تسخیر در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

مراد از تسخیر آسمان‌ها و زمین برای افراد انسان ـ آن هم به صورتی که برای آنها مشهود باشد ـ همان پیوندی است که میان اجزای جهان در [[نظام]] عامی که عالم را عموماً‌ تدبیر و اداره می‌کند [[مشاهده]] می‌شود و از آنجا که خصوص انسان به جهت [[شعور]] و اراده‌اش [[اشرف]] اجزای این عالم محسوس است، خداوند جهان را به تسخیر وی درآورده است. اسباب مؤثر در عالم، هرچه باشد، با سببیت خاصّی که هریک دارد آن کاری را انجام می‌دهد که [[خدا]] می‌خواهد و [[خداوند]] از مجموع آنها نظامی را می‌خواهد که با آن عالم [[انسانی]] را [[تدبیر]] کند و نیازهای او را برآورده سازد<ref>المیزان، ج‌۱۶، ص‌۲۲۸ ـ ۲۲۹</ref>. بنابراین [[تسخیر]] [[جهان]] برای [[انسان]] بدین معنا نیست که انسان آن را به [[فرمان]] خود درآورده، بر [[نظام آفرینش]] طوری [[حکومت]] کند که بتواند اصول [[حاکم]] بر آن را [[تغییر]] دهد، بلکه او تنها می‌تواند در محدوده [[نظام]] موجود، [[آسمان]] و [[زمین]] را برای [[هدف]] صحیح خویش وسیله قرار دهد و در [[خدمت]] خود درآورد. در نظامی که ناظم آن خداوند است [[بی‌نظمی]] [[راه]] ندارد و این نظام با [[حفظ]] این شرایط در طول [[اراده الهی]] در [[اختیار انسان]] است<ref>المیزان، ج‌۱۶، ص‌۲۲۸ ـ ۲۲۹؛ تسنیم، ج‌۲، ص‌۶۱۴ ـ ۶۱۵. </ref>. بر این اساس، لام در {{متن قرآن|سَخَّرَ لَكُمْ}} لام تعلیل غایی است و تسخیر کننده هم خداست که آسمان‌ها و زمین را مسخر انسان ساخته است؛ نه اینکه انسان تسخیر کننده باشد. برخی احتمال داده‌اند لام یاد شده لام ملکیّت باشد و تسخیر کننده هم خود انسان که به [[مشیت]] خدا موجودات عالم را در مسیر اهداف خویش به خدمت می‌گیرد؛ ولی این احتمال با جمله {{متن قرآن|أَلَمْ تَرَوْا}} در صدر [[آیه]] نمی‌سازد، چون اگر تسخیر کننده انسان می‌بود خود، تسخیر و تسخیر شده‌اش را می‌دید و جهت توجّه به آنها به گفتن {{متن قرآن|أَلَمْ تَرَوْا}} نیاز نبود<ref>المیزان، ج‌۱۶، ص‌۲۲۹</ref>. برخی تسخیر آسمان‌ها و زمین را به سبب حکومت اسم [[مذلّ]] دانسته‌اند که بر اساس آن خداوند بعضی موجودات را مسخَّر بعضی دیگر ساخته است<ref>الفتوحات المکیه، ج‌۲، ص‌۴۶۵. </ref>.<ref>[[تسخیر (مقاله)|مقاله «تسخیر»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۷ (کتاب)| دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۷.</ref>