک میشود که بدانیم [[محمد بن عبد اللّه بن حسن مثنا]]، لکنت زبان داشت؛. از این رو پیروانش [[دروغ]] دیگری به [[روایت]] [[ابو هریره]] افزوده و چنین [[نقل]] کردهاند: "به درستی که [[مهدی]] نامش [[محمد بن عبد اللّه]] است و در زبانش کندی وجود دارد"<ref>ر. ک: ابو الفرج اصفهانی، مقاتل الطالبین، ص ۱۶۳ و ۱۶۴</ref>. | ||
*بر این اساس هر سه [[حدیث]] نخستین، با [[نقل]] حافظان [[حدیث]] از عاصم [[مخالفت]] دارد. از اینرو [[حافظ ابو نعیم اصفهانی]] در [[مناقب المهدی]] این [[حدیث]] را با ۳۳ سلسله [[راویان]] مختلف تا عاصم، [[نقل]] کرده است. در این نقلها حتی یکی از آنها عبارت "و نام پدرش نام [[پدر]] من است" را ندارد و با عبارت "نام او نام من است" پایان یافته است. | * بر این اساس هر سه [[حدیث]] نخستین، با [[نقل]] حافظان [[حدیث]] از عاصم [[مخالفت]] دارد. از اینرو [[حافظ ابو نعیم اصفهانی]] در [[مناقب المهدی]] این [[حدیث]] را با ۳۳ سلسله [[راویان]] مختلف تا عاصم، [[نقل]] کرده است. در این نقلها حتی یکی از آنها عبارت "و نام پدرش نام [[پدر]] من است" را ندارد و با عبارت "نام او نام من است" پایان یافته است. | ||
* [[گنجی شافعی]] متن اصفهانی را [[نقل]] و اضافه میکند: "این [[حدیث]] را غیر از عاصم، دیگرانی هم مانند [[عمرو بن حره]]، از زرّ [[نقل]] کردهاند و همگی با "نام او نام من است"، آن را به پایان بردهاند؛ جز روایتی که عبارت "و نام پدرش نام [[پدر]] من است" را دارد. کوتاه سخن اینکه چنین اضافهای پذیرفتنی نیست؛ به خصوص که [[احمد بن حنبل]] با دقتی که در ضبط [[حدیث]] دارد، این [[حدیث]] را چند بار در مسندش با جمله "و نامش نام من است" [[نقل]] کرده است"<ref> | * [[گنجی شافعی]] متن اصفهانی را [[نقل]] و اضافه میکند: "این [[حدیث]] را غیر از عاصم، دیگرانی هم مانند [[عمرو بن حره]]، از زرّ [[نقل]] کردهاند و همگی با "نام او نام من است"، آن را به پایان بردهاند؛ جز روایتی که عبارت "و نام پدرش نام [[پدر]] من است" را دارد. کوتاه سخن اینکه چنین اضافهای پذیرفتنی نیست؛ به خصوص که [[احمد بن حنبل]] با دقتی که در ضبط [[حدیث]] دارد، این [[حدیث]] را چند بار در مسندش با جمله "و نامش نام من است" [[نقل]] کرده است"<ref> کنجی شافعی، البیان فی اخبار صاحب الزمان عجّل اللّه تعالی فرجه الشریف، ص ۴۸۲</ref>. | ||
*از بحثهای گذشته روشن میشود که تبار [[امام مهدی]]{{ع}}، به [[امام حسین]]{{ع}} میرسد و دیگر احادیثی که خلاف این را میرسانند، ضعیف و بیاعتبار بوده، هیچ قرینهای بر صحت آنها در دست نیست. با توجه به نتیجه بحثهای گذشته نیز به دست میآید: [[نقل]] [[متواتر]] نزد [[مسلمانان]] نیز همین نتیجه را تأیید میکند<ref> سید ثامر هاشم العمیدی، مهدی منتظر در اندیشه اسلامی، ص ۹۲- ۱۰۷(با تصرف)</ref><ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]، ص۱۳۱ - ۱۳۵.</ref>. | * از بحثهای گذشته روشن میشود که تبار [[امام مهدی]] {{ع}}، به [[امام حسین]] {{ع}} میرسد و دیگر احادیثی که خلاف این را میرسانند، ضعیف و بیاعتبار بوده، هیچ قرینهای بر صحت آنها در دست نیست. با توجه به نتیجه بحثهای گذشته نیز به دست میآید: [[نقل]] [[متواتر]] نزد [[مسلمانان]] نیز همین نتیجه را تأیید میکند<ref> سید ثامر هاشم العمیدی، مهدی منتظر در اندیشه اسلامی، ص ۹۲- ۱۰۷(با تصرف)</ref><ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]، ص۱۳۱ - ۱۳۵.</ref>. | ||
==پرسش مستقیم== | == پرسش مستقیم == | ||
* [[چه اختلافاتی میان شیعه و سنی در موضوع مهدویت وجود دارد؟ (پرسش)]] | * [[چه اختلافاتی میان شیعه و سنی در موضوع مهدویت وجود دارد؟ (پرسش)]] | ||
| خط ۴۷: | خط ۴۷: | ||
* [[اصحاب کهف]] | * [[اصحاب کهف]] | ||
* [[اقامتگاه امام مهدی در عصر ظهور]] ([[مسجد سهله]]) | * [[اقامتگاه امام مهدی در عصر ظهور]] ([[مسجد سهله]]) | ||
* [[القاب امام مهدی]]{{ع}} | * [[القاب امام مهدی]] {{ع}} | ||
* [[امامت امام مهدی]]{{ع}} | * [[امامت امام مهدی]] {{ع}} | ||
* [[امامت و مهدویت]] | * [[امامت و مهدویت]] | ||
* [[امام حسن عسکری]] | * [[امام حسن عسکری]] | ||
| خط ۶۴: | خط ۶۴: | ||
* [[اوتاد]] | * [[اوتاد]] | ||
* [[اهل سنت و امام مهدی موعود]] | * [[اهل سنت و امام مهدی موعود]] | ||
* [[اهل سنّت و ولادت امام مهدی{{ع}}]] | * [[اهل سنّت و ولادت امام مهدی {{ع}}]] | ||
* [[اهل کتاب در عصر ظهور]] | * [[اهل کتاب در عصر ظهور]] | ||
* [[ایام الله]] | * [[ایام الله]] | ||