نامۀ ۷۲ نهج البلاغه: تفاوت میان نسخه‌ها

نمایش تاریخچه به صورت تعاملی

دیداریویکی‌متن

نسخهٔ ‏۲۵ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۱۳:۳۶

مقدمه

پندی است که امام به پسر عم خویش، عبدالله بن عباس، در معرفی دنیا و روزی انسان‌ها می‌دهد. در این پند چندین نکته وجود دارد^[۱]:

آن‌که آدمی پیش از فرارسیدن اجل نمی‌میرد، چون اجل همان وقت معینی است که تنها در دانش خداوندی است و خداوند هرچیز را از روی حکمت معین می‌کند^[۲]
این‌که آنچه روزی آدمی نیست، نصیبش نخواهد شد^[۳]
آن‌که روزگار دو روز است: روزی که به سود آدمی است، که منافعی چون لذت و کمالات نصیب او می‌شود و روزی به زیان او، که در آن روز زیان‌هایی چون درد و رنج و پیامدهای آن نصیبش می‌شود. خداوند متعال می‌فرماید:روزگار را به اختلاف میان مردم می‌گردانیم^[۴]^[۵]
این‌که به او یادآوری می‌کند آنچه سهم انسا از خوبی‌های دنیاست، در هر شرایطی (حتی اگر ناتوان باشد) به او می‌رسد، زیرا علم خداوند بر آن استوار شده و نیز آنچه از شر دنیا در علم ازلی ثبت است نیز، نصیب آدمی می‌شود، هر چند فردی توانمند باشد^[۶]

امام (ع) در این نامه از واژه‌های ناتوانی و تانوایی یاد کرده است تا معلوم سازد تمام امور و مقدرات مربوط به مدبر داناست و اوست که تمام این‌ها را افاضه می‌کند و به وجود آورنده وسایل همه و ناظم وجود تمامی آن‌هاست. خداوند قسمت‌کننده کمالات و بهره‌مندی‌ها و روزی‌کننده نیک و بد براساس دانش و حکمت خویش است. گاهی موجود زنده‌ای ناتوان است در صورتی که روزی فراوان نصیبش می‌شود و همین ناتوانی زمینه‌ای برای فراوانی روزی اوست. گاهی نیز فردی نیرومند است، اما نیرومندی سبب محرومیت او می‌شود. در هر حال خداوند مافوق همه است و بر همگان احاطه دارد و او روزی‌دهنده و بسیار تواناست^[۷]
قرینه تاریخی مشخصی برای این نامه در شروح نهج البلاغه ذکر نشده است، اما صاحب کتاب نهج السعادة فی مستدرک نهج البلاغة تاریخ نامه را سال ۳۹ ق می‌داند^[۸]
به‌عنوان چکیده‌ای از این نامه می‌توان گفت هر چیز در عالم از اراده الهی سرچشمه می‌گیرد؛ اراده‌ای که از دانش و حکمت خداوند نشأت می‌گیرد و متناسب با استعداد آدمی و قابلیت‌های او و مصالح موجود جریان می‌یابد^[۹]

فرازی از نامه

اما بعد، تو از اجل خویش پیش نخواهی افتاد و آنچه را روزی تو نیست به تو نخواهند داد. بدان که روزگار دو روز است: روزی به سود توست و روزی به زیان تو، و این که دنیا خانه‌ای است گردان، از دست این به دست آن. آنچه از آن توست هرچند ناتوان باشی، خود را به تو خواهد رساند و آنچه به زیان توست به نیروی خود بازش نتوانی گرداند.

^[۱۰].

منابع

دانشنامه نهج البلاغه ج۲

پانویس

↑ دانشنامه نهج البلاغه، ج۲، ص 813.
↑ دانشنامه نهج البلاغه، ج۲، ص 813.
↑ دانشنامه نهج البلاغه، ج۲، ص 813.
↑ ﴿ إِن يَمْسَسْكُمْ قَرْحٌ فَقَدْ مَسَّ الْقَوْمَ قَرْحٌ مِّثْلُهُ وَتِلْكَ الأَيَّامُ نُدَاوِلُهَا بَيْنَ النَّاسِ وَلِيَعْلَمَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُواْ وَيَتَّخِذَ مِنكُمْ شُهَدَاء وَاللَّهُ لاَ يُحِبُّ الظَّالِمِينَ ﴾؛ سوره آل عمران، آیه ۱۴۰
↑ دانشنامه نهج البلاغه، ج۲، ص 813.
↑ دانشنامه نهج البلاغه، ج۲، ص 813.
↑ دانشنامه نهج البلاغه، ج۲، ص 814.
↑ دانشنامه نهج البلاغه، ج۲، ص 814.
↑ دانشنامه نهج البلاغه، ج۲، ص 814.
↑ دانشنامه نهج البلاغه، ج۲، ص 814.

[1] دانشنامه نهج البلاغه، ج۲، ص 813.

[2] دانشنامه نهج البلاغه، ج۲، ص 813.

[3] دانشنامه نهج البلاغه، ج۲، ص 813.

[4] ﴿ إِن يَمْسَسْكُمْ قَرْحٌ فَقَدْ مَسَّ الْقَوْمَ قَرْحٌ مِّثْلُهُ وَتِلْكَ الأَيَّامُ نُدَاوِلُهَا بَيْنَ النَّاسِ وَلِيَعْلَمَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُواْ وَيَتَّخِذَ مِنكُمْ شُهَدَاء وَاللَّهُ لاَ يُحِبُّ الظَّالِمِينَ ﴾؛ سوره آل عمران، آیه ۱۴۰

[5] دانشنامه نهج البلاغه، ج۲، ص 813.

[6] دانشنامه نهج البلاغه، ج۲، ص 813.

[7] دانشنامه نهج البلاغه، ج۲، ص 814.

[8] دانشنامه نهج البلاغه، ج۲، ص 814.

[9] دانشنامه نهج البلاغه، ج۲، ص 814.

[10] دانشنامه نهج البلاغه، ج۲، ص 814.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-{{امامت}}
+== مقدمه ==
+* پندی است که [[امام]] به [[پسر عم]] خویش، [[عبدالله بن عباس]]، در معرفی [[دنیا]] و روزی [[انسان‌ها]] می‌دهد. در این [[پند]] چندین نکته وجود دارد<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 813.</ref>:
-==مقدمه==
+# آن‌که [[آدمی]] پیش از فرارسیدن [[اجل]] نمی‌میرد، چون [[اجل]] همان وقت معینی است که تنها در [[دانش]] خداوندی است و [[خداوند]] هرچیز را از روی [[حکمت]] معین می‌کند<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 813.</ref>
-*پندی است که [[امام]] به [[پسر عم]] خویش، [[عبدالله بن عباس]]، در معرفی [[دنیا]] و روزی [[انسان‌ها]] می‌دهد. در این [[پند]] چندین نکته وجود دارد<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 813.</ref>:
+# این‌که آنچه روزی [[آدمی]] نیست، نصیبش نخواهد شد<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 813.</ref>
-#آن‌که [[آدمی]] پیش از فرارسیدن [[اجل]] نمی‌میرد، چون [[اجل]] همان وقت معینی است که تنها در [[دانش]] خداوندی است و [[خداوند]] هرچیز را از روی [[حکمت]] معین می‌کند<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 813.</ref>
+# آن‌که روزگار دو روز است: روزی که به سود [[آدمی]] است، که منافعی چون [[لذت]] و [[کمالات]] نصیب او می‌شود و روزی به زیان او، که در آن روز زیان‌هایی چون درد و [[رنج]] و پیامدهای آن نصیبش می‌شود. [[خداوند متعال]] می‌فرماید:روزگار را به [[اختلاف]] میان [[مردم]] می‌گردانیم<ref>{{متن قرآن| إِن يَمْسَسْكُمْ قَرْحٌ فَقَدْ مَسَّ الْقَوْمَ قَرْحٌ مِّثْلُهُ وَتِلْكَ الأَيَّامُ نُدَاوِلُهَا بَيْنَ النَّاسِ وَلِيَعْلَمَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُواْ وَيَتَّخِذَ مِنكُمْ شُهَدَاء وَاللَّهُ لاَ يُحِبُّ الظَّالِمِينَ }}؛ سوره آل عمران، آیه ۱۴۰</ref><ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 813.</ref>
-#این‌که آنچه روزی [[آدمی]] نیست، نصیبش نخواهد شد<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 813.</ref>
+# این‌که به او یادآوری می‌کند آنچه سهم انسا از خوبی‌های دنیاست، در هر شرایطی (حتی اگر [[ناتوان]] باشد) به او می‌رسد، زیرا [[علم]] [[خداوند]] بر آن [[استوار]] شده و نیز آنچه از [[شر]] [[دنیا]] در [[علم]] ازلی ثبت است نیز، نصیب [[آدمی]] می‌شود، هر چند فردی توانمند باشد<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 813.</ref>
-#آن‌که روزگار دو روز است: روزی که به سود [[آدمی]] است، که منافعی چون [[لذت]] و [[کمالات]] نصیب او می‌شود و روزی به زیان او، که در آن روز زیان‌هایی چون درد و [[رنج]] و پیامدهای آن نصیبش می‌شود. [[خداوند متعال]] می‌فرماید:روزگار را به [[اختلاف]] میان [[مردم]] می‌گردانیم<ref>{{متن قرآن| إِن يَمْسَسْكُمْ قَرْحٌ فَقَدْ مَسَّ الْقَوْمَ قَرْحٌ مِّثْلُهُ وَتِلْكَ الأَيَّامُ نُدَاوِلُهَا بَيْنَ النَّاسِ وَلِيَعْلَمَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُواْ وَيَتَّخِذَ مِنكُمْ شُهَدَاء وَاللَّهُ لاَ يُحِبُّ الظَّالِمِينَ }}؛ سوره آل عمران، آیه ۱۴۰</ref><ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 813.</ref>
-#این‌که به او یادآوری می‌کند آنچه سهم انسا از خوبی‌های دنیاست، در هر شرایطی (حتی اگر [[ناتوان]] باشد) به او می‌رسد، زیرا [[علم]] [[خداوند]] بر آن [[استوار]] شده و نیز آنچه از [[شر]] [[دنیا]] در [[علم]] ازلی ثبت است نیز، نصیب [[آدمی]] می‌شود، هر چند فردی توانمند باشد<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 813.</ref>
 * [[امام]] {{ع}} در این [[نامه]] از واژه‌های [[ناتوانی]] و تانوایی یاد کرده است تا معلوم سازد تمام امور و مقدرات مربوط به [[مدبر]] داناست و اوست که تمام این‌ها را [[افاضه]] می‌کند و به وجود آورنده وسایل همه و ناظم وجود تمامی آن‌هاست. [[خداوند]] قسمت‌کننده [[کمالات]] و بهره‌مندی‌ها و روزی‌کننده [[نیک]] و بد براساس [[دانش]] و [[حکمت]] خویش است. گاهی موجود زنده‌ای [[ناتوان]] است در صورتی که روزی فراوان نصیبش می‌شود و همین [[ناتوانی]] زمینه‌ای برای [[فراوانی روزی]] اوست. گاهی نیز فردی نیرومند است، اما [[نیرومندی]] سبب [[محرومیت]] او می‌شود. در هر حال [[خداوند]] مافوق همه است و بر همگان احاطه دارد و او روزی‌دهنده و بسیار تواناست<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 814.</ref>
-*قرینه [[تاریخی]] مشخصی برای این [[نامه]] در شروح [[نهج البلاغه]] ذکر نشده است، اما [[صاحب]] کتاب نهج السعادة فی مستدرک [[نهج البلاغة]] [[تاریخ]] [[نامه]] را سال ۳۹ ق می‌داند<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 814.</ref>
+* قرینه [[تاریخی]] مشخصی برای این [[نامه]] در شروح [[نهج البلاغه]] ذکر نشده است، اما [[صاحب]] کتاب نهج السعادة فی مستدرک [[نهج البلاغة]] [[تاریخ]] [[نامه]] را سال ۳۹ ق می‌داند<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 814.</ref>
-*به‌عنوان چکیده‌ای از این [[نامه]] می‌توان گفت هر چیز در عالم از [[اراده الهی]] سرچشمه می‌گیرد؛ اراده‌ای که از [[دانش]] و [[حکمت خداوند]] نشأت می‌گیرد و متناسب با استعداد [[آدمی]] و قابلیت‌های او و [[مصالح]] موجود جریان می‌یابد<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 814.</ref>
+* به‌عنوان چکیده‌ای از این [[نامه]] می‌توان گفت هر چیز در عالم از [[اراده الهی]] سرچشمه می‌گیرد؛ اراده‌ای که از [[دانش]] و [[حکمت خداوند]] نشأت می‌گیرد و متناسب با استعداد [[آدمی]] و قابلیت‌های او و [[مصالح]] موجود جریان می‌یابد<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 814.</ref>
-==فرازی از نامه==
+== فرازی از نامه ==
-*اما بعد، تو از [[اجل]] خویش پیش نخواهی افتاد و آنچه را روزی تو نیست به تو نخواهند داد. بدان که روزگار دو روز است: روزی به سود توست و روزی به زیان تو، و این که [[دنیا]] خانه‌ای است گردان، از دست این به دست آن. آنچه از آن توست هرچند [[ناتوان]] باشی، خود را به تو خواهد رساند و آنچه به زیان توست به نیروی خود بازش نتوانی گرداند.
+* اما بعد، تو از [[اجل]] خویش پیش نخواهی افتاد و آنچه را روزی تو نیست به تو نخواهند داد. بدان که روزگار دو روز است: روزی به سود توست و روزی به زیان تو، و این که [[دنیا]] خانه‌ای است گردان، از دست این به دست آن. آنچه از آن توست هرچند [[ناتوان]] باشی، خود را به تو خواهد رساند و آنچه به زیان توست به نیروی خود بازش نتوانی گرداند.
 <ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 814.</ref>.